Την τοπογραφία της Σάντας θα προσπαθήσει να απεικονίσει στο στόλισμα των κολλύβων ο Θανάσης Ντουμανόπουλος, ο οποίος εδώ και δέκα χρόνια γουρεύ’ τον κανόνα στο ετήσιο μνημόσυνο των Σανταίων που γίνεται το πρώτο σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου. Όπως είπε στο pontos-news.gr «φέτος θα κάνω κάτι διαφορετικό από τις άλλες χρονιές, ο στολισμός θα είναι με χρώματα».
Ο σταυρός του Αγίου Χριστοφόρου Πιστοφάντων θα είναι το κεντρικό θέμα στα κόλλυβα, και γύρω του θα απεικονίζεται η τοπογραφία της Σάντας με έλατα.
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος Σανταίοι από κάθε γωνιά της Ελλάδας θα ανηφορήσουν για το όρος Βέρμιο, στον ιερό ναό της Παναγίας Σουμελά. Εκεί, το απόγευμα του Σαββάτου 3 Σεπτεμβρίου, θα βρίσκονται στον ξενώνα «Τη Σάντας τ’ οσπίτ’», όπου θα παρακολουθήσουν το στόλισμα των κολλύβων, προς μνήμη του ολοκαυτώματος της Σάντας, ενώ την επόμενη ημέρα θα γίνει το ετήσιο μνημόσυνο των προγόνων τους.
«Το μνημόσυνο γίνεται εδώ και περίπου εξήντα χρόνια», λέει στο pontos-news.gr η πρόεδρος του Συλλόγου Σανταίων «Η επτάκωμος Σάντα» και γενική γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων (ΠΟΠΣ) Βικτωρία Σαββίδου.
Το μνημείο των Σανταίων στην Παναγία Σουμελά (φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)
«Πολύ πριν η ελληνική κυβέρνηση αναγνωρίσει την ημέρα [σ.σ.: 19η Μαΐου], οι Σανταίοι τιμούσαν τους νεκρούς τους», συμπληρώνει. Ήδη οι ετοιμασίες είναι στην τελική ευθεία, μέχρι οι πρώτοι Σαντέτ’ να φτάσουν στο χώρο της Παναγίας Σουμελά. ΄Ύστερα θα ξεκινήσουν όλες οι διαδικασίες για το μνημόσυνο.
Το Σάββατο το απόγευμα μετά το στόλισμα των κολλύβων θα ακολουθήσει τρισάγιο και κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο Αγωνιστών και Μαρτύρων του Πόντου, σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Γλέντι προς τιμήν των νεκρών θα στήσουν στο περιστύλιο του ιερού προσκυνήματος απόγονοι των Σανταίων.
Παλαιότερα, η πρώτη γενιά των προσφύγων έλεγε ιστορίες κατά το μνημόσυνο, όπως μας μετέφερε η πρόεδρος του Σωματείου, τονίζοντας πως αυτά πλέον τείνουν να εκλείψουν, αλλά με κάποιον τρόπο πρέπει να κρατήσουν τους νέους εκεί.
Την Κυριακή το πρωί θα τελεστεί Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά και θα ακολουθήσει το μνημόσυνο. Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης θα είναι ο διεθνολόγος και μόνιμος λέκτορας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Βενιαμίν Καρακωστάνογλου. Την εκδήλωση θα πλαισιώσει η χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πεύκων «Οι ρίζες» με δημώδη άσματα.
Το πρώτο προσφυγικό μνημείο που χτίστηκε στην Ελλάδα είναι Μνημείο το Σανταίων. Το φιλοτέχνησε ο Ευθύμης Καλεβράς.
Η πίσω πλευρά του μνημείου από όπου φαίνεται η διάταξη των δέντρων (φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)
Η διάταξή του είναι όπως αυτή των χωριών της Σάντας. Το μνημείο των Σανταίων οριοθετεί το χώρο και συμβολίζει τον ποταμό Γιάμπολη. Από τη μία πλευρά υπάρχει ένα έλατο μόνο του (ενορία Ζουρνατσάντων) και από την πίσω πλευρά του μνημείου άλλα έξι έλατα –όλα φερμένα από τον Πόντο– που συμβολίζουν τις άλλες έξι ενορίες της Σάντας (Πιστοφάντων, Τσακαλάντων, Ισχανάντων, Κοζλαράντων, Πινατάντων και Τερζάντων).
11 Σεπτεμβρίου 2011 (90 χρόνια από το ολοκαύτωμα της Σάντας), το Σωματείο έκανε μνημόσυνο στην ενορία Πιστοφάντων της Σάντας.
Οι Σανταίοι δεν συναντιούνται μόνο για το μνημόσυνο της Σάντας στις παρυφές του Βερμίου, αλλά παρίστανται και στη Νέα Σάντα Κιλκίς, περίπου μια βδομάδα πριν από τη 19η Μαΐου, με σκοπό να αποδοθεί συλλογικά ο ελάχιστος φόρος τιμής σε όλους τους νεκρούς της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Βασίλης Καρυοφυλλίδης
