Η Θόλος υπήρξε η χθόνια κατοικία του Ασκληπιού από την αρχή της παρουσίας του στην Επίδαυρο

Με συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας και του Πανεπιστημίου Αθηνών συνεχίστηκε τον Αύγουστο η αποκάλυψη του αρχαϊκού κτηρίου, που εντοπίστηκε το 2019 στην περιοχή της Θόλου του Ασκληπιείου της Επιδαύρου.

Οι ανασκαφές πραγματοποιούνται με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Βασίλη Λαμπρινουδάκη.

Την ανασκαφή στην περιοχή της Θόλου του Ασκληπιείου επισκέφτηκε πρόσφατα η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, «η οποία ενημερώθηκε από τον καθηγητή της Βασίλη Λαμπρινουδάκη για τα νέα σημαντικά ευρήματα, που αποδεικνύουν ότι η Θόλος υπήρξε η χθόνια κατοικία του θεού, από την αρχή της παρουσίας του στην Επίδαυρο», όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, η οποία και πληροφορεί για τα ευρήματα:

«Το κτήριο, το οποίο χρονολογείται βάσει των ευρημάτων στο τέλος του 7ου ή τις αρχές του 6ου π.Χ. αι., είχε μια πρωτόγνωρη ως τώρα μορφή στην αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική. Κάτω από το ισόγειο υπήρχε βαθύ υπόγειο λαξευμένο στο βράχο. Τα τοιχώματα του βράχου ήταν επενδεδυμένα με λίθινους τοίχους επιχρισμένους με βαθυκόκκινο κονίαμα. Το δάπεδο του υπογείου, ένα ισχυρότατο ψηφιδωτό από μικρά άσπρα βότσαλα, είναι το μεγαλύτερο και καλύτερα σωζόμενο ανάμεσα στα σπάνια δείγματα της εποχής του.

Γραφική αποκατάσταση του κτηρίου (τομή Β-Ν) στην ανασκαφική έρευνα της Επιδαύρου (φωτ.: ΥΠΠΟΑ / ΑΠΕ-ΜΠΕ)

»Το ισόγειο, που υψωνόταν με πλίνθινους τοίχους πάνω από το υπόγειο, περιβαλλόταν από ξύλινη περίσταση πάνω σε λίθινες βάσεις. Με τη φετινή ανασκαφή αποκαλύφθηκε το πλήρες πλάτος του κτηρίου και ένα μεγάλο ακόμα μέρος του μήκους του. Το πλάτος στο εσωτερικό του υπογείου είναι 3,6 μ. και στο ισόγειο μαζί με την περίσταση φθάνει τα 8,2 μ. Το κτήριο έχει αποκαλυφθεί τώρα σε μήκος 10,2 μ., συνεχίζεται όμως προς τα δυτικά και εν μέρει (στη βόρεια πλευρά του) κάτω από τη Θόλο. Η συνέχεια της ανασκαφής αναμένεται να αποκαλύψει στη νότια πλευρά του το πλήρες μήκος του ή τουλάχιστον να προσθέσει και άλλα στοιχεία για τη μορφή και τη λειτουργία του σημαντικού αυτού αρχαϊκού κτηρίου. Ήδη τετράγωνη εσοχή που εντοπίστηκε στο ψηφιδωτό δάπεδο ερμηνεύεται ως το ίχνος εγκατάστασης της σκάλας με την οποία κατέβαινε κανείς από το ισόγειο στο υπόγειο».

Όπως δήλωσε ο Β. Λαμπρινουδάκης, «ο Ασκληπιός φαίνεται ότι έφθασε στην Επίδαυρο πολύ νωρίτερα από ό,τι μέχρι σήμερα πιστεύαμε, και μάλιστα με την διπλή υπόσταση του ήρωα-θεού, της χθόνιας και ουράνιας θεότητας, ρίχνοντας βαθιές ρίζες στον τόπο ο οποίος εξελίχθηκε γρήγορα στο μεγαλύτερο θεραπευτήριο του αρχαίου κόσμου. Την κλασική εποχή το περίτεχνο οικοδόμημα της Θόλου αποτελούσε την κατοικία της χθόνιας υπόστασης του θεού, στο υπόγειο της οποίας τον συναντούσαν οι προσφορές των θνητών.

Βασίλης Λαμπρινουδάκης – Λίνα Μενδώνη (φωτ.: ΥΠΠΟΑ / ΑΠΕ-ΜΠΕ)

»Με την εγκοίμηση, μέσα από τον ύπνο, αδελφό του θανάτου, γιάτρευε ο θεός τους ικέτες του με τη χθόνια δύναμή του, δηλαδή με την αναγεννητική δύναμη της γης. Το εγκοιμητήριο κατασκευάστηκε χαρακτηριστικά δίπλα στη Θόλο. Αποδεικνύεται τώρα ότι υπήρξε από την αρχή της παρουσίας του θεού στην Επίδαυρο αυτή η χθόνια κατοικία του.

»Η πολύ πρώιμη χρονολογία, η αναπτυγμένη για την εποχή τεχνική της κατασκευής, η θέση ουσιαστικά στον ίδιο ακριβώς τόπο που ανεγέρθηκε αργότερα η Θόλος, και το μνημειακό υπόγειο, το οποίο προφανώς είχε ανάλογη σημασία και λειτουργία με τους υπόγειους κυκλικούς διαδρόμους της Θόλου που το διαδέχθηκε, δείχνουν την εξαιρετική σημασία του κτιρίου για τη λατρεία του Ασκληπιού και την ιστορία της».

Σημειώνεται, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, ότι το ιερό στην ακμή του είχε να επιδείξει τον επιφανή ναό για τη λατρεία της ουράνιας υπόστασης του Ασκληπιού και άλλα σημαντικά οικοδομήματα συνδεδεμένα με τη λατρεία του, όπως το μεγάλο εστιατόριο για τα τελετουργικά δείπνα, το στάδιο και το θέατρο –όπου εκτός από τη χρήση τους κατά τις εορτές γυμνάζονταν και ψυχαγωγούνταν οι ασθενείς–, και τα λουτρά, επίσης για ιαματική χρήση. Όμως ο πυρήνας της λατρείας και της ιαματικής δύναμης του θεού ήταν η χθόνια υπόστασή του, η οποία εξαρχής αποτυπώθηκε αρχιτεκτονικά στην Επίδαυρο με το κτήριο που τώρα ανασκάπτεται.

• Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ε.Μ.