Ο Έλληνας στην προσωπική και πολιτική του διαδρομή μισεί ό,τι φοβάται, κατακρίνει ό,τι δεν μπορεί να χαρεί και καταδικάζει ό,τι ποθεί και δεν το έχει. Το ποιόν του καθενός –πολιτικό, κοινωνικό ή ηθικό– αντανακλά στο λόγο και το έργο του. Η αδικία επικυρωμένη με νόμο γίνεται πανοπλία του πολιτικού όταν το δίκαιο, από τη Δικαιοσύνη, περνά στη δικαιοδοσία της Βουλής.
Η αδυναμία του νόμου ταλανίζει την κοινωνία όταν διαχωρίζει το ηθικό από το νόμιμο. Όταν το νόμιμο αγνοεί το ηθικό.
Η ισονομία στο κράτος δικαίου είναι ζήτημα αυτονόητο. Όταν όμως ακυρώνεται με νόμο (όπως με το νόμο Περί Ευθύνης Υπουργών), τότε το μη ηθικό εισάγεται ως νέο ήθος στην πολιτική ζωή του τόπου. Στη δημοκρατία η σχέση του πολιτικού με το λαό πρέπει να είναι ίδια με αυτήν που έχει ο ποταμός με την κοίτη του: να την διαμορφώνει και διαμορφώνεται από αυτήν. Δεν γίνεται άλλα να θέλει ο λαός κι άλλα ο δήμαρχος μιας πόλης. Αλλιώς καλά κρασιά.
Μέρα της γυναίκας οσονούπω. Μέρα γιορτής του αδικημένου γυναικείου φύλου, που ουδέποτε στην ιστορική διαχρονία είχε τις ίδιες ιδιότητες και δυνατότητες με τον άνδρα για να διακριθεί. Σ’ αυτήν την περίπτωση πάνω κι από το νόμο τίθεται ο ανδροκρατικός μας πολιτισμός. Και το κάπνισμα έχει απαγορευτεί με νόμο, αλλά στην πράξη ο κόσμος καπνίζει σχεδόν παντού.
Και οι αρχαίοι μας σοφοί είχαν αρνητική γνώμη για την γυναίκα, για να έρθουμε ξανά πίσω σ’ αυτήν: «Το άρρεν φύσει μεν κρείττον και άρχον, το δε θήλυ φύσει χείρον και αρχόμενον» γράφει ο Αριστοτέλης. Δεν είναι τυχαίο ότι όλα τα μυθολογικά τέρατα ήταν γένους θηλυκού: Έχιδνα, Σφίγγα Μέδουσα, Κίρκη, Λάμιες, Ερινύες, Άρπυιες, Σκύλλα, Χάρυβδη. Η αντιφεμινιστική νοοτροπία εμπεδώθηκε για τα καλά ήδη από την εποχή του μύθου και του θρύλου, με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα.
Τα χρόνια κύλησαν, αλλά οι αντιλήψεις παρέμεναν ίδιες. Η Αγία Γραφή δείχνει με αποτροπιασμό την Εύα, όπως η ομηρική «Ιλιάδα» την Ωραία Ελένη. Την τραγική καθ’ όλα Ελένη.
Όσο κι αν τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους, υπάρχουν και κάποια που θέλουν ερμηνεία, όταν πομπός και δέκτης βρίσκονται σε διαφορετική συχνότητα. Το ηθικό –όπως και το βουνό– αν είναι ανηφορικό ή κατηφορικό, εξαρτάται από ποια πλευρά το βλέπει κανείς.
Από ό,τι είμαστε πλασμένοι τέτοιοι και είμαστε, λέει ο Σαίξπηρ. Κάθε εποχή εκτός από την ηθική έχει και την δικαιική της αρχή. Στις μέρες μας εκτός από τη διαφωνία των κομμάτων ζούμε και τη διαφωνία των δικαστών, γεγονός που πλήττει το κύρος της Δικαιοσύνης.
Το δίκαιο ή δίχαιο είναι έννοια ταυτόσημη με τη δικαιοσύνη και τη δίκη. Στη δωρική λέγεται «δίκα» ή «δίχα» και σημαίνει στο μέσον ή σε δύο ίσα μέρη. Ο Αριστοτέλης εντάσσει τη δικαιοσύνη στο σύστημα των ηθικών αξιών που έχουν ως κοινό παρονομαστή την αρχή της μεσότητας. «Δίκαιον ονομάζεται ότι δίχα εστίν […] και ο διχαστής δικαστής» γράφει στα Ηθικά Νικομάχεια, 1131b-1132b. Ενώ στα Πολιτικά του γράφει: «Εν δικαιοσύνη συλλήβδην πάσ’ αρετή ένι» = όποιος έχει τη δικαιοσύνη έχει πια όλες τις αρετές – άρα και της ηθικής. Πάνω λοιπόν κι από το νόμιμο, που ενδεχομένως να κρύβει σκοπιμότητα, τίθεται το ηθικό!
Και βεβαίως δεν είναι καθόλου ηθικό να παίρνουν οι υπουργοί επίδομα ενοικίου, όπως δεν είναι ηθικό να φορτώνονται στο λαό κομματικά δάνεια πολλών εκατομμυρίων. Ηθική α λα καρτ δεν γίνεται.
Όταν ζητάς από το λαό τα πάνδεινα ως πολιτικός δεν δικαιούσαι να κρατάς για τον εαυτό σου προνόμια που ο ίδιος νομιμοποίησες με νόμο, διότι είναι έξω από κάθε ηθική και λογική αρχή δικαίου. Να θυμίσω ότι ο Καποδίστριας όχι μόνον μοίρασε μεγάλο μέρος της περιουσίας του για τις ανάγκες του ελληνικού κράτους, αλλά αρνήθηκε και το μισθό του κυβερνήτη, δηλώνοντας ότι τα ιδιαίτερα εισοδήματά του αρκούν για να ζήσει.
