Πέντε ημέρες μετά το Άγιο Πάσχα η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη της Ζωοδόχου Πηγής, που έχει διαδοθεί σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο από το ομώνυμο αγίασμα της Κωνσταντινούπολης. Με το όνομα Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί ή Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα φέρεται ιερό χριστιανικό αγίασμα που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη έξω από τη δυτική πύλη της Σηλυβρίας, όπου υπήρχαν τα λεγόμενα «παλάτια των πηγών», στα οποία οι βυζαντινοί αυτοκράτορες παραθέριζαν την άνοιξη. Πήρε την ονομασία του από την τουρκική λέξη balık (= ψάρι) και περιλαμβάνει το μοναστήρι, την εκκλησία και το αγίασμα.
Για την αποκάλυψη του Αγιάσματος υπάρχουν δύο εκδοχές:
- Η πρώτη, που εξιστορεί ο Νικηφόρος Κάλλιστος, αναφέρει: Ο μετέπειτα αυτοκράτορας Λέων ο Θραξ ή Λέων ο Μέγας (457-474 μ.Χ.), όταν ερχόταν ως απλός στρατιώτης στην Κωνσταντινούπολη, συνάντησε στη Χρυσή Πύλη έναν τυφλό που του ζήτησε νερό. Ψάχνοντας γιά νερό, μια φωνή του υπέδειξε την πηγή. Πίνοντας ο τυφλός και καθώς έπεφτε το λασπώδες νερό στα μάτια του, θεραπεύτηκε! Όταν ο Λέων αργότερα έγινε αυτοκράτορας, του είπε μια προφητική φωνή πως θα έπρεπε να χτίσει δίπλα στην πηγή μια εκκλησία. Πράγματι, έχτισε μια μεγαλοπρεπή εκκλησία προς τιμήν της Θεοτόκου στο χώρο εκείνον, τον οποίο και ονόμασε «Πηγή».
- Η δεύτερη, που την παραδίδει ο ιστορικός Προκόπιος, τοποθετείται στις αρχές του 6ου αιώνα και αναφέρεται στον Ιουστινιανό. Ο Ιουστινιανός κυνηγούσε σε ένα θαυμάσιο τοπίο με πολύ πράσινο, νερά και δέντρα. Εκεί, σαν σε όραμα, είδε ένα μικρό παρεκκλήσι, πλήθος λαού και έναν ιερέα μπροστά σε μια πηγή. «Είναι η πηγή των θαυμάτων», του είπαν. Και έχτισε εκεί μοναστήρι με υλικά που περίσσεψαν από την Αγία Σοφία.
Σε ανάμνηση λοιπόν των εγκαινίων του ναού αυτού η Εκκλησία καθιέρωσε την κατ’ έτος εορτή της Ζωοδόχου Πηγής την Παρασκευή της Διακαινησίμου Εβδομάδος.
Οι τάφοι των πατριαρχών στην αυλή της Ζωοδόχου Πηγής (φωτ.: amen.gr / Νίκος Παπαχρήστου)
Αγίασμα Ζωοδόχου Πηγής
Γράφοντας τον 14ο αιώνα για το αγίασμα της Πηγής, ο Νικηφόρος Κάλλιστος παραθέτει, από διάφορες πηγές, έναν κατάλογο 63 θαυμάτων, από τα οποία τα 15 έφθαναν ως την εποχή του. Στη θαυματουργή αυτή πηγή βρήκε τη γιατρειά και ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, ο Λέοντας ΣΤ΄ ο Σοφός, η γυναίκα του, αγία βασίλισσα Θεοφανώ, ο Ρωμανός Α΄ ο Λεκαπηνός και η γυναίκα του, ο πατριάρχης Στέφανος (886-912), ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Ιωάννης (964-966), αλλά και πλήθος αρχόντων και απλών ανθρώπων. Μέχρι και νεκρό ανέστησε το αγιασμένο νερό της Ζωοδόχου Πηγής!
Σήμερα στην αυλή της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκονται οι τάφοι των Οικουμενικών Πατριαρχών.
- Πηγή: saint.gr.
