Την Κυριακή του Θωμά οι Πόντιοι γιορτάζουν με τους νεκρούς στα μνήματα, στο περίφημο ταφικό έθιμο. Με όσους έφυγαν από αυτή τη ζωή, όμως, συνδέεται και ένα άλλο έθιμο, λιγότερο γνωστό και διαδεδομένο, που έρχεται να επιβεβαιώσει πόσο άρρηκτα συνδεδεμένοι είναι οι Πόντιοι με τους νεκρούς τους.
Την ημέρα του Αγίου Πνεύματος οι Πόντιοι αποχαιρετούν τις ψυχές πριν αυτές επιστρέψουν στον τόπο τους. Πρόκειται για μια δοξασία από τα βάθη της αρχαίας Ελλάδας.
Όταν ο ιερέας πει στις 12 το μεσημέρι το «δι’ ευχών», οι ψυχές θα έχουν πάει πάλι στον τόπο τους
Την Κυριακή του Θωμά οι ψυχές ανασταίνονται. Από αυτή την ημέρα και μέχρι του Αγίου Πνεύματος, όπως λέει στο pontos-news.gr η πρόεδρος του ΣΠΟΣ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χρύσα Μαυρίδου, βρίσκονται ανάμεσά μας. «Μέχρι τις 12 το μεσημέρι της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος, πιστεύουμε ότι είναι ανάμεσά μας. Γι’ αυτό ο ιερέας, όταν ευλογεί το τραπέζι νωρίτερα, λέει ολόκληρη την προσευχή αλλά περιμένει να πάει 12 το μεσημέρι για να πει το “δι’ ευχών”. Μάλιστα, οι Πόντιοι πίστευαν ότι μέχρι τις 12 μπορούσαν να δουν τις ψυχές των νεκρών στο νερό ενός πηγαδιού, με ένα καθρεφτάκι που αντανακλούσε ο ήλιος πάνω του.
Το τραπέζι ανήμερα του Αγίου Πνεύματος δεν ήταν πάνω στα μνήματα αλλά ήταν κοντά στους νεκρούς. Με τη βοήθεια της Χρύσας Μαυρίδου μαθαίνουμε ότι το τραπέζι, που ήταν γεμάτο με τα καλύτερα φαγητά των Πόντιων νοικοκυράδων, έπρεπε οπωσδήποτε να έχει κεράσια (εποχικό είδος), φελία, φούστορον και χασίλ’.
Με φαγητό και ποτό θα αποχαιρετήσουν τις ψυχές μέχρι την Ανάσταση του Κυρίου, όταν θα ξαναέρθουν
Το έθιμο όπως το έφεραν οι Κερασουνταίοι και Γαρσλήδες στην περιοχή της Κομοτηνής, και ειδικότερα στο Θρυλόριο, θέλει την ημέρα αυτή να μην γλεντούν με λύρες και τραγούδια.
Για τη Χρύσα Μαυρίδου, το έθιμο «είναι ευεργετικό για την ψυχή μας κι αισθανόμαστε πάρα πολύ καλά που το κάνουμε και έχει επανέλθει στη ζωή μας». Μάλιστα διευκρινίζει ότι δεν μιλά για αναβίωση αλλά για συνέχισή του.
Το έθιμο επανέφερε στην περιοχή της Κομοτηνής πριν από μερικά χρόνια ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς». Πραγματοποιείται όμως και σε άλλες περιοχές, όπως ο Νέος Καύκασος Φλώρινας.
«Εποίκαμ’ ατο κι οφέτος. Ας είμες γεροί ας εφτάμ’ ατο και του χρόνου», ευχήθηκε η Χρύσα Μαυρίδου ικανοποιημένη που έκανε το χρέος της απέναντι στους προγόνους της.
- Φωτογραφίες: Μαρία Αποστολίδου.
Βασίλης Καρυοφυλλίδης
