Τα σίδερα της φυλακής είναι για τους λεβέντες – και τους κοσμολόγους. Ένας Τούρκος θεωρητικός φυσικός, φυλακισμένος ως συνωμότης κατά της κυβέρνησης, κατάφερε στη διάρκεια της φυλάκισής του να γράψει τρεις επιστημονικές μελέτες Κοσμολογίας πάνω σε ενδιαφέροντα θέματα, όπως η θεωρία του κοσμικού πληθωρισμού. Η περίπτωση του Αλί Καγιά είναι ενδεικτική για την κατάσταση χιλιάδων Τούρκων ερευνητών και καθηγητών που κατηγορούνται είτε για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση είτε για συμμετοχή στο πραξικόπημα κατά του Ερντογάν τον Ιούλιο του 2016.
Ο Καγιά συνελήφθη τρεις μήνες μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα και κρατήθηκε για πάνω από ένα έτος, προτού γίνει η δίκη του.
Πέρυσι τον Δεκέμβριο το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο ως μέλος της οργάνωσης του Φετουλάχ Γκιουλέν και τον καταδίκασε σε εξαετή φυλάκιση. Όμως αφέθηκε σύντομα ελεύθερος, επειδή είχε προηγηθεί η μακρόχρονη φυλάκισή του πριν από τη δίκη.
Ο Καγιά επιμένει ότι δεν είναι ένοχος και ότι οι κατηγορίες εναντίον του είναι παράλογες. Μεταξύ άλλων, είχε επισκεφθεί τις ΗΠΑ και τον Καναδά λόγω συνεργασίας του με τα πανεπιστήμια MIT, Tufts και McGill, αλλά τα ταξίδια του αυτά θεωρήθηκαν ενοχοποιητικά στοιχεία για σχέσεις του με τους υποστηρικτές του πραξικοπήματος σε αυτές τις χώρες. Έχει ασκήσει έφεση κατά της εξαετούς καταδίκης του και η υπόθεσή του θα εκδικαστεί ξανά. Στο μεταξύ έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα από το Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου της Κωνσταντινούπολης, όπου εργαζόταν, και περιμένει να μάθει αν τελικά θα απολυθεί σύντομα ή αν η θέση του θα «παίζεται» έως ότου γίνει η νέα δίκη.
Χαρακτήρισε πάντως τον εαυτό του τυχερό, καθώς πολλά άλλα τουρκικά πανεπιστήμια απέλυσαν ήδη πολλούς ακαδημαϊκούς που θεωρήθηκαν ύποπτοι για συμμετοχή στο πραξικόπημα.
Μιλώντας στο περ. Nature, o Τούρκος κοσμολόγος επισήμανε ότι όσο έμεινε στη φυλακή κατάφερε να συνεχίσει το έργο του, και μόλις αποφυλακίστηκε έκανε τρεις προδημοσιεύσεις των μελετών του στο arXiv.org. Σε καθεμία από αυτές υπάρχει η υποσημείωση ότι η μελέτη αφιερώνεται στους φίλους του στη φυλακή «που έκαναν υποφερτή την παραμονή μου στην κόλαση επί 440 μέρες, από τις 7/10/2016 έως τις 20/12/2017. Νιώθω επίσης ότι είμαι υποχρεωμένος στους συναδέλφους μου, οι οποίοι δείχνουν την υποστήριξή τους σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς».
Όπως εξήγησε, στη φυλακή δεν υπήρχε πρόσβαση στο διαδίκτυο και δεν επιτρεπόταν καμία ψηφιακή συσκευή, ούτε καν ένα κομπιουτεράκι τσέπης.
Βιβλία δεν μπορούσαν να μπουν στη φυλακή απ’ έξω, ενώ δεν επιτρεπόταν και οτιδήποτε γραμμένο σε ξένη γλώσσα.
Οι ύποπτες εξισώσεις
Ο Καγιά αναφέρει: «Ένας από τους φοιτητές μου μου μετέφρασε με τη βοήθεια της Google μερικές ερευνητικές εργασίες στα τουρκικά, αλλά τις κράτησαν οι φύλακες με την υποψία ότι περιείχαν μυστικούς κώδικες, πιθανώς επειδή περιείχαν τόσες πολλές εξισώσεις».
Μέσα στη φυλακή επεξεργάστηκε τις ιδέες που είχε ήδη στο κεφάλι του πριν από τη σύλληψή του. Όπως λέει του πήρε πολύ περισσότερο από ό,τι αν βρισκόταν στον υπολογιστή του, αλλά από την άλλη «ο χρόνος είναι κάτι που έχεις άφθονο στη φυλακή».
Για τις μελέτες που παρήγαγε ως φυλακισμένος σε έναν χώρο 140 τετραγωνικών μέτρων με μικρά κελιά όπου ζούσαν 20 έως 30 άνθρωποι (δάσκαλοι, καθηγητές, γιατροί κ.ά.), είπε: «Δεν μπορούσα να κάνω πρωτοποριακό έργο, αλλά νομίζω ότι οι μελέτες αυτές είναι γερά θεμελιωμένες και περιμένω να τις δω δημοσιευμένες σε καλά επιστημονικά περιοδικά».
«Ακούγεται ασφαλώς “κουλ” να λες ότι έκανες έρευνα στη φυλακή, αλλά η φυλακή είναι ένα άσχημο μέρος και δεν θα το συνιστούσα!» υπογραμμίζει.
Στη συνέντευξή του χαρακτήρισε ως «το χειρότερο πράγμα την έλλειψη επαφών», καθώς επιτρέπονταν μόνο οικογενειακές επισκέψεις για μια ώρα την εβδομάδα, και οι συνομιλίες γίνονταν τηλεφωνικά πίσω από γυάλινο χώρισμα. Επιτρεπόταν επίσης στους φυλακισμένους ένα δεκάλεπτο τηλεφώνημα στους δικηγόρους τους κάθε δύο εβδομάδες και μια επαφή με τον δικηγόρο τους κάθε εβδομάδα.
Σημείωσε, ωστόσο: «Είπα στον εαυτό μου ότι μπορούν να μου στερήσουν την ελευθερία μου, αλλά δεν μπορούν να με εμποδίσουν να κάνω Φυσική». Και την έκανε σε ένα μικρό τραπέζι με μολύβι και χαρτί, για αρκετές ώρες κάθε μέρα, όταν δεν έβλεπε τηλεόραση ή δεν έπαιζε βόλεϊ με τους συγκρατουμένους του.
- Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Παύλος Δρακόπουλος.
