Γνωρίζετε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, και συγκεκριμένα το Λος Άντζελες, έχουν τη δική τους ομάδα ποδοσφαίρου Ντιναμό; Ο ιδιοκτήτης της, καθώς και ο μοναδικός προπονητής μέχρι στιγμής, είναι ο δύο φορές πρωταθλητής και τρεις φορές κυπελλούχος της ΕΣΣΔ Αλέξανδρος Χαψάλης, ο οποίος γεννήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 1957.
Το KGB και ο στρατός στη διαδρομή του ποδοσφαιριστή
Έλληνας στην καταγωγή, ο Σάσα γεννήθηκε και έζησε όλη του την παιδική ηλικία σε ένα χωριό κοντά στην Άλμα-Άτα (Αλμάτι σήμερα), όπου οι γονείς του, όπως και άλλοι αλλοδαποί, εξορίστηκαν από τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας στα χρόνια του Στάλιν.
Γενικά, δεν είχε λόγους να συμπαθεί τη σοβιετική εξουσία.
Στην ηλικία των 18 ετών τού απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα για δύο χρόνια: Κάποιος έκανε αναφορά ότι κατά τη διάρκεια ενός από τα ταξίδια του Χαψάλη στο εξωτερικό, του έγινε πρόταση να υπογράψει συμβόλαιο με τον Παναθηναϊκό αξίας άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων. Παρόλο που ο Αλέξανδρος αρνήθηκε (λέγοντας: «Ο πατέρας μου είναι κομμουνιστής, και αν μείνω, απλά θα του κόψουν το κεφάλι»), άρχισαν να τον θεωρούν πιθανό «λιποτάκτη». Ξεκίνησαν οι μυστηριώδεις κλήσεις τα χαράματα στην KGB, όπου με τις ώρες τον «ζάλιζαν» με ερωτήσεις. Εντέλει τον ανάγκασαν να υπογράψει δήλωση τύπου «εγώ, γεννηθείς και ανδρωθείς στο πνεύμα των κομμουνιστικών ιδεών, ορκίζομαι και δεσμεύομαι να μην προδώσω ποτέ την πατρίδα μου». Μετά από αυτό τον άφησαν ήσυχο, αφού βεβαίως του είχαν προτείνει να γίνει… πληροφοριοδότης τους. Ο Χαψάλης απάντησε ευγενικά: «Παιδιά, βρείτε κάποιον άλλο για τέτοιες δουλειές».
Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ήρθε αντιμέτωπος με την «εξουσία». Όταν ήταν μόλις 16 ετών και βρέθηκε στην Καϊτάρ Άλμα-Άτα, άρχισε αμέσως να παίζει στην ομάδα νέων της χώρας και ξεκίνησε το κυνήγι των ισχυρών, δηλαδή των ομάδων που αναζητούσαν ταλαντούχους παίκτες και τους προσέγγιζαν… βιαίως, με σημείο αναφοράς το στρατό. Εάν κάποιος δεν αποδεχόταν την πρότασή τους, θα κακοπερνούσε στο στρατό. Όταν ήρθαν από την ΤΣΣΚΑ για τον Χαψάλη η γιαγιά του τον περίμενε στο παράθυρο, και μόλις τον είδε άρχισε με νεύματα να τον διώχνει, να μην έλθει σπίτι διότι τον περίμεναν. Έτσι έτυχε να κοιμηθεί σε φίλους, σε συγγενείς, ακόμη και στο δρόμο.
Την ίδια περίοδο επιδίωξε να τον αποκτήσει και η Ντιναμό Κιέβου. Ήταν το 1975, τη χρονιά που η ομάδα πήρε το Υπερκύπελλο, γι’ αυτό και ο Σάσα παραλίγο να λιποθυμήσει από τέτοια πρόταση του θρυλικού προπονητή Λομπανόβσκι. Μάλιστα, καθώς η ΤΣΣΚΑ δεν ήθελε να υποχωρήσει, στήθηκε μυστική επιχείρηση για να μετακινηθεί ο Χαψάλης από την Άλμα-Άτα στο Κίεβο. Πέταξε με διαφορετικό όνομα, με περούκα και καπέλο «σάπκα»… Το κόλπο πέτυχε!
Πρώτος από δεξιά, με τους συμπαίκτες του στην Ντιναμό Κιέβου, 1976 (φωτ.: dn-football.okis.ru)
Κίεβο
Δύο χρόνια, όπως το περίμενε, πέρασε στον πάγκο, αντικαθιστώντας σπανίως τους βασικούς παίκτες. Από το 1978 ήταν στη βασική σύνθεση της Ντιναμό, όπου έπαιξε μέχρι τα μέσα του 1982. Δύο φορές έγινε πρωταθλητής ΕΣΣΔ, δύο φορές ασημένιος, μία χάλκινος. Θεωρούνταν εκείνη την περίοδο ένας από τους πιο ελπιδοφόρους παίκτες στη χώρα, ήταν ο αρχηγός των εθνικών ομάδων Νέων και Εφήβων της ΕΣΣΔ, και όντας στη σύνθεσή τους δύο φορές κέρδισε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα! Αισθανόταν ότι σταδιακά έφτανε σε ένα επίπεδο που θα του επέτρεπε να γίνει πραγματικός δεξιοτέχνης της μπάλας και να μπει στην πρώτη Εθνική Ομάδα της χώρας. Αλλά όλα γύρισαν ανάποδα μετά από μια επιπόλαιη σύγκρουση με τον Λομπανόβσκι, τον οποίο ο Χαψάλης τώρα λατρεύει.
Είναι σίγουρος ότι η έξοδος από το Κίεβο, με δική του επιμονή, ήταν το μεγαλύτερο λάθος της ζωής του. Μετά από αυτό, η καμπύλη της ποδοσφαιρικής πορείας του πήγε σταθερά προς τα κάτω…
Η μεγάλη μορφή του σοβιετικού ποδοσφαίρου, ο Βαλέρι Λομπανόβσκι (το όνομα του οποίου φέρει το γήπεδο του Κιέβου), δεν ήθελε να τον αφήσει να φύγει, παρότι παραφέρθηκε σε έναν σημαντικό αγώνα. Είπε πως όλα είναι φυσιολογικά και πρέπει να συνεχίσουμε να δουλεύουμε. Αλλά τον Χαψάλη τον τύφλωσε ο εγωισμός. Τότε έπεσε στο τραπέζι η πρόταση για την Ντιναμό Μόσχας. Την αποδέχθηκε και μετακόμισε στην πρωτεύουσα.
Στην κάτω σειρά, δεύτερος από δεξιά, ο Χαψάλης στη σύνθεση της κυπελλούχου Ντιναμό Μόσχας, 1984 (φωτ.: sportobzor.ru)
Ωστόσο ο Αλέξανδρος ήταν ευγνώμων στον Λομπανόβσκι, όχι μόνο για την ποδοσφαιρική του ανάπτυξη αλλά και για την ατομική. «Αν και ήταν πολύ σκληρός χαρακτήρας, μας δίδασκε πανανθρώπινο πολιτισμό. Μας πήγαινε σε θέατρα, μας ανάγκαζε να παίρνουμε στις προετοιμασίες βιβλία και να τα διαβάζουμε, συνεχώς μας έστελνε να μιλάμε μπροστά σε μεγάλα ακροατήρια, σε πανεπιστήμια και εργοστάσια. Μας δίδαξε καθαριότητα και σωματική φροντίδα – μέχρι τώρα δεν μπορώ να ξεκινήσω τη μέρα χωρίς να μαζέψω το κρεβάτι, ενώ κάνω ντους μέχρι έξι φορές την ημέρα. Όλα αυτά είναι κατορθώματα ενός μόνο ατόμου. Του Βαλέρι Βασίλιεβιτς Λομπανόβσκι», δηλώνει επανειλημμένως στις συνεντεύξεις του ο ποδοσφαιριστής…
Μόσχα
Η Ντιναμό Μόσχας δεν είχε καμία σχέση με την ομάδα του Κιέβου, όμως δεν υπήρχε επιστροφή. Σχεδόν κάθε έξι μήνες άλλαζαν οι προπονητές, κλίκες… Με μια λέξη, ένα χάος που δεν είχε καμία σχέση με τον αθλητισμό.
Ο Αλέξανδρος αισθανόταν ότι ήρθε το τέλος της ποδοσφαιρικής του καριέρας και σκεφτόταν έντονα την αποχώρηση από το άθλημα.
Το 1985 επικεφαλής της ομάδας τέθηκε ο Εδουάρδος Μαλοφέγιεβ, ο οποίος απεχθανόταν τον Λομπανόβσκι, την Ντιναμό Κιέβου και όλα όσα συνδέονταν με αυτά. Ήταν σαφές ότι αργά ή γρήγορα ο Χάψαλης θα έπρεπε να φύγει. Άρχισαν ψευδείς αναφορές στη διοίκηση της ομάδας, ότι δήθεν έχει συνεχώς επαφές με ξένους και στο σπίτι του φιλοξενούνται περίεργοι τύποι και γίνονται μεθύσια. Η επιτόπια έρευνα των αρμοδίων έδειξε μια απαστράπτουσα καθαριότητα στο διαμέρισμα του παίκτη, ενώ όλοι κι όλοι οι «ξένοι» ήταν ένας φίλος του, πολύ πλούσιος Έλληνας, ο οποίος μάλιστα ήταν εκ των χορηγών της ομάδας, που καθώς είχε πέσει θύμα ληστείας εκείνη την περίοδο ζούσε προσωρινά στου Χαψάλη…
Ο θρυλικός προπονητής της ΕΣΣΔ Βαλέρι Λομπανόβσκι (dynamo.kiev.ua)
Παρά τη διάψευση των αναφορών, ο Χαψάλης παραιτήθηκε και έφυγε για το Κίεβο. Έπαιξε εκεί σε κάποιες ομάδες, ώσπου αποφάσισε να αποδεχθεί την πρόταση μιας ελληνικής ομάδας στην Αυστραλία. Όμως διέκοψε το συμβόλαιο και ακολούθησε τη σύζυγό του, επαγγελματία χορεύτρια, που πήγε για περιοδεία στις ΗΠΑ και της δόθηκε άδεια να εργαστεί στο Λος Άντζελες.
Αμερική
Με την άφιξή του στις ΗΠΑ ήρθε η πρόσκληση από φίλο συμπαίκτη στην Ντιναμό Μόσχας Αλέξανδρο Γκολοβνιά, που έπαιζε στο επαγγελματικό πρωτάθλημα μίνι ποδοσφαίρου (indore) για το σύλλογο San Diego Sockers, ο οποίος για δέκα συνεχόμενα χρόνια ήταν πρωταθλητής των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, κανένας στον κόσμο –ούτε η Σπαρτάκ, ούτε η Ντιναμό Κιέβου, ή η Μπαρσελόνα ή η Φλαμένγκο, που είχαν έρθει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια των ετών εκείνων–, δεν κατάφεραν να νικήσουν τους Sockers.
Ο Χαψάλης πέρασε αμέσως τη δοκιμαστική φάση και υπέγραψε συμβόλαιο μαζί τους, προσθέτοντας στη συνέχεια και τον τίτλο του πρωταθλητή των ΗΠΑ στο βιογραφικό του.
Ωστόσο, μετά από ενάμιση χρόνο, και ενώ ήταν ήδη 36 ετών, ο Χαψάλης αποφάσισε να φύγει από την ομάδα και να πραγματοποιήσει ένα όνειρο που είχε από καιρό, να ιδρύσει δική του παιδική ομάδα και σχολή ποδοσφαίρου με την ονομασία «Ντιναμό Λος Άντζελες».
Σε συνέντευξή του έχει πει: «Πάντα λάτρευα τα παιδιά, είχα καλή επαφή και ήξερα πώς να τα προσεγγίζω. Σε όλες τις οικογενειακές εορτές εδώ –την Ημέρα του Πατέρα, ακόμη και την Ημέρα της Μητέρας– όλοι οι μαθητές μου δίνουν δώρα. Αφού περνάω περισσότερο χρόνο μαζί τους από ό,τι οι γονείς τους…». Ξεκίνησε με 5-6 παιδιά. Βρήκε ένα πάρκο –το οποίο σήμερα αποκαλείται «Πάρκο Χαψάλη»– και αγόρασε τέρματα, που τα έβαζε για την ώρα της προπόνησης. Φίλοι του βοήθησαν με τις εμφανίσεις της ομάδας. Ο ενθουσιασμός με τον οποίο ο Αλέξανδρος ξεκίνησε το εγχείρημα, δεν μπορούσε να μη δώσει καρπούς…
Δεν ξέρει τι σημαίνει ξεκούραση – δουλεύει επτά μέρες τη βδομάδα. Τέσσερις παιδικές ομάδες και μία ενηλίκων, όπου είναι προπονητής και κατάφερε αξιοσημείωτες διακρίσεις: τα τρία από τα πέντε χρόνια, η Ντιναμό Λος Άντζελες κέρδισε το πρωτάθλημα της ερασιτεχνικής κατηγορίας της.
Ο Αλέξανδρος Χαψάλης σε πρόσφατη φωτογραφία (φωτ.: alchetron.com)
«Κουράζομαι απίστευτα, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς αυτά τα παιδιά. Επί δύο χρόνια μου προσφέρονται καλά χρήματα σε μια ημιεπαγγελματική ομάδα, αλλά δεν μπορώ να προδώσω τα παιδιά και το έργο που ξεκίνησα. Έχω ένα όνειρο – να φτιάξω γι’ αυτούς μια πραγματική βάση, με ξενοδοχείο, γήπεδα, όλες τις υποδομές για τη ζωή και την αθλητική κατάρτιση. Και με όλα τα γενικής κατεύθυνσης μαθήματα. Και ξέρω ότι θα το πετύχω. Ξέρω ότι θα έχω το πιο διάσημο παιδικό σχολείο ποδοσφαίρου στην Αμερική. Ας είναι σε 10, 20 χρόνια. Αλλά θα γίνει», έχει πει ο Σάσα σε συνέντευξή του.
Χριστίνα Χαφουσίδου, αρχισυντάκτρια της εφ. «Ποντιακή Γνώμη».
- Πηγή: rusteam.permian.ru.
