«Έθνος ανάδελφο» αποκάλεσε κάποτε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Χρήστος Σαρτζετάκης το ελληνικό. «Αιώνια κατάρα» αποκαλούν κάποιοι άλλοι τη μοίρα του ελληνικού λαού να παραμένει περιχαρακωμένος πίσω από κομματικές, κοινωνικές ή ακόμη και οπαδικές(!) γραμμές, κόντρα στην εθνική συνείδηση ή στο αίσθημα ομόνοιας και αλληλεγγύης.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ελληνικό έθνος –όπως και το ελληνικό κράτος– ήδη από την περίοδο του Μεσοπολέμου είναι ένα από τα πλέον συνεκτικά στην πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής.
Ενώ πολλά Δυτικά και όχι μόνο κράτη αντιμετωπίζουν κινδύνους αποσχίσεων ή αιτήματα ενισχυμένων αυτονομήσεων, στην Ελλάδα μόνο ως ανέκδοτο εκλαμβάνονται παρόμοιες διατυπώσεις. Ίσως, όμως, αυτός είναι και ο λόγος που καμιά φορά «μας αρέσει να τρωγόμαστε με τα ρούχα μας» και βασικά αναμεταξύ μας.
Είναι εκπληκτικό να μελετήσει κανείς την ιστορία των εμφυλίων της Ελληνικής Επανάστασης, τις μετέπειτα διασπάσεις μεταξύ αυτοχθόνων και ετεροχθόνων, τους τρικουπικούς και τους δεληγιαννικούς, τους βενιζελικούς και τους φιλοβασιλικούς, τους δεξιούς και τους αριστερούς. Εγγενής η τάση μας να επιστρέφουμε στο μικρό κύτταρο, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω συνέστησε την κιβωτό διάσωσης του ελληνισμού ανά τους αιώνες. Ο καθείς θέλει την ομάδα του, το τσιφλίκι του, το καπετανάτο του, αδυνατώντας να θέσει εαυτόν στη διάθεση κάποιου άλλου, πολύ απλά επειδή ο άλλος δεν ξέρει και δεν έχει υποφέρει όσα έχει υποφέρει ο ίδιος… Στην Ελλάδα ο ιδιώτης δεν είναι «idiot» με την ανάλογη δυνατότητα μετάφρασης του αγγλικού όρου, αλλά παραμένει η απόλυτη αυθεντία σε οποιοδήποτε θέμα και υπό οποιαδήποτε συνθήκη.
Αυτή η συλλογιστική ερμηνεύει και την προσήλωση των Ελλήνων σε μια συγκεκριμένη οργάνωση της οικονομίας, στη διατήρηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και στις αντίστοιχες αδυναμίες επιβολής του νεοφιλελεύθερου μοντέλου στη χώρα μας.
Προσοχή: Δεν το κατακρίνω. Κάθε άλλο. Το θεωρώ ευγενές χάρισμα βαθιά δημοκρατικής και αντιδεσποτικής συνείδησης. Ωστόσο, αυτή είναι μια άλλη συζήτηση και δεν υπάρχει το περιθώριο να την αναπτύξουμε εντός του παρόντος. Για την ώρα θα ήθελα να σταθώ στην «αιώνια κατάρα», ήτοι στην αρνητική συνέπεια της ανωτέρω περιγραφόμενης ιδιοσυστασίας μας, με αφορμή τη συνέχιση του δημόσιου διαλόγου για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων και κυρίως τις παρεμβάσεις του –ακαδημαϊκού– σιναφιού μου, χωρίς να εξαιρώ και τις δικές μου, μιας και η κατάρα είναι αιώνια επειδή είναι εγγενής και ακόμα και όταν τη διαπιστώνεις, δυσκολεύεσαι πολύ να την αποτινάξεις.
Τα ιδεολογήματα και οι στρατευμένες απόψεις βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, εν απουσία κάθε επιστημονικού ή έστω εθνικού προσήμου. Τις αντιπαλεύεις, τις αντικρούεις, πολλές φορές τις νικάς, και στο τέλος βρίσκεσαι στο ίδιο τραπέζι με τους ανθρώπους με τους οποίους έχεις τις ίδιες ανησυχίες και δώσατε έναν κοινό αγώνα διαφωνώντας εντέλει μαζί τους για το τι όνομα θα δώσετε στη νίκη σας! Περί αυτού πρόκειται, και ίσως ελάχιστοι να αντιλαμβάνονται τι προσπαθώ να πω, αλλά το πρόβλημά μας είναι ότι έχουμε λησμονήσει ποιοι είναι οι πραγματικοί αντίπαλοί μας και προτιμούμε να διαπληκτιζόμαστε περί όνου σκιάς.
Οι επιστημονικές συγκλίσεις γίνονται στη βάση του πώς αναγιγνώσκεις την οντολογία του διεθνούς συστήματος.
Αν συμφωνήσουμε σε ό,τι έγραψε ο Robert Gilpin, τα υπόλοιπα περιττεύουν. Ας ονομαστούν η κατανομή ισχύος «παπαρούνα» και η διεθνής αναρχία «ακετυλοσαλικυλικό οξύ (ασπιρίνη)». Το θέμα είναι η ορθή περιγραφή του περιεχομένου. Θυμίζω τα λόγια του Gilpin: «σε έναν κόσμο πεπερασμένων πόρων και ανταγωνισμών σχετιζόμενων με τη διανομή των συγκεκριμένων πόρων, τα ανθρώπινα όντα συγκρούονται μεταξύ τους πρωτίστως ως μέλη συλλογικοτήτων-ομάδων και όχι κατά μόνας. Ο homo sapiens είναι ένα συλλογικό ον [σ.σ.: είδος το οποίο ζει σε φυλές] και η πίστη προς τη συλλογικότητα [σ.σ.: φυλή] για τους περισσότερους εξ ημών ορίζεται πάνω από κάθε άλλη συλλογικότητα εκτός της οικογένειας. Στον μοντέρνο κόσμο έχουμε προσδώσει το όνομα “εθνοκράτος” προς όλες τις αντιμαχόμενες φυλές και το όνομα “εθνικισμός” προς την εν λόγω μορφή πίστης».
