Υπάρχουν τέσσερις σημαντικές εξελίξεις του σαββατοκύριακου που μας αφορούν άμεσα και χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης: Η πρώτη είναι η κατάρρευση των συνομιλιών για το κυπριακό και η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας πολιτικής. Ο Ερντογάν δήλωσε πως το πλαίσιο του ΟΗΕ δεν είναι λειτουργικό για λύση (δηλαδή η δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία). Οπότε θα πρέπει να αναζητηθεί κάποιο άλλο σχέδιο Β, ή και Γ. Κλίνει περισσότερο προς τη διαμόρφωση δύο ανεξάρτητων κρατών, και ίσως, αργότερα, στην προσάρτηση των Κατεχομένων. Η ελλαδική και η κυπριακή πλευρά θα πρέπει να διαμορφώσουν νέα πολιτική. Ο Ερντογάν βρίσκεται σε φάση ραγδαίας πτώσης και δεν πρόκειται να συγκατανεύσει σε λύση του Κυπριακού σαν και αυτήν που ευελπιστεί η Κύπρος.
Αντιθέτως, ίσως καταφύγει σε μια προκλητική κίνηση για να ικανοποιήσει το εσωτερικό ακροατήριό του το οποίο άρχισε να τον αμφισβητεί.
Η δεύτερη εξέλιξη είναι τα εύσημα που έλαβε ο Ερντογάν από τον Πούτιν για τη συνεργασία τους στη Συρία. Με δεδομένο ότι από όσα είναι δημοσίως γνωστά ως σήμερα τέτοια αγαστή συνεργασία δεν υπήρξε, αναρωτιέται κανείς αν κάτι άλλο υποδηλώνει η δήλωση Πούτιν. Και ο νους όλων τρέχει στην υπόθεση του κουρδικού καντονιού Αφρίν, στη Βόρεια Συρία, το οποίο διεκδικεί η Τουρκία, και ως αντάλλαγμα, η βοήθεια προς τους Ρώσους για τον έλεγχο της περιοχής του Ιντλίμπ, το οποίο κατέχουν οι διάσπαρτες αντιπολιτευτικές δυνάμεις της Συρίας που επηρεάζονται από την Τουρκία. Στις διεθνείς σχέσεις όλα συμβαίνουν.
Ρεξ Τίλερσον, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (φωτ.: EPA / Γραφείο Τύπου Τουρκικής Προεδρίας)
Η τρίτη εξέλιξη είναι οι δηλώσεις του Αμερικανού ΥΠΕΞ Ρεξ Τίλερσον σε συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη, στο οποίο τόνισε ότι οι ΗΠΑ προσδοκούν σε τουρκική συνεργασία για την ενεργειακή ασφάλεια και για την προώθηση των ενεργειακών αποθεμάτων, μεταξύ άλλων, και της Ανατολικής Μεσογείου, μέσω Τουρκίας. Πρόκειται για σαφή διαφοροποίηση της αμερικανικής πολιτικής, που εγείρει το ερώτημα αν η Ουάσινγκτον αλλάζει ρότα.
Τέλος, η σημαντικότερη εξέλιξη –που επηρεάζει και τις προηγούμενες και εγείρει ερωτήματα– είναι η μεγάλη απήχηση που συνάντησε η «Πορεία για τη Δικαιοσύνη» από την Άγκυρα στην Κωνσταντινούπολη, που εξήγγειλε ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και άρχισε στις 14 Ιουνίου. Η πορεία έφθασε χθες στην Κωνσταντινούπολη και πήρε εντυπωσιακές διαστάσεις. Τέτοιες που ο Κιλιτσντάρογλου δεν τις φανταζόταν. Οι αναλυτές εκτιμούν πως ο τουρκικός λαός εκδηλώνει όλα όσα είχε καταστείλει μέσα του από την αυταρχική πολιτική του Ερντογάν. Είναι χαρακτηριστικό ότι η σύνθεση των διαδηλωτών είναι και κοσμικοί και πιστοί. Που σημαίνει πως ευρέα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας εγκατέλειψαν ήδη το κυβερνητικό σκάφος.
Κατά πάσα πιθανότητα, η πορεία σηματοδοτεί το τέλος της εποχής Ερντογάν.
Αφορμή για την πορεία αποτέλεσε η φυλάκιση ενός βουλευτή της αξιωματικής αντιπολίτευσης ο οποίος κατηγορήθηκε ότι προμήθευσε σε δημοσιογράφο βίντεο που αποκάλυπτε την ενίσχυση της συριακής αντιπολίτευσης με τουρκικά όπλα.
Το τραγικό και πολιτικά ανήθικο είναι πως το κόμμα του Κιλιτσντάρογλου, και του βουλευτή που φυλακίστηκε, είχαν ψηφίσει τη συνταγματική τροποποίηση που επέτρεπε την άρση της ασυλίας βουλευτών. Στόχος τους ήταν να δικαστούν και να οδηγηθούν στις φυλακές οι βουλευτές του φιλοκουρδικού HDP, όπως και έγινε. Ο συμπρόεδρος του HDP και 12 βουλευτές έχουν καταδικαστεί και βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα. Θύμα της ίδιας συνταγματικής μεταρρύθμισης υπήρξε και ο βουλευτής του κεμαλικού CHP, Ενίς Μπερμπέρογλου.
(Φωτ.: EPA / Erdem Sahin)
Για την απήχηση της πορείας είναι χαρακτηριστική η παράγραφος άρθρου ενός από τους σημαντικότερους τούρκους αρθρογράφους, του Τεγκίζ Τσαντάρ: «Η καθαρή πράξη της πορείας είναι εντυπωσιακή από μόνη της. Οι πρώτες 10 μέρες της συνέπεσαν με τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού και πολλοί άνθρωποι περπατούσαν νηστεύοντας – με άδειο στομάχι και χωρίς σταγόνα νερού. Πέρασαν κάτω από τον κακό καλοκαιρινό ήλιο. Δεν υπήρχαν διαφημιστικά πανό, ούτε πολιτικά συνθήματα. Ο Κιλιτσντάρογλου οδηγεί την πορεία φορώντας ένα λευκό πουκάμισο στο οποίο αναγράφεται το σύνθημα: “Adalet” (δικαιοσύνη) και ένα λευκό καπέλο που φέρει την ίδια λέξη. Οι διαδηλωτές που περπατούν για “δικαιοσύνη” έχουν διαρκείς δυσκολίες και πλησιάζουν την Κωνσταντινούπολη στην πιο αξιομνημόνευτη ειρηνική δημόσια διαδήλωση στην πρόσφατη ιστορία της χώρας. Οι τάξεις τους άρχισαν να διογκώνονται καθώς δημοσιογράφοι, διασημότητες από τον λογοτεχνικό κόσμο, αστέρες κινηματογράφου, τραγουδιστές και βετεράνοι πολιτικοί, από διαφορετικά κόμματα, προσχώρησαν όλοι στην πορεία.
»Κανείς δεν έχει αμφιβολία ότι μετά την “Πορεία για τη Δικαιοσύνη” η Τουρκία θα είναι διαφορετική. Το πολιτικό τοπίο θα αλλάξει. Δεν μπορεί, πλέον, να θεωρείται από τους ξένους ως προσωπική ιδιοκτησία και πολιτική παιδική χαρά του Ερντογάν, μια απελπιστική κατάσταση που οδηγείται σε ένα ολοκληρωτικό κράτος…
»Ο αντίκτυπος της πορείας για την αντιπολίτευση θα είναι μια νέα αίσθηση αυτοπεποίθησης και σθένους».
Μετά από αυτές τις εξελίξεις που οδηγούν στην έντονη αμφισβήτηση του καθεστώτος Ερντογάν, αναρωτιέται κανείς προς τι όλες αυτές οι αβροφροσύνες προς τον Τούρκο πρόεδρο τόσο από τον Πούτιν όσο και από τον Τίλερσον.
