Η πεπτωκυία φύση του ανθρώπου ενέχει τη δημιουργική πνοή του Τριαδικού μας Θεού. Με το μέγα μυστήριο του Βαπτίσματος «εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» ευαισθητοποιείται η –διά της Θείας πνοής εμφυσημένη– εν δυνάμει δυνατότητα ενσυναίσθησης των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Αυτή η δυνατότητα υποβαθμίζεται ή ακόμα και καταργείται εν τοις πράγμασι με την επισώρευση πράξεων θεραπείας του εμπαθούς μας εαυτού, ο οποίος προοδευτικά αποκτά απόλυτη προτεραιότητα έναντι του Κυρίου και Δεσπότη ημών Ιησού Χριστού.
Δηλαδή, αντί να εκμεταλλευτούμε την εν δυνάμει δυνατότητα μετοχής του Θείου και την πλούσια καρποφορία του «ξύλου της ζωής», ήγουν του Σταυρού του Κυρίου μας, εμείς κάνουμε την άλλη επιλογή.
Κι έτσι αντί για τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος που προσφέρουν αρμονία, ειρήνη και αθανασία, γευόμαστε τους πικρούς καρπούς της εγωπάθειάς μας που ’ναι σκέτο δηλητήριο και οδηγούν στη φθορά και στην απώλεια. Ακολουθούμε την εωσφορική λογική της πτώσης, όπως μας την πληροφορεί ο προφήτης Ησαΐας: «Θέλω ν’ ανεβώ πάνω απ’ τα σύννεφα, να γίνω όμοιος προς τον Ύψιστο Θεό» (Ησ. 14,14). Εγώ θέλω· εγώ και θέλω, θέλω και εγώ. Ο εαυτός μας πια γίνεται ο Θεός μας, κι ο πρώτος διδάξας της έπαρσης γίνεται κύριος κι οδηγός μας στη βρομιά, τη σιχασιά και την απώλεια.
Κι εκεί που βάζουμε σε απόλυτη προτεραιότητα τον εαυτό μας και την ικανοποίηση των πάσης φύσεως εμπαθών θέλω του, εκεί είναι που τον χάνουμε. Τυπική περίπτωση της θεμελιώδους ιδιότητας του διαβόλου που την λένε διαβολή. Εις το όνομα του εαυτού, χάνουμε τον όντως εαυτό μας, δηλαδή την αθάνατη ψυχή μας.
Στην ερμηνευτική ανάλυση που κάνει ο Άγιος Βασίλειος, ο και Μέγας καλούμενος, στον πρώτο ψαλμό του Προφητάνακτα Δαυίδ (Λόγος εις τον Α΄ Ψαλμόν), προτρέπει να δώσουμε τη δέουσα προσοχή σε κάποιον στίχο λέγοντας τα εξής: «Σκόπει των ρημάτων το ακριβές, πώς εκάστη λέξις δογμάτων πεπλήρωται». Κι αν, βέβαια, πρέπει να είμαστε λεπτολόγοι σε ανάλογες περιπτώσεις μία φορά, στις ρήσεις του ίδιου του Κυρίου πρέπει να είμαστε εκατό φορές. Αν κάθε λέξη των Αγίων και Θεόπνευστων πατέρων γέμει δογματικής σοφίας, κάθε λέξη του Χριστού μας είναι η ίδια της ζων και ζωηφόρο δόγμα.
Ας εξετάσουμε, λοιπόν, με αυτό το πνεύμα την περιβόητη ρήση του Κυρίου «όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού, και ακολουθείτω μοι» (Μαρκ. 8,34).
Διαβάζοντας ή ακούγοντας αυτήν την περικοπή στεκόμαστε όλοι στο ότι πρέπει να σηκώσουμε σταυρό, παρά το ότι αυτό ακούγεται αρκετά δύσκολο κι επίπονο. Με κάποιον μαγικό τρόπο, βέβαια, προσπερνάμε κάπως αβασάνιστα αυτό που προηγείται, το «απαρνησάσθω εαυτόν»! Φαίνεται, μάλλον, ότι υποσυνείδητα ψυχανεμιζόμαστε ότι το να απαρνηθούμε τον εαυτό μας είναι ακόμα πιο επίπονο κι από κουβάλημα σταυρού.
«Σκόπει των ρημάτων το ακριβές, πώς εκάστη λέξις δογμάτων πεπλήρωται»! Αυτή η αυταπάρνηση αποτελεί προϋπόθεση ώστε η κάθε δοκιμασία-σταυρός μέσα στη ζωή μας να είναι για το «εντός υμών» (Λουκ. 17,21) όχι μόνον ελαφρύτερη, αλλά και καρποφόρα. Η ενανθρώπιση του Θεού από την αρχή μέχρι και το μαρτυρικό τέλος της είναι μια έμπρακτη διδασκαλία αυταπάρνησης. Πρότυπο παράδειγμα αυτής της υπέρβασης του εαυτού πρέπει να είναι για εμάς ο Απόστολος Παύλος που αναφωνεί έμπλεος έρωτος Χριστού: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός» (Γαλ. 2, 20). Αυτή είναι η υπέρβαση του εαυτού που μπορεί να οδηγήσει στην αυθεντική αγάπη του συνανθρώπου και να φέρει όση αρμονία, ειρήνη και χαρά χωράει ο επίγειος κοινωνικός βίος μας και το φυσικό περιβάλλον του.
Αυτά τα λόγια, όμως, παρά το ότι γράφτηκαν και διαδόθηκαν στα ελληνικά, στην Ελλάδα του σήμερα μοιάζουν αλαμπουρνέζικα. Οι παραφουσκωμένοι μέχρις σκασμού εαυτούληδες, εγωπαθείς, παρτάκηδες μέχρις τελείας αηδίας έχουν κυριαρχήσει και μας έχουν καθήσει στο σβέρκο. Έχουν γίνει το πρότυπο της επιτυχίας, οδηγώντας μας από αποτυχία σε αποτυχία κι ολοταχώς στην καταστροφή.
Η χώρα πεθαίνει από αυτόν τον καρκίνο∙ θα σας εξηγήσω τι εννοώ.
Στα οικοσυστήματα της πεπτωκυίας φύσης του κόσμου μας υπάρχει ο ανταγωνισμός των ειδών, ο νόμος της ζούγκλας και το «ο καθένας για τον εαυτό του». Στον οργανισμό μας μέσα, όμως, υπάρχει αρμονία, ισορροπία, ειρήνη και αγαστή συνεργασία. Στα κύτταρά μας δεν υπάρχει ανταγωνισμός, δεν υπάρχει εαυτός. Είναι τέτοια η κατανόηση κι ο σεβασμός αναμεταξύ τους που, για παράδειγμα, κανένα δεν πολλαπλασιάζεται, δεν αυξάνεται από μόνο του, παρά μόνο αν πάρει σήμα από τα άλλα κύτταρα που συναπαρτίζουν τον οργανισμό. Η ανιδιοτέλεια εξασφαλίζει αυτό που λέμε ομοιόσταση κι υγεία.
Όταν κάποιο κύτταρο τρελαθεί και γίνει εγωπαθές, ανταγωνιστικό και κοιτάζει πώς θα κυριαρχήσει αυτό και οι απόγονοί του –που είναι χειρότεροι και πιο τρελοί απ’ αυτό– τότε ξέρετε πως το λέμε αυτό; Καρκίνο το λέμε. Τα καλοσυνάτα κύτταρα (που είναι πλειοψηφία) παρακαλούν τα εγωπαθή να σταματήσουν. Αδιαφόρετα∙ αυτά κάνουν όγκους, αγνοώντας κάθε συμβουλή. Καταπιέζουν τόσο πολύ τα άλλα κύτταρα γύρω τους που στο τέλος ο οργανισμός πεθαίνει. Τελειώνουν όλα∙ τι τρελά, τι λογικά, τα κύτταρα χάνονται όλα μαζί.
Κοιτάξτε παντού γύρω. Γέμισε η χώρα όγκους. Κλασική περίπτωση κακοήθους εαυτινώματος.
