Σε μια πανέμορφη τοποθεσία πάνω σε έναν λόφο της Κύθνου με απέραντη θέα στο Αιγαίο έχουν στρέψει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον τους οι ανασκαφείς, και τα αποτελέσματα τους δικαιώνουν. Στη θέση Βρυόκαστρο, εκεί που βρισκόταν η αρχαία πόλη της Κύθνου που κατοικήθηκε από τον 10ο μέχρι τον 6ο-7ο αι. π.Χ., συνεχίστηκε και φέτος το καλοκαίρι η αρχαιολογική έρευνα, ενώ σημαντικά ευρήματα υπήρξαν και στην περιοχή του αρχαίου λιμανιού, στη βραχονησίδα Βρυοκαστράκι – πρόκειται για το νησάκι στη «μύτη» της χερσονήσου που τουλάχιστον έως την ύστερη αρχαιότητα πρέπει να ήταν συνδεδεμένη με την ακτή με στενό ισθμό.
Αυτή τη φορά η αρχαιολογική σκαπάνη στο Βρυοκαστράκι έφερε στο φως μια τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα και ημικυλινδρική αψίδα, η οποία έχει δύο τουλάχιστον οικοδομικές φάσεις, μια παλαιοχριστιανική και μια μεταγενέστερη.
Επίσης ανακαλύφθηκε ένα κτήριο μήκους 80 μέτρων περίπου που αποτελείται από τουλάχιστον 15 ορθογώνια δωμάτια σε παράταξη και ισχυρούς εξωτερικούς τοίχους που εξυπηρετούσαν πιθανότατα και αμυντικούς σκοπούς, καθώς και δύο πύργους. Επιπλέον στη βραχονησίδα για πρώτη φορά με βεβαιότητα τεκμηριώθηκε πρωτοκυκλαδική εγκατάσταση, με τους αρχαιολόγους να μην αποκλείουν κάποιοι από τους δεκάδες λαξευμένους χώρους που εντοπίστηκαν να ανάγονται σε αυτή την περίοδο.
Μαρμάρινη κεφαλή Αφροδίτης από το εσωτερικό της δεξαμενής (φωτ.: Κώστα Ξενικάκης, 2018)
Σε ό,τι αφορά την ανασκαφή στο Βρυόκαστρο, η αρχαία δεξαμενή της Άνω Πόλης η οποία είναι λαξευμένη στο φυσικό βράχο «έδωσε» και φέτος πολυάριθμα αντικείμενα. Ξεχωρίζουν οι δύο ακέραιες παιδικές κεφαλές των κλασικών χρόνων (ενός αγοριού και ενός κοριτσιού), μια μικρή κεφαλή της Αφροδίτης από την ελληνιστική περίοδο, και μια πήλινη κεφαλή της Δήμητρας από μεγάλων διαστάσεων ειδώλιο των όψιμων κλασικών χρόνων.
Οι ανασκαφές της Κύθνου πραγματοποιούνται από τον Τομέα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με τη συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Αλεξάνδρου Μαζαράκη Αινιάνος και του διευθυντή της Εφορείας δρ Δημήτρη Αθανασούλη. Χορηγός ήταν και φέτος ο Αθανάσιος Μαρτίνος, ενώ συμμετείχαν φοιτητές κυρίως από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και εθελοντές των σπηλαιολογικών συλλόγων ΣΠΕΛΕΟ και ΧΕΙΡΩΝ.
