«Τ’ οσπίτια μουν εκεί, ’ς σον παρχάρ’, ’ς σα παλαιά τα χρόνια έταν με τα σανίδια και το στέβος με τα χαρτώματα», γράφει ο Ιάσωνας-Φετχί Γκιούλτεπε σε ένα κείμενό του για το κότσεμαν στην Τόνια της Τραπεζούντας. Στο κείμενο αυτό η λέξη «χαρτώματα» σημαίνει τα λεπτά σανίδια με τα οποία έκαναν σκεπές στον Πόντο.
Ο Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος στο «Ιστορικό λεξικό της ποντικής διαλέκτου» καταγράφει τη λέξη με αυτή τη σημασία σε Κοτύωρα, Σάντα, Τραπεζούντα και Χαλδία.
Ωστόσο, έχει και μια δεύτερη σημασία, και με αυτή τη χρησιμοποιούσαν σε Κερασούντα, Κοτύωρα και Χαλδία. Σε αυτές τις περιοχές, το χάρτωμα γίνεται στους ναούς όταν προσφέρεται στον εορτάζοντα ενορίτη η εικόνα του αγίου την προσκυνήσει, κι εκείνος με τη σειρά του δίνει χρήματα υπέρ του ναού.
Επίσης, το ρήμα χαρτώνω, από το οποίο προέρχεται και το ουσιαστικό, στις παραπάνω περιοχές χρησιμοποιούνταν και για το δώρο που έπαιρνε εθιμοτυπικά η νύφη μετά τη στέψη.
- Βρείτε, μάθετε και διαδώστε την έννοια ακόμα περισσότερων ποντιακών λέξεων και φράσεων στο λεξικό του pontos-news.gr.
