Οι Πόντιοι πρόσφυγες πρώτης γενιάς διηγούνταν ότι στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα υπήρχαν κρύπτες, οι οποίες κατά καιρούς «στέγασαν» αντάρτες του Πόντου και πολεμιστές. Μάλιστα, μέσα στο ιστορικό μοναστήρι οι πρωτεργάτες της Φιλικής Εταιρείας, με αρχηγό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, όρκιζαν νέα μέλη, όπως αναφέρεται και στο βιβλίο του Στέφανου Τανιμανίδη Η πρόσφυξ Πόντια Παναγία.
Πριν από λίγες ημέρες το γύρο του κόσμου έκανε η είδηση ότι κατά τη διάρκεια των εργασιών αναστήλωσης που βρίσκονται σε εξέλιξη ανακαλύφθηκε ένα παρεκκλήσι που βρίσκεται πάνω σε ένα κρυμμένο πέρασμα.
Δημοσίευμα του Doğan αναφέρει ότι τα συνεργεία δουλεύουν πυρετωδώς προκειμένου το παρεκκλήσι να αναστηλωθεί και να ανοίξει για το κοινό. «Χρησιμοποιούμε την τελευταία λέξη της τεχνολογίας για να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος», σημείωσε ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Τουρισμού και Πολιτισμού της Νομαρχίας Τραπεζούντας Αλί Αϊβάζογλου.
(Πηγή: ΙΗΑ)
Κάποιοι από τους τοίχους του παρεκκλησιού έχουν πέσει, ωστόσο αρκετές από τις τοιχογραφίες, που θεωρούνται αυθεντικές, διασώζονται σε σχετικά καλή κατάσταση. Η θεματολογία τους είναι για τον ουρανό και την κόλαση, το θάνατο και τη ζωή. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Ματσούκας Κοράι Κοτσχάν, όταν η Παναγία Σουμελά ανοίξει και πάλι –τον Αύγουστο του 2018 με βάση το χρονοδιάγραμμα–, το παρεκκλήσι θα είναι προσβάσιμο μέσω του μυστικού περάσματος ενώ θα στηθεί και μια ξύλινη σκάλα.
