Κορυφώθηκαν την Κυριακή 22 Οκτωβρίου οι εκδηλώσεις που οργάνωσε ο Δήμος Εορδαίας και οι εκπρόσωποι της τοπικής μαρτυρικής κοινότητας για τη διπλή ναζιστική θηριωδία στο Μεσόβουνο Κοζάνης, από τα πρώτα χωριά της ηπειρωτικής Ελλάδας που όρθωσαν το ανάστημά τους απέναντι στους Γερμανούς κατακτητές και πλήρωσαν πολύ βαρύ φόρο αίματος.
Στο Μεσόβουνο έλαβαν χώρα δύο ναζιστικές θηριωδίες.
Η πρώτη κατά τους πρώτους μήνες της ναζιστικής κατοχής, στις 23 Οκτωβρίου 1941, όταν δυνάμεις των Ναζί σε συνεργασία με άνδρες της χωροφυλακής από την Πτολεμαΐδα και την Κοζάνη απέκλεισαν ξημερώματα το χωριό ξεχώρισαν τους άνδρες από τα γυναικόπαιδα και εκτέλεσαν 157 κατοίκους, ενώ στην συνέχεια κατέστρεψαν προς παραδειγματισμό ολοκληρωτικά το χωριό.
Η δεύτερη διαπράχτηκε λίγους μήνες πριν το τέλος του πολέμου, όταν στις 23 Απριλίου 1944 γερμανικές μονάδες που λάμβαναν μέρος σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο όρος Βέρμιο, απέκλεισαν εκ νέου το χωριό και εκτέλεσαν 108 κατοίκους, άντρες και γυναίκες αυτή τη φορά, που είχαν καταφέρει να επιστρέψουν προσπαθώντας να κτίσουν τις ζωές τους μέσα στα χαλάσματα. Σε αυτούς περιλαμβάνοντα και τρεις σοβιετικοί στρατιώτες πού το προηγούμενο διάστημα είχαν πέσει με αλεξίπτωτα στο Βέρμιο για να βοηθήσουν την ελληνική Αντίσταση.
«Είναι μέρα ιστορικής μνήμης και η ιστορική πείρα μας δείχνει ότι τα μεγάλα λαϊκά προβλήματα δεν λύνονται με τον αντιδραστικό εθνικισμό» σημείωσε ο γενικός γραμματέας ταυ ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας που παραβρέθηκε στην επιμνημόσυνη δέηση και τις εκδηλώσεις μνήμης για τους εκτελεσθέντες του Μεσόβουνου. Και καταλήγοντας τόνισε ότι το μήνυμα του Μεσόβουνου «μας υπενθυμίζει την ανάγκη ανάπτυξης της ταξικής πάλης ενάντια σε όλους αυτούς που βασανίζουν τις ζωές των λαών μας, την πάλη σε όφελος του λαού για έξοδο από την κρίση».
«Η παρακαταθήκη των προγόνων μας εδώ στο Μεσόβουνο Κοζάνης για ελευθέρια και ανεξαρτησία είναι παρούσα, διαρκής, μάς εμπνέει και σήμερα» δήλωσε ο βουλευτής Κοζάνης του ΣΥΡΙΖΑ Μίμης Δημητριάδης.
Ο δήμαρχος Εορδαίας Σάββας Ζαμανίδης υπογράμμισε με τη σειρά του ότι το μήνυμα της θυσίας του Μεσόβουνου αλλά και όλων των ελληνικών χωριών που γνώρισαν τη ναζιστική θηριωδία, παραμένει σήμερα εξαιρετικά επίκαιρο, έτσι ώστε «να αγωνιστούμε όλοι μαζί για να μην ξαναδούμε τέτοιες θλιβερές μέρες».
Στις εκδηλώσεις παραβρέθηκαν και κατέθεσαν στεφάνι στο μνημείο με τα ονόματα όλων των εκτελεσθέντων ο γενικός πρόξενος της Ρωσίας στη Θεσσαλονίκη Αλεξάντερ Σερμπακόφ και ο υποπρόξενος της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη Κριστόφ Τσιρμπέργκερ, ο δήμαρχος Εορδαίας Σάββας Ζαμανίδης, εκπρόσωποι από τα μαρτυρικά χωριά Πύργοι και Ερμακιά Εορδαίας, καθώς και επιζώντες εκπρόσωποι των αντιστασιακών οργανώσεων.
