Πρόσφατα με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών κ. Νίκου Κοτζιά συνήλθε το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ) με θέμα τη σύσταση Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, το οποίο προφανώς θα αντικαταστήσει το ΚΥΣΕΑ.
Σύμφωνα με την ΠΥΣ 5/2015 στο σημερινό ΚΥΣΕΑ συμμετέχουν με δικαίωμα ψήφου ο πρωθυπουργός ως πρόεδρος και οι υπουργοί Άμυνας, Εξωτερικών, Εμπορικής Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, αρμόδιος για θέματα Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη, και ο Α/ΓΕΕΘΑ. Η υφιστάμενη σύνθεσή του είναι προφανώς προσαρμοσμένη στην αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής, ενώ το όργανο αυτό αποφασίζει σύμφωνα με την ΠΥΣ 31/2000 για όλα τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Το δεύτερο που κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί είναι πως το ΚΥΣΕΑ είναι όργανο λήψης αποφάσεων με ψηφοφορία.
Στο προς ίδρυση Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας θα συμμετέχουν, σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός, οι υπουργοί Εξωτερικών, Άμυνας και Προστασίας του Πολίτη κι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, ένας νέος θεσμός με αρμοδιότητα την προετοιμασία και παρουσίαση των εισηγήσεων σε θέματα εθνικής στρατηγικής και διαχείρισης κρίσεων ενώπιον του Συμβουλίου. Πέρα αυτών θα συμμετέχουν ανάλογα με την ατζέντα κι άλλοι υπουργοί όπως υπουργός Οικονομικών αλλά και κρατικοί λειτουργοί όπως ο Α/ΓΕΕΘΑ, ο διοικητής της ΕΥΠ κ.α.
Οι αλλαγές που επιχειρούνται σε σχέση με το σημερινό ΚΥΣΕΑ κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, τόσο σε ότι αφορά στη σύνθεση όσο και στο ρόλο του νέου οργάνου να έχει συμβουλευτικό προς τον πρωθυπουργό χαρακτήρα κι όχι να λειτουργεί ως όργανο λήψης αποφάσεων δια ψηφοφορίας, κάτι που προφανώς ποτέ δεν εφαρμόστηκε. Ο τελικά υπεύθυνος για την χάραξη και εφαρμογή της πολιτικής δεν μπορεί, με βάση το Σύνταγμα, να είναι άλλος από τον πρωθυπουργό της χώρας, ο οποίος άλλωστε έχει και την εξουσία επιλογής των μελών του υπουργικού συμβουλίου (εξίσωση εξουσίας και ευθύνης), στο οποίο ο ίδιος προεδρεύει. Και, βέβαια, όταν υπάρχει διαφωνία μεταξύ του πρωθυπουργού και ενός υπουργού, ο τελευταίος παραιτείται ή παύεται και αντικαθίσταται με άλλον της επιλογής και πάλι του πρωθυπουργού.
Η δυσκολία του εγχειρήματος πλέον έγκειται στην παρουσίαση ενός πλήρους θεσμικού πλαισίου μέσα από το οποίο θα καθοριστούν τα όργανα-ρόλοι καθώς επίσης και οι διεργασίες-διαδικασίες διαμόρφωσης των εισηγήσεων αλλά και του συντονισμού στη συνέχεια όλων φορέων στην υλοποίηση της τελικής απόφασης του πρωθυπουργού.
Είναι ξεκάθαρο πως απαιτείται ένα μεγάλο επιτελείο υποστήριξης του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας.
Η ομάδα (project team) που θα ασχοληθεί με το ζήτημα της παρουσίασης ενός αποτελεσματικού μοντέλου λειτουργίας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, θα πρέπει να περιλαμβάνει πολιτικούς, διπλωμάτες, διεθνολόγους, συνταγματολόγους και ενδεχομένως κάποιους άλλους, με επικεφαλής έναν ικανό-έμπειρο project manager, ο οποίος θα ακολουθήσει συγκεκριμένη μεθοδολογία για να καταλήξει σε ένα λειτουργικό και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο. Αλλιώς είναι βέβαιο πως θα καταλήξουμε σε ένα αναποτελεσματικό και πάλι «ΚΥΣΕΑ» που σύντομα θα απαξιωθεί όπως το υφιστάμενο.
Γιώργος Χατζηθεοφάνους
Υποστράτηγος ε.α.-Οικονομολόγος
Συγγραφέας του βιβλίου «Εθνική Στρατηγική-Πρόταση για ένα νέο Θεσμικό Πλαίσιο» των Εκδόσεων «Ι.ΣΙΔΕΡΗ»
