Φωτογραφίες ανεξίτηλα ντοκουμέντα μιας λαμπρής εποχής, κατά την οποία η πρωτεύουσα του Πόντου Τραπεζούντα αποτελούσε το εμπορικό σταυροδρόμι μεταξύ Δύσης και Ανατολής και μετέδιδε τον ευρωπαϊκό της αέρα σε μια υποανάπτυκτη Οθωμανική Αυτοκρατορία, παρουσιάζονται στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης (Μέγαρο Μπίλλη), στο πλαίσιο της έκθεσης «Πορτρέτα αστών της Τραπεζούντας».
Η έκθεση φιλοξενείται στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης και θα διαρκέσει μέχρι τις 3 Μαρτίου.
Πρόκειται για φωτογραφίες γνωστών οικογενειών της Τραπεζούντας οι οποίες αποτελούσαν την αστική τάξη της προηγμένης, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, πόλης· οικογένειες που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στις ενέργειες για την ανεξαρτησία του Πόντου, και ανέπτυξαν κοινωνική δράση στη μητέρα Ελλάδα μετά τον ξεριζωμό.
Αυτές οι φωτογραφίες βγήκαν για λίγο από το πλουσιότατο αρχείο της Άννας Θεοφυλάκτου και παρουσιάζονται προς τέρψη, αλλά και προς γνώση, ενός κοινού που επιδιώκει να τροφοδοτεί συνεχώς με νέο υλικό τη μνήμη για την αλησμόνητη πατρίδα. Ανάμεσά τους και άνθρωποι που μέσα από τις φωτογραφίες αυτές βρήκαν τα χνάρια συγγενών τους, την πορεία των οποίων νόμιζαν ότι είχαν χάσει για πάντα.
«Η Τραπεζούντα στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα αποτελούσε ουσιαστικά τον μοναδικό λιμένα που ένωνε εμπορικά τη Δύση με την Ανατολή, αφού βρισκόταν πάνω στο Δρόμο του Μεταξιού. Γι’ αυτό το λόγο είχε γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη και είχε δημιουργηθεί μια ακμάζουσα αστική τάξη. Αυτήν την αστική τάξη παρουσιάσαμε αρχικά στο Α’ Δημοτικό Διαμέρισμα Θεσσαλονίκης και τώρα στο Μέγαρο Ιστορίας μέσα από τις φωτογραφίες», λέει στο pontos-news.gr η Άννα Θεοφυλάκτου.
Από τις περίπου 120 φωτογραφίες που περιλαμβάνει η έκθεση η συντριπτική πλειοψηφία προέρχεται από το αρχείο της Άννας Θεοφυλάκτου, που περιέχει 2.000 φωτογραφίες από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Ωστόσο, παρουσιάζονται και κάποιες που ανήκουν σε φίλους της, καθώς και σε ανθρώπους που είδαν την έκθεση και θέλησαν να την εμπλουτίσουν με το δικό τους αρχειακό φωτογραφικό υλικό.
«Ίσως το πιο ευχάριστο στοιχείο αυτής της έκθεσης είναι ότι είδαν τις φωτογραφίες απόγονοι κάποιων από τις οικογένειες που απεικονίζονται και στη συνέχεια την εμπλούτισαν και με δικές τους φωτογραφίες. Πολλοί μου είπαν ότι ήταν ο τάδε συγγενής μου, έψαχνα να τον βρω και τώρα έχω μπροστά μου όλη την οικογένεια», μοιράζεται μαζί μας η Άννα Θεοφυλάκτου.
Οι οικογένειες Κογκαλίδη και Ακριτίδη
Μεταξύ των φωτογραφιών παρουσιάζεται και αυτή της οικογένειας της γιαγιάς της Άννας Θεοφυλάκτου από την πλευρά της μητέρας της, Μελπομένης Κογκαλίδου, η οποία ήταν κόρη του γνωστού Τραπεζούντιου τραπεζίτη Καπαγιαννίδη.
Στην οικογενειακή φωτογραφία απεικονίζεται με τους γιους της Γιώργο και Ορφέα και τις κόρες της Μυρσίνη και Ιφιγένεια, μητέρα της Άννας Θεοφυλάκτου. Ο Ορφέας Κογκαλίδης πρωτοστάτησε μαζί με τον Φίλωνα Κτενίδη στις ενέργειες ανιστόρησης της μονής της Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο.
Επίσης, σημαντική οικογενειακή φωτογραφία είναι και αυτή της οικογένειας του γνωστού μεγαλεμπόρου Αλέξανδρου Ακριτίδη, ο οποίος απαγχονίσθηκε μαζί με άλλους προκρίτους του Πόντου στην Αμάσεια το 1921.
Άννα Θεοφυλάκτου: Οι Πόντιοι έκαναν βίωμα την προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο. Ήξεραν ότι δεν μπορούσαν να περιμένουν μεγάλη βοήθεια από την Ελλάδα.
«Ο Πόντος απείχε πολύ από την Ελλάδα και οι Πόντιοι ήξεραν ότι δεν μπορούσαν να περιμένουν μεγάλη βοήθεια από την πατρίδα. Γι’ αυτό θεωρούσαν υποχρέωσή τους να ασχολούνται με τα κοινά. Έκαναν βίωμά τους την προσφορά προς το κοινωνικό σύνολο. Γι’ αυτό και ο Αλέξανδρος Ακριτίδης στην επιστολή που έστειλε στη γυναίκα του, λίγο πριν απαγχονισθεί, της δίνει εντολή να ενισχύσει με χρηματικά ποσά κοινωνικούς και φιλανθρωπικούς φορείς της περιοχής», καταλήγει η Άννα Θεοφυλάκτου.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
