Έπεσαν στα χέρια μου κάτι γραπτά από κάποιους που γράφουνε για τη θρησκεία μας, την ευλογημένη Ορθοδοξία, με αδόκιμο, νοσηρό, ύπουλο κι επικίνδυνο τρόπο. Δεν μιλάω για αλλόθρησκους, ετερόδοξους ή άθεους· ούτε για τίποτε τυχαίους κι άσχετους. Μιλάω για ανθρώπους με θεσμικό ρόλο μέσα στην Εκκλησία μας και για ορθόδοξους χριστιανούς που –καλώς ή κακώς– βρέθηκαν με κάποια σφραγίδα επαΐοντος της Θεολογίας στα χέρια.
Άρχισα να το σκαλίζω το ζήτημα· ρώτησα δεξιά κι αριστερά κάποιους φωτισμένους ανθρώπους και άλλους ειδικούς κι επιστήμονες δυνατούς. Αλλά γρήγορα σταμάτησα, γιατί δεν άντεξα άλλο μ’ αυτά που έμαθα.
Πώς είναι όταν παθαίνεις καμιά δηλητηρίαση και αρχίζεις να συγκλονίζεσαι ολόκληρος από σύγκορμη κρυάδα κι ένα ανακάτεμα στο στομάχι και μια ζαλάδα αφόρητη; Πώς είναι εκείνη η απαίσια κατάσταση όταν θες να κάνεις εμετό, αλλά αργεί ακόμα η ώρα που θα τα βγάλεις για να ξαλαφρώσεις; Ε… αυτό ακριβώς έπαθα· όχι στο στομάχι, αλλά στην ψυχή. Αηδίασε η ψυχή μου κι ανακατεύτηκε.
Δεν είχα συνειδητοποιήσει τις διαστάσεις και το μέγεθος αυτής της αρρώστιας που, πάντως, φαίνεται πως κρατάει από παλιά. Γράφει γι’ αυτήν ο γίγαντας του ελληνικού και του ορθόδοξου πνεύματος, ο υπέροχος Φώτης Κόντογλου. Τα γράφει τσεκουράτα στο άρθρο του «Οι κρυφοί αιρετικοί» που δημοσιεύτηκε το 1968. Οι «κρυφοδαγκανιάρηδες σκύλοι», όπως τους αποκαλεί ο κυρ-Φώτης, φαίνεται ότι υφίστανται και στην εποχή μας.
Αλλά μήπως γι’ αυτούς δεν έγραψε κι ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης περί το 1900; Μάλιστα, το 1960 σ’ ένα άλλο του γραπτό με τίτλο «Η πνευματική ξενοδουλία μας», ο Κόντογλου ανοίγει διάλογο με τον Παπαδιαμάντη και λέει με καημό: «Ε, βρε μπαρμπ’-Αλέξανδρε! – είπα μοναχός μου. Πού να ζούσες τώρα να δεις την Ελλάδα!». Κι αν στην εποχή του ο μπαρμπ’-Αλέξανδρος είχε ιδέα από τα απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη, μπορεί κι αυτός να έλεγε: «πού να ’βλεπες Στρατηγέ πώς έχει καταντήσει τώρα η πατρίδα».
Γιατί κι ο σπουδαίος Μακρυγιάννης στηλιτεύει σκληρά τους αντίστοιχους δυσσεβείς της εποχής του.
Μωρέ μπράβο διαχρονικότητα! Μπράβο σταθερότητα κι επιμονή! Απ’ του Όθωνα τα χρόνια μέχρι σήμερα, οι κρυφοαιρετικοί ψευτορθόδοξοι το χαβά τους. Αυτοί νομίζω πως είναι κάτι σαν τους παλιούς λαγουμιτζήδες που έκαναν δολιοφθορές με τις υπόγειες στοές τους. Σκάβουν στα κρυφά σαν τους αρουραίους λαγούμια κάτω από τον καστρότοιχο, για να μπει το μπαρούτι και να τιναχτεί η οχύρωση στον αέρα. Δεν έχει κίνδυνο, βέβαια, μήτε η πίστη μας, μήτε η Εκκλησία απ’ αυτούς. Αυτά τα κάστρα δεν είναι φτιαγμένα από πέτρες και τσιμέντα, αλλά από αδιάφθορο πνευματικό υλικό. Το μεγάλο πρόβλημα είναι αλλού. Έγκειται στο ότι με τις κακοδοξίες τους διαφθείρουν κι αλλοιώνουν την αντίληψη και τη νοοτροπία μερικών πιστών που δίνουν βάση στα λεγόμενά τους.
Με το πρόσχημα του εκμοντερνισμού της Εκκλησίας και της προσαρμογής της πίστης μας στα καινούργια δεδομένα και τις προκλήσεις, οι κρυφοαιρετικοί της εποχής μας συνήθως καταπιάνονται με συγκεκριμένα θέματα. Δεν θα τους ακούσεις να μιλούν για αγίους, για θαύματα, για μοναχούς, για άσκηση και για τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Πιο πολύ τους ενδιαφέρουν θεολογικώς τα θέματα της αποδοχής της διαφορετικότητας, της στάσης μας απέναντι στις άλλες θρησκείες και στο διάλογο μαζί τους, τα ερωτικά ζητήματα πάσης φύσεως, η λεγόμενη πολυπολιτισμικότητα, η ξενοφοβία, ο εθνοφυλετισμός, η γεροντολατρεία, ο φανατισμός και ο φονταμενταλισμός.
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι τα θέματα με τα οποία καταπιάνονται. Το πρόβλημα είναι ότι στην προσπάθειά τους να εκσυγχρονίσουν τις ορθόδοξες αξίες και διδασκαλίες και να τις φέρουν στα μέτρα της εποχής, αγνοούν, αλλοιώνουν, παραφράζουν, διαβάλλουν και παρερμηνεύουν τους Πατέρες της Ορθοδοξίας. Σε κάθε περίπτωση φαίνεται να τους αφήνουν πίσω τους, και γι’ αυτό πολλοί από αυτούς ανήκουν στους λεγόμενους «μεταπατερικούς» θεολόγους.
Μέσα στο δυσσεβές παραλήρημα των ιδεολογημάτων τους είναι φορές που προσβάλλουν ακόμα και το πρόσωπο της Υπεραγίας μας Θεοτόκου.
Αυτοί οι άνθρωποι είναι πασίδηλα παραστρατημένοι. Η ορθόδοξη αλήθεια είναι ο Χριστός, ο οποίος ως γνωστόν «χθες και σήμερον ο αυτός και εις τους αιώνας». Ο Λόγος είναι εσαεί αξιόπιστος και αδιάφθορος και «ου παρελεύσεται». Οπωσδήποτε δε, δεν εκμοντερνίζεται και δεν επικαιροποιείται, γιατί είναι πάντα επίκαιρος και πάντα σε απόλυτη ισχύ. Το αυτό ισχύει και για τους Πατέρες, των οποίων οι λόγοι φέρουν την επίσημη σφραγίδα της γνησιότητας της Αγίας Τριάδος, η οποία είναι η Αγιότητα κι οι υπερφυσικοί, αλλά απτοί, καρποί του Αγίου Πνεύματος.
Οι «μεταπατερικοί» διανοητές δεν διαθέτουν τέτοια εχέγγυα θεοπνευστίας. Οι σύγχρονοι άγιοι, ανάμεσα στα αδιανόητα θαύματα και τις ευεργεσίες που έκαναν, μίλησαν κι έγραψαν και για όλα τα προβλήματα της εποχής μας. Θα πρέπει κανείς να είναι αφελής ώστε να αγνοήσει τους αγίους και να λάβει υπόψιν του τους επισφαλείς στοχασμούς των «κρυφοδαγκανιάρηδων». Δεν είναι μόνον που δεν θαυματουργούν· είναι που ούτε στην ανιδιοτέλεια, ούτε και στην πενία μοιάζουν με τους Πατέρες…
«Ος δ’ αν σκανδαλίση ένα των μικρών τούτων των πιστευόντων εις εμέ, συμφέρει αυτώ ίνα κρεμασθή μύλος ονικός εις τον τράχηλον αυτού και καταποντισθή εν τω πελάγει της θαλάσσης», προειδοποιεί ο Κύριος.
