Έναν ηλεκτρονικό «θησαυρό λέξεων» με τα πιο διαδεδομένα λήμματα που χρησιμοποιούνται σε όλες τις γλώσσες της ευρωπαϊκής οικογένειας, ως μέρος της κοινής ινδοευρωπαϊκής γλώσσας, θα έχει έτοιμο μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου το Δίκτυο για την Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη, στο πλαίσιο του έργου «Idea» που έχει ως στόχο να διευρύνει και να εμπλουτίσει τις κοινές ρίζες των Ευρωπαίων, να καλλιεργήσει την αίσθηση του ανήκειν και να προωθήσει τη γνώση για θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο θησαυρός λέξεων θα περιλαμβάνει 105 λήμματα, την ετυμολογία και την ερμηνεία τους, καθώς και τις πολιτικές που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση γύρω από τις συγκεκριμένες έννοιες.
Το… σεντούκι του θα εμπλουτίζεται με νέες λέξεις που θα προστίθενται σταδιακά, ενώ θα διατίθεται προς χρήση των εκπαιδευτικών και των μαθητών που θέλουν να το χρησιμοποιήσουν για εκπαιδευτικούς σκοπούς (στην ιστοσελίδα www.idea4europe.eu). Ο θησαυρός θα είναι μεταφρασμένος σε τέσσερις ακόμη γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά) για να χρησιμοποιείται και από εκπαιδευτικούς των αντίστοιχων χωρών.
«Στόχος του έργου είναι να μεταδώσουμε με καινοτόμους τρόπους στους νέους την ευρωπαϊκή ιδέα. Με αφορμή το χαρακτηρισμό του 2018 ως έτους ευρωπαϊκής κουλτούρας, σκεφτήκαμε την ιδέα του ευρωπαϊκού δέντρου όπου χρησιμοποιούνται λέξεις με κοινές ρίζες της ινδοευρωπαϊκής προγονικής γλώσσας», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η επιστημονική σύμβουλος του Δικτύου και υπεύθυνη του έργου IDEA, Εύη Χατζηανδρέου.
Το σεντούκι του θησαυρού περιλαμβάνει λέξεις σχετικές με τον πολιτισμό, την κοινωνία και την οικονομία που δίνουν το έναυσμα για κατανόηση των οφελών της ΕΕ, καθώς η ετυμολογία και ερμηνεία τους συνδέεται με πολιτικές της Ένωσης.
Για παράδειγμα η λέξη «Αirplane», από το γαλλικό aeroplane (1855), από το ελληνικό γραμματικό μόρφημα αερο- και τη ρίζα του γαλλικού planer (= πετώ), από το λατινικό planus (= επίπεδος – από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα pele = επίπεδος, απλωμένος). Η λέξη δήλωσε αργότερα τα φτερά μιας βαρύτερης από τον αέρα ιπτάμενης μηχανής. Η χρήση της λέξης για την ίδια τη μηχανή μαρτυρείται από το 1873 και αποτελεί πιθανώς ανεξάρτητο αγγλικό νεολογισμό.
Αερόπλανος στην αρχαία ελληνική σήμαινε «αυτός που περιφέρεται στον αέρα», σύνθετη λέξη από το αήρ και πλάνος, «περιπλανώμενος». Στη συνέχεια γίνεται συσχετισμός με τις πολιτικές της ΕΕ μετά τη δημιουργία του χώρου Σένγκεν, στον οποίο συμπεριλαμβάνονται 26 κράτη, και γίνεται ελεύθερη κυκλοφορία των 400 εκατομμυρίων κατοίκων καθώς εμπορευμάτων και υπηρεσιών, ενώ αναπτύχθηκε μια ενιαία αγορά αεροπορικών μεταφορών με προεκτάσεις που αφορούν τον ανταγωνισμό και την ασφάλεια επιβατών.
Παρομοίως και η λέξη Solidarity:
Χρονολογείται στο 1829, από τη γαλλική λέξη solidarite που σημαίνει «κοινωνία συμφερόντων και ευθυνών, αμοιβαία υπευθυνότητα», νεολογισμός της «Encyclopedie» (1765), από το επίθετο solidaire που σημαίνει «αλληλοεξαρτώμενος, πλήρης, ολόκληρος», από τη λέξη solide, από το λατινικό solidus (=σταθερός, ολόκληρος, αδιαίρετος, αξιόπιστος) από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα sol-ido- από την πρωτότυπη ρίζα sol (=ολόκληρος – πηγή επίσης της ελληνικής λέξης όλος). Στη συνέχεια αναφέρεται ότι η αρχή της αλληλεγγύης αποτελεί θεμέλιο λίθο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ειδικότερα, η αλληλεγγύη συνεισφέρει στη δημιουργία και ενίσχυση του συστήματος της Ένωσης, μέσω της αλληλεγγύης των πολιτών και των κρατών μελών της, αλλά και στην προώθηση των στόχων της Ένωσης στις διεθνείς σχέσεις και γενικότερα της ανθρωπότητας, μέσα από την αλληλεγγύη της Ευρώπης με «τον υπόλοιπο κόσμο». Αναφορές υπάρχουν και για τις λέξεις cyber, identity, new, salad, food, solidarity και άλλες.
Στην επιστημονική επιτροπή ανάπτυξης του θησαυρού των λέξεων υπεύθυνος είναι ο ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και ο ομότιμος καθηγητής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Θεσμών στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτης Ιωακειμίδης. Συμμετέχουν επίσης ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Δημήτρης Κερίδης, η καθηγήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών Άννα Βαλλιανάτου και ο εκπαιδευτικός Μιχάλης Κοντογιάννης.
Τμήματα Γλωσσολογίας των 28 κρατών μελών της ΕΕ θα κληθούν να προσφέρουν λέξεις ή σχετικό υλικό για την ιστοσελίδα του έργου.
Στον κάθε συμμετέχοντα θα ζητηθεί να καταθέσει σχετικές λέξεις μαζί με αιτιολόγηση. Για καθεμία θα υπάρχει μια ιστορία που θα αναφέρει την προέλευσή της, πώς εξελίχθηκε σε διαφορετικές γλώσσες και τη σύνδεσή της με το πλαίσιο των πολιτικών της ΕΕ δίνοντας χώρο για περαιτέρω συζήτηση. Το σύνολο των λέξεων του θησαυρού θα είναι κατάλληλο για μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και για ενήλικες.
Σύμφωνα με την Εύη Χατζηανδρέου, σε διαδικτυακή έρευνα που προηγήθηκε σε νέους της Ευρώπης (ηλικίας 16-25 ετών) για τις πεποιθήσεις και τις αντιλήψεις τους για την ΕΕ, διαπιστώθηκε ότι η γνώση τους γύρω από την Ευρώπη ήταν επιφανειακή και με πολλές αντιφάσεις. Το δίκτυο ξεκίνησε ήδη τις επισκέψεις σε σχολεία της Ελλάδας (Τρίκαλα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη), όπου περισσότεροι από 1.000 μαθητές ενημερώθηκαν για το εκπαιδευτικό εργαλείο και έπαιξαν παιχνίδι με λήμματα από το σεντούκι του θησαυρού.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Ε.Ρ.
