Το ταφικό έθιμο των Ποντίων φέρνει και αυτό το μήνυμα της Ανάστασης

Ανήμερα της Κυριακής του Θωμά και πάνω στις ταφόπλακες των κοιμητηρίων βρίσκονται κόκκινα αυγά, μεζέδες, γλυκά, κρασί. Τα κεράσματα πάνε και έρχονται, το ίδιο και τα γέλια, κάποιοι στήνουν και κανονικά τραπέζια για ένα τσιμπούσι, όπως θα έκαναν στο σπίτι τους. Η ποντιακή λύρα αυτή τη μέρα θεωρείται απαραίτητη, μόνο που δεν παίζει μακρύν καϊτέ, αλλά χαρούμενους σκοπούς.

Οι αμύητοι μπορεί να βρουν το σκηνικό λίγο μακάβριο, αλλά το ταφικό έθιμο των Ποντίων είναι ένας τρόπος για να τιμηθούν οι νεκροί.

Το ταφικό έθιμο τηρείται ευλαβικά σε αρκετές περιοχές που ζουν Πόντιοι. Από τα Σούρμενα, τον Κορυδαλλό, τις Αχαρνές, τον Ασπρόπυργο, την Καλλιθέα, την Αγία Βαρβάρα της Αττικής, μέχρι τη Νέα Κρώμνη Δράμας, τη Χαρίεσσα Νάουσας, την Καλαμαριά και τη Νέα Τραπεζούντα Πιερίας οι οικογένειες θα επισκεφθούν τα νεκροταφεία – ακόμα και πολιτιστικοί σύλλογοι καλούν τον κόσμο στα ταφία.

Χωρίς καμία άλλη παραλλαγή, πλην της ημέρας που γίνεται το έθιμο, σε Πρωτοχώρι και Λευκόβρυση Κοζάνης, Μεσιανό Πέλλας, Κομοτηνή, Σάπες Ροδόπης και Πρόχωμα Θεσσαλονίκης αναβιώνει τη δεύτερη μέρα του Πάσχα. Έτσι το έμαθαν από τους προγόνους στον Πόντο, έτσι διατηρήθηκε στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, έτσι ήρθε και στην Ελλάδα.

Στο Θρυλόριο Κομοτηνής, στον Κεχρόκαμπο Καβάλας και σε χωριά της Ημαθίας το έθιμο γίνεται ανήμερα του Αγίου Πνεύματος.

Σε κάθε περίπτωση, οι οικογένειες κατευθύνονται από το πρωί ’ς σα ταφία για μια μέρα αναστάσιμη και αισιόδοξη, καθώς πιστεύουν ότι οι ψυχές των αγαπημένων έχουν ανέβει στον επίγειο κόσμο και κάθονται μαζί τους μέχρι την ημέρα του Αγίου Πνεύματος, γι’ αυτό και κάνουν «υποδοχή» στρώνοντας τραπέζι.

Τις «ρίζες» του εθίμου τις βρίσκουμε σε αττικές λευκές ληκύθους· πρόκειται για αγγεία που εμφανίστηκαν γύρω στο 470 και χρησιμοποιούνταν μέχρι το 400 π.Χ. αποκλειστικά σε ταφικές τελετές.

Σε μία λήκυθο του 430 π.Χ. που βρίσκεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης απεικονίζεται πεπλοφόρος γυναίκα που φέρει προσφορές σε τάφο, ενώ στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο φυλάσσεται παρόμοιο αγγείο που βρέθηκε στην Ερέτρια και χρονολογείται γύρω στο 440 π.Χ. Απεικονίζεται ο νεκρός έφηβος με χλαμύδα, πέτασο και δόρυ, όρθιος να αντικρίζει την επιτύμβια στήλη του προς την οποία έρχεται μια γυναικεία μορφή με κάνιστρο γεμάτο στεφάνια προσφορών, για να στολίσει το ταφικό μνημείο.