Έναν προσομοιωτή εγκεφαλικών νευρώνων, που μιμείται θεμελιώδεις λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου, σε ταχύτητες όμως μεγαλύτερες κατά πολλές τάξεις μεγέθους, δημιούργησαν Έλληνες ερευνητές σε εργαστήριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Η έρευνα για το ιδιαίτερα σημαντικό επίτευγμα δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο περιοδικό Scientific Reports του Nature. Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν λειτουργίες των βασικών δομικών στοιχείων του εγκεφάλου (νευρώνων) με διατάξεις κλίμακας δεκάδων μικρομέτρων.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, πέραν της συνεισφοράς στην κατανόηση των μηχανισμών της εγκεφαλικής λειτουργίας, οδηγούν στην κατασκευή των βασικών δομικών στοιχείων, που απαρτίζουν τις εγκεφαλικές δομές, φέρνοντας εγγύτερα τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου νευρομιμητικού συστήματος.
Το σύστημα θα μπορεί να αναπαράγει σύνθετες νευρικές λειτουργίες και θα λειτουργεί ως καινοτόμο υπολογιστικό παράδειγμα με ποικίλες εφαρμογές.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Εργαστήριο Οπτικών Επικοινωνιών και Φωτονικής Tεχνολογίας του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΠΑ, με επικεφαλής τον καθηγητή Δημήτρη Συβρίδη και υπεύθυνο ερευνητή τον Δρ Χάρη Μεσαριτάκη. Πρόκειται για την υλοποίηση στο εργαστήριο ενός Φωτονικού Νευρώνα με χρήση ολοκληρωμένων ημιαγωγικών laser κβαντικών τελειών (quantum dot lasers).
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστημίο Αθηνών)
Ο προγραμματισμός συνείδησης αργεί.
«Η βαθύτερη κατανόηση των λειτουργιών του εγκεφάλου, αλλά και οι δυνατότητες ανθρώπινης παρέμβασης σ’ αυτές συνιστά ύψιστη προτεραιότητα για κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα σε όλον τον κόσμο, αλλά και για μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκές ερευνητικές πρωτοβουλίες, όπως το πρόγραμμα “Human Brain” συνολικού προβλεπόμενου κόστους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημήτρης Συβρίδης.
Ο καθηγητής σημειώνει ότι η έρευνα του εργαστηρίου «ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές υλοποιήσεις σύνθετων νευρωνικών δικτυωμάτων με χρήση φωτονικών στοιχείων και εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες λειτουργίας σε σχέση με τους βιολογικούς εγκεφαλικούς νευρώνες».
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστημίο Αθηνών)
Σε ό,τι αφορά τα όρια της τεχνολογικά εφικτής και κοινωνικά ευκταίας εξέλιξης της έρευνας και το ερώτημα εάν οι επιστήμονες θα μπορούν κάποια στιγμή να προγραμματίζουν τη συνείδηση, οι ερευνητές του ΕΚΠΑ αναφέρουν: «Είναι πολύ μακριά αυτός ο στόχος. Σχετικά με τα όρια της νευρομηχανικής και παίρνοντας υπ’ όψη τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, που μπορεί να οδηγήσει σχετικά σύντομα σε δραματικές εξελίξεις, είναι σημαντική η έναρξη συζητήσεων και η θέσπιση κανόνων ως προς την ηθική διάσταση του θέματος».
Επόμενος στόχος για την ερευνητική ομάδα του ΕΚΠΑ είναι η περαιτέρω εξέλιξη της διάταξης, ώστε να προσαρμοστεί σε ακόμα πιο σύνθετες εγκεφαλικές λειτουργίες.
