Να απαντήσουν στο «τελεσίγραφο» που έχουν στείλει οι ηγέτες των χωρών της Ευρωζώνης θα επιχειρήσουν σήμερα οι υπουργοί Οικονομικών, οι οποίοι καλούνται να καταλήξουν σε μια δέσμη μέτρων για τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις επιπτώσεις από την πανδημία. Αποκλειστικό δημοσίευμα του BBG αναφέρει ότι το Eurogroup αναμένεται να εγκρίνει μια «εργαλειοθήκη» συνολικού ύψους άνω του μισού τρισ. ευρώ, η οποία θα επικυρωθεί στο τέλος της εβδομάδας από τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Ήδη τα δημοσιονομικά μέτρα των εθνικών κυβερνήσεων ανέρχονται στο 3% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, σε συνδυασμό με εγγυήσεις ρευστότητας έως και το 18% του ΑΕΠ.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενεργοποίησε συμπληρωματικό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης 750 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας τα συνολικά μέτρα ρευστότητας –σε συνδυασμό με τις πρωτοβουλίες των εθνικών κυβερνήσεων– στα 2,24 τρισ. ευρώ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του BBG.
Τα επτά θέματα που βρίσκονται στην ατζέντα του σημερινού Eurogroup είναι:
- Το ταμείο διάσωσης
Στην προηγούμενη συνεδρίαση στις 24 Μαρτίου οι υπουργοί Οικονομικών συμφώνησαν με ευρεία συναίνεση στη χρήση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) για τη χορήγηση πιστωτικών γραμμών συνολικού ύψους μέχρι και στο 2% του ΑΕΠ προς όλες τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης, ώστε να υπάρξει αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού και άμεση ανακούφιση. Το «οπλοστάσιο» του ESM ανέρχεται στα 410 δισ. ευρώ και η εκμετάλλευσή του ανοίγει παράλληλα το δρόμο στην ΕΚΤ για μαζικές αγορές κρατικού χρέους μέσω του προγράμματος ΟΜΤ.
Το μελανό σημείο είναι οι όροι που συνοδεύουν τα δάνεια από τον ESM, οι υπουργοί Οικονομικών όμως είναι κοντά σε συμφωνία για την ελαχιστοποίησή τους. Ιταλία και Ισπανία ζητούν όλες οι χώρες να υποβάλουν αίτημα για δάνεια από τον ESM, ώστε να μειωθεί το «στίγμα». Το πιθανότερο όμως είναι ότι θα προσφύγουν στο μηχανισμό μόνο εκείνες σε ανάγκη.
- Η Τράπεζα Δημοσίων Επενδύσεων
Η ίδρυση ενός Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων είναι μια ευρέως αποδεκτή πρόταση. Τη διαχείριση του Ταμείου, που θα διασφαλίζει την επάρκεια ρευστότητας στις υγιείς επιχειρήσεις, ώστε να αντεπεξέλθουν στην κρίση, θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), όπως αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο ευρωπαϊκά έγγραφα.
Το Ταμείο θα λάβει αρχικά χρηματοδότηση 25 δισ. ευρώ από τις χώρες-μέλη, έτσι ώστε οι μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία, να συνεισφέρουν περισσότερο. Στόχος είναι κινητοποίηση κεφαλαίων άνω των 200 δισ. ευρώ. Η Γαλλία έχει προτείνει στις χώρες-μέλη να χρηματοδοτήσουν αύξηση κεφαλαίου της ΕΤΕπ.
Η συγκεκριμένη πρόταση συμμετοχής της ΕΤΕπ τυγχάνει ευρείας στήριξης από τις κυβερνήσεις και αναμένεται να λάβει το πράσινο φως και από τους υπουργούς Οικονομικών, χωρίς όμως να έχουν καθοριστεί τα τελικά ποσά.
- Το πρόγραμμα στήριξης ανέργων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα πρόγραμμα ύψους έως και 100 ευρώ για τη δανειοδότηση χωρών που αντιμετωπίζουν αύξηση της ανεργίας λόγω των έκτακτων μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, που ονομάζεται SURE, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν οικονομική βοήθεια εάν αυξηθούν αιφνιδίως και σημαντικά οι δημόσιες δαπάνες για τη χρηματοδότηση βραχυπρόθεσμων προγραμμάτων εργασίας.
Η χρηματοδότηση του SURE θα γίνει μέσω της άντλησης κεφαλαίων από τις αγορές με εγγυήσεις από τις χώρες-μέλη.
- Συμπληρωματικό δανειοδοτικό πρόγραμμα μέσω ESM
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν παράλληλα ένα συμπληρωματικό δανειοδοτικό πρόγραμμα με χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό ταμείο διάσωσης. Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτεί έκτακτες δαπάνες για φυσικές καταστροφές –μεταξύ των οποίων και πανδημίες–, και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με τις πιστωτικές γραμμές, όπως αναφέρει προσχέδιο που συζητήθηκε από Ευρωπαίους διπλωμάτες. Τα δάνεια θα είναι διαθέσιμα μια περίοδο έως και 12 μήνες, με συνολική δανειοδοτική ικανότητα του προγράμματος στα 80 δισ. ευρώ.
- Κοινά ευρω-ομόλογα (corona-bonds)
Εννέα χώρες-μέλη (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) προωθούν την ιδέα κοινών ομολόγων για τη χρηματοδότηση των προσπαθειών ανοικοδόμησης. Ένα τέτοιο εργαλείο θα χαλάρωνε την πίεση για τις υπερχρεωμένες χώρες όπως η Ιταλία.
Ωστόσο, η Γερμανία και η Ολλανδία αντιστέκονται στην ιδέα των κορονο-ομολόγων, με το επιχείρημα ότι θα μπορούσαν να καταλήξουν να πληρώνουν τις δαπάνες των φτωχότερων χωρών του Νότου.
Το ζήτημα διχάζει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις – το να υπάρξει συμφωνία στο Eurogroup θεωρείται απίθανο, και το ζητούμενο είναι αν θα υπάρξει στο ανακοινωθέν αναφορά για μια τέτοια πιθανότητα στο μέλλον. Από την άλλη, μια κοινή έκδοση χρέους θα μπορούσε να συμβάλει στο να ξεπεραστεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζει η ΕΕ, η πορεία προς στενότερη δημοσιονομική σύγκλιση και η αμοιβαιοποίηση του ρίσκου.
Το σχέδιο της Γαλλίας και η προσφορά της Ολλανδίας
Σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές, η Γαλλία προτείνει ένα προσωρινό ταμείο ανάκαμψης. Διαβεβαιώνοντας ότι δεν πρόκειται για κορονο-ομόλογα, η πρόταση του Παρισιού αφορά την «κοινή έκδοση εργαλείων χρέους για την αμοιβαιοποίηση του κόστους της κρίσης».
Η διάρκεια του ταμείου θα είναι από πέντε έως δέκα χρόνια, τη διαχείριση θα αναλάβει η Κομισιόν και θα χρηματοδοτεί προγράμματα επανεκκίνησης της οικονομίας.
Η Ολλανδία, που δέχθηκε κριτική για έλλειψη αλληλεγγύης προς τις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο, έτεινε «κλάδο ελαίας» με την πρόταση για έκτακτο ταμείο 20 δισ. ευρώ. Το ταμείο θα χρηματοδοτεί έκτακτη βοήθεια αντιμετώπισης της πανδημίας και θα χρηματοδοτείται από διμερείς συνεισφορές από τις χώρες-μέλη.
Το σχέδιο της Ολλανδίας προβλέπει άμεσες δωρεές αντί για δάνεια και θεωρείται «σταγόνα στον ωκεανό» μπροστά στα χρήματα που χρειάζονται για την ανοικοδόμηση της ευρωπαϊκή οικονομίας. Επίσης, δεν επαρκεί ώστε να ικανοποιήσει τις εκκλήσεις των χωρών του Νότου για αλληλεγγύη.
- Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο
Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, το επονομαζόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής ευρωπαϊκής δράσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας, καθώς είναι το βασικό εργαλείο για άμεσες δημοσιονομικές μεταβιβάσεις από τις πλουσιότερες προς τις φτωχότερες χώρες.
Αλλά με «ταβάνι» κοντά στο 1% του κοινοτικού ΑΕΠ για την επταετή περίοδο που καλύπτει, και με το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων να προορίζεται για αγρότες και προγράμματα υποδομών, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν διαθέτει «πυρομαχικά» για την καταπολέμηση της ύφεσης.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, έχει προτείνει την ιδέα ειδικού, διευρυμένου προϋπολογισμού για την επόμενη διετία, όπως αναφέρουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες. Η συγκεκριμένη πρόταση πιθανότατα είναι εκτός της ατζέντας του Eurogroup, θα μπορούσε όμως να προστεθεί στις εναλλακτικές προτάσεις προς τους Ευρωπαίους ηγέτες.
