Πισωγύρισμα για την Τουρκία: Το οθωμανικό «Τεκμπίρ» αντί του «Πένθιμου εμβατηρίου» του Σοπέν στις κηδείες

Το υπουργείο Εσωτερικών της Τουρκίας έδωσε εντολή να μην παίζεται πλέον το Πένθιμο εμβατήριο του Φρεντερίκ Σοπέν στις κηδείες, αλλά το έργο Τεκμπίρ του Οθωμανού συνθέτη Ιρίτ, που αποτελείται από προσευχές που λέγονται για τους νεκρούς. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Hürriyet, την οποία επικαλείται το πρακτορείο TASS, η σχετική εγκύκλιος έχει αποσταλεί σε όλες τις διοικήσεις των επαρχιών της χώρας.

Η εφαρμογή των κανονισμών της νέας εγκυκλίου αφορά και τις κηδείες των στρατιωτικών και των υπαλλήλων του υπουργείου Εσωτερικών. «Η τελετή της κηδείας για τους μάρτυρες (έτσι συνήθως αποκαλούν του Τούρκους στρατιώτες που σκοτώνονται) θα γίνεται υπό τους ήχους του “Τεκμπίρ” του Ιτρί, που ανταποκρίνεται στην ηθική των μαρτύρων και την καρδιά του έθνους μας» αναφέρεται στη σχετική εγκύκλιο, η οποία αφορά επίσης και τους υπαλλήλους του υπουργείου Εσωτερικών.

Σύμφωνα με την ίδια εγκύκλιο, δεν θα παίζονται από τα πνευστά οι πένθιμες μελωδίες, που ακούγονται συνήθως κατά της διάρκεια της τελετής, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών επισημαίνει με δική του ανακοίνωση ότι οι κηδείες θα γίνονται μέσα σε απόλυτη σιωπή με εξαίρεση ένα σύντομο τμήμα τους κατά το οποίο θα ακούγεται το Τεκμπίρ.

Η συζήτηση για την αντικατάσταση του Πένθιμου εμβατηρίου του Σοπέν ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2016 στην επαρχία Χακιάρι, μετά την κηδεία ενός στρατιώτη που είχε σκοτωθεί σε συμπλοκή με «εξτρεμιστές», όπως μεταδίδει το πρακτορείο TASS . Οι συμπολεμιστές του μετέφεραν το φέρετρο υπό τους ήχους του Σοπέν, όπως συνηθίζεται στις κηδείες. Ωστόσο οι στρατιωτικοί άρχισαν να φωνάζουν δυνατά κατά τη διάρκεια της κηδείας τη φράση «Αλλάxου Άκμπαρ» (Ο Θεός είναι μεγάλος), επιδιώκοντας κατά τον τρόπο αυτό να σιωπήσει η ορχήστρα, μέχρι που τα κατάφεραν.

Τα μέλη της ορχήστρας σταμάτησαν να παίζουν το «Πένθιμο εμβατήριο» του Σοπέν και η τελετή της κηδείας συνεχίστηκε υπό τους ήχους των μουσουλμανικών προσευχών.

Έπειτα από αυτό το περιστατικό, ο πρόεδρος του συνδέσμου βετεράνων του τουρκικού στρατού Λοκμάν Αϊλάρ, ερμηνεύοντας τα όσα διαδραματίσθηκαν σ εκείνη την κηδεία, δήλωσε ότι οι στρατιώτες θεώρησαν ότι το Πένθιμο εμβατήριο του Σοπέν «είναι ξένο για τους Τούρκους μάρτυρες». Πρόσθεσε μάλιστα ότι ο σύνδεσμος των βετεράνων ξεκίνησε καμπάνια για να καταργηθεί το Πένθιμο εμβατήριο και να αντικατασταθεί με το έργο του Ιτρί, Τεκμπίρ, που συνιστά μια προσευχή για τους θανόντες που λέγεται τραγουδιστά ως παραδοσιακή μελωδία της οθωμανικής κουλτούρας.

Ο Μεχμέτ Γκορμέζ

Στη συνέχεια, ο αρμόδιος της τουρκικής κυβέρνησης για θέματα θρησκείας Μεχμέτ Γκορμέζ, πρότεινε να καταργηθεί το Πένθιμο εμβατήριο του Σοπέν, κάνοντας την εξής δήλωση: «Όταν σκέφτομαι για το ζήτημα αυτό ως επιστήμονας, ως πολίτης και ως αρμόδιος της διεύθυνσης θρησκευτικών θεμάτων, διαπιστώνω ότι υπάρχει κάποια αναντιστοιχία μεταξύ του “Πένθιμου εμβατηρίου” του Σοπέν και τις παραδόσεις των τεμενών μας, των μαρτύρων μας και του Κορανίου. Δεν γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να γίνει κάτι τέτοιο, αλλά νομίζω ότι η κυβέρνηση μας πρέπει να εξετάσει το ζήτημα αυτό. Έχουμε τις δικές μας πολιτιστικές αξίες και το “Τεκμπίρ” είναι ένα εκπληκτικό έργο».

Μερικοί Τούρκοι διανοούμενοι από το χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών αντιμετωπίζουν αρνητικά μια τέτοια πρωτοβουλία από μέρους της κυβέρνησης, θεωρώντας ότι η κατάργηση του Πένθιμου εμβατηρίου του Σοπέν θα απομακρύνει την Τουρκία από τον υπόλοιπο κόσμο, οδηγώντας την σε διάσταση με την διεθνή κοινότητα. Ο Ιτρί (Μπουχουριζαντέ Μουσταφά Εφέντι 1640-1712) έγραψε περισσότερα από 1.000 έργα, μεταξύ των οποίων μουσικές συνθέσεις και τραγούδια. Μέχρι σήμερα έχουν διασωθεί περί τα 40 έργα του και θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της τουρκικής κλασικής μουσικής.

• Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ.