Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης ανακοινώνει τη συμφωνία του με την Κατερίνα Κουτσογιαννoπούλου,* η οποία του παραχωρεί ευγενώς και αποκλειστικά το σύνολο του αρχειακού υλικού του πατρός της, Δημητρίου Στ. Κουτσογιαννόπουλου, προκειμένου αυτό να ψηφιοποιηθεί, επιμεληθεί κατάλληλα και αναρτηθεί χρηστικά στο διαδίκτυο, με τη μέριμνα και ευθύνη του ΣΠΝ, ο οποίος αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση του παραπάνω προγράμματος.
Η ιστορική συλλογή Κουτσογιαννόπουλου, πνευματική ιδιοκτησία της κληρονόμου του, περιλαμβάνει βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, χειρόγραφα, παρτιτούρες, φωτογραφίες και αλληλογραφίες, καλύπτοντας την περίοδο 1910-70, με μεγάλο της μέρος να χαρακτηρίζεται ανέκδοτο και ανεπεξέργαστο ερευνητικά.
Πρόκειται για ιστορικό κληροδότημα τεκμηρίωσης ενός πολυσήμαντου πολιτικά, ανήσυχου πνευματικά, ρηξικέλευθου δημιουργικά βίου, του ακτιβιστή και οραματιστή ευπατρίδη Δημητρίου Στεφάνου Κουτσογιαννόπουλου, του οποίου η εμπειρογνωμοσύνη και κατάθεση υποδεικνύει μέχρι σήμερα δρόμους ευρύνοης ανάγνωσης της ορφικής γραμματείας των Ελλήνων του Πόντου.
Ο ίδιος δε, ως δημιουργός και κυρίως περιοδεύων διασώστης μελωδιών και λαϊκών αφηγημάτων του ποντιακού ελληνισμού, ανήκει δικαιωματικά στη χορεία των μεγάλων του «εξωτερικού ρεπορτάζ» της λαογραφίας μας: Μεριλιέ, Ευσταθιάδη, κτλ. (Ο Δ.Στ.Κ. δεν είχε τη δυνατότητα χρήσης τεχνολογικού εξοπλισμού στις επιτόπιες έρευνες και καταγραφές της μαρτυρίας των προσφύγων. Διέσωσε πάνω από εκατό μελωδίες και στιχουργικές απαγγελίες των προσφύγων, με την δια ζώσης χειρογραφή των ακουσμάτων στη βυζαντινή παρασημαντική!)
O Δημήτριος Στ. Κουτσογιαννόπουλος γεννήθηκε στην Αμισό το 1896 και σπούδασε μουσική στο Ωδείο Αθηνών. Με πατέρα πρωτοψάλτη της Ι.Μ. Αμισού και άριστου της βυζαντινής ψαλτικής τέχνης, ασχολήθηκε με την έρευνα και μεθερμηνεία της καλλιτεχνικής πραγματείας του ποντιακού ελληνισμού, καταγράφοντας στοιχεία της μούσας του σε δεκάδες ταξίδια και περιοδείες, τόσο σε πόλεις του Εύξεινου Πόντου όσο και της Ελλάδας αργότερα. Έδωσε απαράμιλλο αγώνα για τη διάδοση και κατανόηση επιπλέον της ευρωπαϊκής-συμφωνικής μουσικής στον ελληνισμό του Πόντου.
Συνθέτης ο ίδιος τραγουδιών, χορογραφίας και λογοτεχνημάτων, εκδότης εφημερίδων και περιοδικών, ιδρυτής διδασκαλείων μουσικής και χορού, καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση, διευθυντής ορχήστρας και ραδιοφωνικός παραγωγός, διοργανωτής συναυλιών, θεατρικών παραστάσεων και διαλέξεων σε Ρωσία-Ελλάδα-Πόντο, ο Δ.Στ.Κ. σφράγισε την εποχή του ως πολυσχιδής, ανήσυχη και φωτεινή προσωπικότητα, αφοσιωμένη με πάθος στα των Ελλήνων του Πόντου και της αναδυόμενης αστικής τάξης τους.
Ανεκτίμητη επιπλέον ας θεωρηθεί η συμμετοχή του στην καταγραφή λαογραφικών στοιχείων της Μακεδονίας, με συνεργάτιδα τη σύζυγό του Ελένη Ψωμά, τη δεκαετία του 1950.
Ο ποντιακός ελληνισμός τού οφείλει ευγνωμοσύνη και πολλαπλή αναγνώριση της προσφοράς του σε αυτόν καθώς παρέμεινε άγνωστος εν πολλοίς, της μελέτης και αναφορών του.
Η δημιουργική διαδρομή του, η οποία περιέλαβε και την περιπέτειά του ως αντάρτη στα βουνά του Πόντου το 1916, κάλυψε όλες τις δεκαετίες του 20ού αιώνα, μέχρι και το θάνατό του στην Αθήνα το 1980.
Η συνέργεια του Συλλόγου Ποντίων Νυρεμβέργης με την Κατερίνα Κουτσογιαννοπούλου αποκαθιστά κατ’ αναλογία την αναγνώριση της ιστορικότητας του έργου του πατρός της, ικανοποιώντας τη στόχευση της συλλογικότητάς μας για επιλεγμένες πρωτοβουλίες πολιτισμικής διάδρασης.
Η αποκάλυψη και ελεύθερη διάθεση στο επιστημονικό –και όχι μόνο– κοινό πηγών βιωματικών καταγραφών και έντυπων ντοκουμέντων από τον Πόντο και την Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα, όπως επί παραδείγματι η δημιουργία, περισυλλογή και αποθησαυρισμός του Δ. Στ. Κουτσογιαννόπουλου, είναι αυτονόητη, σημαντική και αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση για κάτοχους και ευρώντες.
Στο βαθμό δε της δική μας αντίληψης περί της μουσικοθεατρικής γραμματείας των Ελλήνων του Πόντου, μπορούμε να υποστηρίξουμε πως ο «θησαυρός» Κουτσογιαννόπουλου δύναται να επαναγράψει με μεγαλύτερη ευκρίνεια τα της λαϊκής μούσας των Ποντίων στον τελευταίο της μετασχηματισμό πριν από την Έξοδο.
Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης, συνάμα, διαθέτει το παραπάνω αρχειακό υλικό ως έδρα για την εκπόνηση σχετιζόμενης διδακτορικής διατριβής, την οποία και θα επιχορηγήσει.
Για το σκοπό αυτόν δέχεται σχετικές αιτήσεις από μεταπτυχιακούς φοιτητές των μουσικών επιστημών, στην ηλεκτρονική διεύθυνση της γραμματείας του: [email protected].
Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης – Cardinal Bessario θα συνεχίσει να συνδράμει οικονομικά εκδόσεις βιβλίων, ψηφιοποιήσεις, μεταφράσεις και μεταπτυχιακές-διδακτορικές εργασίες, αφενός υπόλογος στο συμβολισμό της διαδρομής του Βησσαρίωνα Γραμματικού – Cardinal Bessario, συμπολίτη και πρωτοπόρου του στη Νυρεμβέργη, και αφετέρου ως προτροπή στις λοιπές συλλογικότητες του ποντιακού ελληνισμού για δράσεις δικαιολόγησης του ιστορικού ρόλου και της πολιτικής τους υπόστασης.
Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης σημειώνει αναφορικά στους Συλλόγους Ποντίων της Ευρώπης πως την τελευταία εικοσαετία «επενδύθηκαν» σε έξοδα χοροεσπερίδων, από τους τελευταίους, συνολικά ποσά άνω των 350.000€ κατ’ έτος. Με την αποταμίευση ενός ελάχιστου 10% από τα παραπάνω υπερβολικά κόστη, θα ήταν δυνατή η μετάφραση στη γερμανική, γαλλική και σουηδική γλώσσα, δεκάδων εκδόσεων περί των ζητημάτων του ποντιακού ελληνισμού στην αγορά της Ευρώπης, ενώ πολλοί μεταπτυχιακοί φοιτητές θα ενθαρρύνονταν με υποτροφίες εκπόνησης των επιστημονικών εργασιών τους.
___
* Η Κατερίνα Κουτσογιαννοπούλου είναι λογοτέχνις. Ζει στην Αθήνα. Της είμαστε ευγνώμονες.
Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης «Cardinal Bessario»
