Οι πολίτες της Δημοκρατίας της Βοσνίας προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για να εκλέξουν τα μέλη της τριμερούς εναλλασσόμενης προεδρίας – τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, τους προέδρους των οντοτήτων από τις οποίες αποτελείται η χώρα (Ρεπούμπλικα Σέρπσκα και Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης) και τα κοινοβούλια των δύο οντοτήτων. Οι εκλογές διεξάγονται σύμφωνα με τις προβλέψεις της Συμφωνίας του Ντέιτον η οποία υπογράφηκε το 1995 στην ομώνυμη πόλη των ΗΠΑ και έθεσε τέρμα στον εμφύλιο της Βοσνίας ο οποίος κόστισε 100.000 νεκρούς, πολύ περισσότερους τραυματίες και αστέγους, και διήρκεσε τριάμισι χρόνια.
Το σύστημα της χώρας είναι γενικά περίπλοκο. Όπως επισημάνθηκε, η Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συνίσταται από δύο οντότητες: Τη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα, η οποία κατέχει το 49% του εδάφους της Δημοκρατίας, και την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης την οποία συγκροτούν Μουσουλμάνοι και Κροάτες και κατέχει το υπόλοιπο ποσοστό του εδάφους, πλην μιας μικρής περιοχής κοντά στο Μπρσκο, η οποία υπάγεται κατευθείαν στην κεντρική διοίκηση.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων, για την οποία θα ψηφίσουν σήμερα οι πολίτες της χώρας, αποτελείται από 42 μέλη και σ’ αυτήν οι δύο οντότητες εκπροσωπούνται αναλογικά. Το ⅓ από τη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα και ⅔ από την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Οι εκλεγμένοι βουλευτές θα ορίσουν τα 15 μέλη του Οίκου των Λαών, μιας άλλης βουλής της χώρας, πάλι αναλογικά.
Αυτά σε κεντρικό επίπεδο. Διότι οι δύο οντότητες έχουν τις δικές τους προεδρίες και τα δικά τους κοινοβούλια για τα οποία θα ψηφίσουν επίσης σήμερα.
(Φωτ.: EPA / Fehim Demir)
Οι ψηφοφόροι και στις εκλογές των δύο οντοτήτων αλλά και για στις κεντρικές εκλογές ψηφίζουν υποψηφίους στις δημοκρατίες τους. Οι Σέρβοι, για παράδειγμα, δεν ψηφίζουν τους υποψηφίους της Ομοσπονδίας Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ούτε οι Μουσουλμάνοι και οι Κροάτες για την εκλογή των Σέρβων.
Αυτό το πολύπλοκο σύστημα έχει αδρανοποιήσει κάθε κεντρική λειτουργία της Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης αλλά κανείς δεν θέλει να το αλλάξει, διότι οι δύο τουλάχιστον από τις τρεις εθνότητες (Σέρβοι και Κροάτες) δεν θέλουν ισχυρή κεντρική διοίκηση. Οι οντότητες λειτουργούν πολύ αυτόνομα.
Η αλλαγή που επιδιώκουν οι Κροάτες είναι να διαχωριστούν από τους Μουσουλμάνους με τους οποίους απαρτίζουν τη μία από τις δύο οντότητες, την Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Το πολιτικό παιχνίδι στη Βοσνία είναι και αυτό περίπλοκο. Η Δύση ευνοεί την Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και οι Ρώσοι τη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα.
Εμβληματική μορφή της Ρεπούμπλικα Σέρπσκα είναι ο μέχρι σήμερα πρόεδρός της Μίλοραντ Ντόντικ ο οποίος δεν μπορεί να ξαναδιεκδικήσει την προεδρία της σερβικής οντότητας διότι εξελέγη δύο φορές. Γι’ αυτό στις σημερινές εκλογές είναι υποψήφιος για την τριμερή συλλογική προεδρία της κεντρικής διοίκησης.
Μίλοραντ Ντόντικ (φωτ.: EPA / Vladimir Stojkovic)
Ο Ντόντικ επισκέφθηκε την περασμένη Κυριακή τη Ρωσία και συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, κάτι που έκανε και σε προηγούμενες εκλογές, αλλά ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, που επισκέφθηκε το Σεράγεβο πριν από μερικές εβδομάδες, φρόντισε να κρατήσει πιο διπλωματικές αποστάσεις και να δηλώσει πως στηρίζει τη Συμφωνία του Ντέιτον.
Να σημειώσουμε πως η Συμφωνία του Ντέιτον έχει καταστήσει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ουσιαστικά προτεκτοράτο, αφού η χώρα επιβλέπεται από τον υψηλό αντιπρόσωπο της διεθνούς κοινότητας που έχει σημαντικές αρμοδιότητες, ενώ τρείς από τους εννέα ανώτατους δικαστικούς είναι ξένοι.
Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, η παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας (ιδίως Αμερικανών και Βρετανών) στις εκλογές είναι έντονη. Κυρίως στη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα, η ηγεσία της οποίας κατά καιρούς απειλεί πως θα εγκαταλείψει τη Δημοκρατία.
Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος (αν και πρόθυμος να διατηρήσει και να αναπτύξει καλές σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα) έχει τα τελευταία χρόνια έναν ουσιαστικά φιλοδυτικό προσανατολισμό, δήλωσε πως μόλις ολοκληρωθούν οι γενικές εκλογές της 7ης Οκτωβρίου στη Βοσνία, θα παρουσιάσει «εκπληκτική απόδειξη της πιο βάναυσης ανάμιξης ορισμένων Δυτικών δυνάμεων στις εκλογές στη Δημοκρατία Σέρπσκα».
Οι πρώτες κατηγορίες σχετικά με αμερικανικές παρεμβάσεις στις εκλογές άρχισαν να ακούγονται από τον Μάιο, όταν η σερβοβοσνιακή κυβέρνηση υπέβαλε στοιχεία στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ σχετικά με τη χρηματοδότηση, άνω των 12 εκατομμυρίων δολαρίων, των μέσων ενημέρωσης από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών και της USAID με σκοπό να επηρεάσουν τις εκλογές.
(Φωτ.: EPA / Fehim Demir)
Τέλος, στην πρωτεύουσα της σερβικής οντότητας Μπάνια Λούκα, πραγματοποιούνται εδώ και μήνες καθημερινές διαδηλώσεις με αφορμή τη δολοφονία του 21χρονου Ντέιβιντ Ντραγκίσεβιτς από την αστυνομία.
Η Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης έκανε αίτηση ένταξης τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην ΕΕ. Για το ΝΑΤΟ έφερε αντίρρηση ο Μίλοραν Ντόντικ, και υπάρχει μια αντιπαράθεση με τα κεντρικά όργανα της Δημοκρατίας στο κατά πόσο μπορεί να αναστείλει τη διαδικασία. Η ΕΕ δεν της έχει χορηγήσει, ακόμη, κάποιος καθεστώς.
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όπως δομήθηκε από τη Συμφωνία του Ντέιτον, είναι ένα αποτυχημένο κράτος. Η Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης έχει Δυτικό προσανατολισμό αφού συγκροτείται από τους φιλοδυτικούς Μουσουλμάνους και τους Κροάτες, και η Ρεπούμπλικα Σέρπσκα είναι στραμμένη προς τη Ρωσία.
Η Μόσχα μπορεί να ελπίζει ότι μέσω της Ρεπούμπλικα Σέρπσκα θα έχει παρουσία στην περιοχή. Η Βοσνία συνορεύει νότια με το Μαυροβούνιο, στο οποίο, πλέον, η επιρροή είναι Δυτική, και ανατολικά με τη Σερβία, η οποία «παίζει» με τη Ρωσία.
Η απόσχιση της Ρεπούμπλικα Σέρπσκα από τη Δημοκρατία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι η απειλή που χρησιμοποιεί το Βελιγράδι στις διαπραγματεύσεις που κάνει στο θέμα του Κοσσυφοπεδίου. Στους Μουσουλμάνους της χώρας έχει επιρροή και η Τουρκία.
