Έντονη συγκίνηση πλημμύρισε την (κατάμεστη από νέους) κατακόμβη του ναού του μοναστηριού της Παναγίας Σουμελά, όταν ο 83χρονος λυράρης Νίκος Σοφιανίδης άρχισε να γρατζουνάει την κεμετζέ του. Ο γηραιός λυράρης από τις Σέρρες ήταν το τιμώμενο πρόσωπο της τρίτης και προτελευταίας μέρας του 18ου Συναπαντήματος Νεολαίας Ποντιακών Σωματείων.
Για περισσότερα από 60 χρόνια, ο Νίκος Σοφιανίδης υπηρέτησε με όλη τη δύναμη της ψυχής του τη μουσική ποντιακή παράδοση, έπαιξε πλάι σε ιερά τέρατα της μουσικής του Πόντου και ακόμα και σήμερα αφιλοκερδώς προωθεί σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές αυτό που αγάπησε περισσότερο από κάθε τι στη ζωή του, την ποντιακή μουσική. Τον βράβευσαν, διότι όπως είπαν οι ίδιοι οι νέοι, δε θέλουν να ξεχάσουν ποτέ το παρελθόν. Με τρεμάμενα χέρια από τη συγκίνηση, ο Ν. Σοφιανίδης πήρε στα χέρια του το χρυσό μετάλλιο της Παναγίας Σουμελά .
Τα μάτια του βούρκωσαν και η φωνή του έσπασε, όταν επιχείρησε να ευχαριστήσει τους νέους για την τιμή που του έκαναν. «Αυτή η προσφορά αξίζει περισσότερο από όλα τα χρόνια που έδωσα στην ποντιακή παράδοση. Είναι το μετάλλιο της Υπεραγίας Θεοτόκου, της Παναγίας μας. Αυτό αξίζει τα πάντα», είπε προς τους νέους του Συναπαντήματος. Στη συνέχεια έπαιξε και τραγούδησε τρία δικά του αλλά και άλλα ποντιακά τραγούδια, με τη συνοδεία τριών νεαρών λυράρηδων-μελών της οργανωτικής επιτροπής του Συναπαντήματος.
Τα αρχεία του Βατικανού για τη Γενοκτονία των Ποντίων
Για συστηματικές σφαγές των Ελλήνων της Πόντου κάνουν λόγο τα μυστικά αρχεία του Βατικανού, σύμφωνα με όσα παρουσίασε κατά την εισήγησή του ο δρ Ιστορίας Θεοδόσης Κυριακίδης. Έκανε ο ίδιος την έρευνα στη Ρώμη και όπως είπε, τα αρχεία –περιλαμβάνουν μαρτυρίες καθολικών ιεραποστόλων στην Τουρκία εκείνης της εποχής– δεν αναφέρουν πολλά πράγματα για τους Έλληνες, αλλά κυρίως για τους Αρμενίους και τους ελάχιστους καθολικούς της περιοχής.
Ωστόσο, οι καθολικοί ιεραπόστολοι στις επιστολές τους έκαναν λόγο για πλάνο εξολόθρευσης όλων των Χριστιανών της Ανατολής και περιγράφουν με γλαφυρό τρόπο τις φρικαλεότητες που διέπραξε ο Τοπάλ Οσμάν στον Πόντο, τις μαζικές σφαγές και τις εξορίες.
Οι επιστολές των ιεραποστόλων ανάγκασαν ακόμα και τον πάπα Βενέδικτο ΙΕ’ να απευθυνθεί το Μάρτιο του 1921 στον Κεμάλ και να του ζητήσει να προστατεύσει με διαταγή του το συντομότερο δυνατό τις ζωές και τις περιουσίες των Χριστιανών στην επικράτεια της Τουρκίας. Η απάντηση που πήρε από τον Κεμάλ ήταν ότι «εμείς αμυνόμαστε στις δικές τους σφαγές».
O δρ Ιστορίας Θεοδόσης Κυριακίδης
Οι ιεραπόστολοι κάνουν λόγο ακόμα για την τεράστια ηθική των γυναικών του Πόντου, τις οποίες ονομάζουν «ηρωίδες», αλλά και γενικά των Ελλήνων που για να διατηρήσουν την τιμή τους προτιμούν το θάνατο. Μάλιστα, χαρακτηρίζουν τους Έλληνες ως «μάρτυρες».
Άλλες εισηγήσεις
Στη δική της εισήγηση, που είχε τίτλο «Με το βλέμμα της προσφυγιάς» η ζωγράφος-αγιογράφος Σοφία Αμπερίδου επιχείρησε μία εικαστική προσέγγιση της ιστορίας των Ελλήνων του Πόντου μέσα από τα έργα της. Άρχισε να ζωγραφίζει για τον Πόντο το 1997 και όπως είπε «τα έργα μου μιλούν για όσα αισθάνθηκα από τις μαρτυρίες των παππούδων μου. Έκλαψα, λυπήθηκα και εν μέρει λυτρώθηκα».
Η ζωγράφος-αγιογράφος Σοφία Αμπερίδου
Εισηγήσεις παρουσίασαν και δύο νεαροί επιστήμονες-μέλη του Συναπαντήματος. Ειδικότερα, η Μαρτσέλα Ανθρακοπούλου μίλησε για την αρχιτεκτονική του Πόντου, η οποία παρουσιάζει μία διαχρονικότητα και διατυπώνει τον πολιτιστικό πλούτο των Ποντίων, ενώ ο Χριστόφορος Μαβίδης μίλησε για τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες των Ελλήνων του Πόντου, οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στα βυζαντινά χρόνια.
Το πρόγραμμα της τρίτης μέρας του 18ου Συναπαντήματος Νεολαίας Ποντιακών Σωματείων περιελάμβανε εκκλησιασμό νωρίς το πρωί, διανομή το μεσημέρι τανωμένου σουρβά, τον οποίο ετοίμασαν γυναίκες του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυδενδρίου «ο Φάρος» και το βράδυ τη θεατρική παράσταση «Έναν Σπυρίν Θυμίαμα» από τον Ποντιακό Σύλλογο Κολχικού «Άγιος Ευγένιος Τραπεζούντας».
Ρεπορτάζ, κείμενο: Ρωμανός Κοντογιαννίδης – Φωτογραφίες: Μ. Παππούς, Κ. Ευαγγελίδης
