Νέα στοιχεία για το αίνιγμα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Η πρώτη παγκόσμια παρουσίαση των σωζόμενων επιγραφών του Μηχανισμού των Αντικυθήρων πραγματοποιήθηκε χθες στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη. Η ομάδα μελέτης του Μηχανισμού δημοσιοποίησε τα αποτελέσματα της δεκαετούς προσπάθειάς της για την «αποκρυπτογράφηση» των μυστικών του περίφημου αστρονομικού οργάνου της Αρχαιότητας.

Πρώτο το ελληνικό κοινό είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί για τα νέα στοιχεία που προέκυψαν από την αποκρυπτογράφηση των επιγραφών που βρίσκονται κρυμμένες στις πτυχές του Μηχανισμού, αποκαλύπτοντας ένα ολόκληρο σύμπαν μέσα στα γρανάζια της αρχαίας συσκευής. Όπως συμφώνησαν όλοι οι ομιλητές της εκδήλωσης, πρόκειται για τον αρχαιότερο υπολογιστή, ο οποίος παρείχε στον κάτοχό του τη δυνατότητα να βλέπει με ακρίβεια τις εκλείψεις της σελήνης και του ήλιου, καθώς και την κίνηση των ουράνιων σωμάτων.

Ο φυσικός Γιάννης Μπιτσάκης

Ο Γιάννης Μπιτσάκης, φυσικός και ιστορικός των επιστημών και της τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κι ένα από τα βασικά μέλη της ερευνητικής ομάδας, εξηγώντας πώς ακριβώς δούλευε ο Μηχανισμός, είπε ότι στη μία πλευρά της συσκευής υπήρχε μια λαβή η οποία κινούσε όλο το σύστημα. Γυρίζοντας τη λαβή άρχιζαν να περιστρέφονται οι δείκτες που υπήρχαν στο εμπρόσθιο και στο οπίσθιο μέρος του Μηχανισμού. Επιλέγοντας μία ημερομηνία αποκαλύπτονται τα αστρονομικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω από τη Γη!

Όπως πρόσθεσε, αν μπει κανείς στην ιστοσελίδα της NASA όπου αναφέρονται όλες τις εκλείψεις του παρελθόντος και αυτές που είναι να γίνουν στο μέλλον, αναγράφεται ότι «αυτό που κάνουμε εμείς εδώ με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές είναι αυτό που έκανε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων πριν από περίπου 2.000 χρόνια».

Έως το 1972 είχαν αναγνωστεί με επιτυχία περίπου 923 γράμματα και αριθμοί, ενώ πρόσφατα ο αριθμός αυτός ανήλθε στους 3.400 χαρακτήρες που υπήρχαν πάνω στα συνολικά 82 θραύσματα του Μηχανισμού. Η ερευνητική ομάδα έχει καταφέρει να αναγνωρίσει ολόκληρες προτάσεις οι οποίες βοηθούν στην κατανόηση των λειτουργιών του αντικειμένου και αποτελούν κάτι σαν «εγχειρίδιο» χρήσης του Μηχανισμού.

Ο φιλόλογος Αγαμέμνων Τσελίκας

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο φιλόλογος-παλαιογράφος Αγαμέμνων Τσελίκας, ο οποίος είχε αναλάβει το έργο της ανάγνωσης των κειμένων. Όπως είπε ο ίδιος, το έργο του ήταν ιδιαίτερα δύσκολο καθώς τα γράμματα στην πραγματική τους διάσταση είχαν μέγεθος μικρότερο των δύο χιλιοστών, ενώ υπήρχαν και ανωμαλίες στην επιφάνεια του χαλκού με αποτέλεσμα ο αξονικός τομογράφος, το ειδικό μηχάνημα που χρησιμοποιήθηκε για τη φωτογράφηση των θραυσμάτων, να μην είναι σε θέση να «δει» μονομιάς ολόκληρη την επιφάνεια.

«Οι υπολογιστές και τα κινητά έχουν τις ρίζες τους στο Μηχανισμό»
Ο Ξενοφών Μουσάς, καθηγητής Φυσικής Διαστήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξήγησε ότι «οι σημερινοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα έχουν τις ρίζες τους στα γρανάζια του Μηχανισμού», όπως αποδεικνύεται με τις επιγραφές που υπάρχουν πάνω στις πτυχές του αντικειμένου.

Ο καθηγητής Ξενοφών Μουσάς

«Το πιο σημαντικό είναι ότι βλέπουμε να υπάρχουν οι νόμοι της Φυσικής ήδη μέσα στο Μηχανισμό, τόσο στις επιγραφές όσο και στους αριθμούς 76, 19, 223, και αποδεικνύουν –όχι μόνο αυτοί αλλά και όλη η δομή του Μηχανισμού– ότι εντέλει είναι και η υπογραφή αυτού που τον έφτιαξε. Μας λέει καθαρά “είμαι ένας πυθαγόρειος”», υποστήριξε ο Ξ. Μουσάς. Όπως πρόσθεσε, αυτό το μηχάνημα αποτελεί τις ρίζες όλου του πολιτισμού και ολόκληρης της τεχνολογίας, και στην ουσία πρόκειται για το αρχαιότερο… tablet.

Στο Μηχανισμό επίσης εμπεριέχεται και ένα αστρολογικό ημερολόγιο, οι δείκτες του οποίου φαίνεται πως περιστρέφονται γύρω από τον ζωδιακό κύκλο αποκαλύπτοντας τις κινήσεις τόσο της Σελήνης όσο και των πλανητών. Αποκαλύπτεται επίσης πως οι κινήσεις των πλανητών είναι άμεσα συνδεδεμένες με συγκεκριμένους τόπους παρατήρησης, κάτι που δείχνει ότι ο δημιουργός του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είχε προβλέψει το μηχάνημα αυτό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περισσότερες από μία τοποθεσίες, αφού πάνω του έχουν ανακαλυφθεί χαραγμένες οι λέξεις Δωδώνη και Αλεξάνδρεια.

Επίσης συνδέονται με αθλητικά γεγονότα που πραγματοποιούνταν ανά τετραετία, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες και τα Ίσθμια.

Επιθυμία όλων των ομιλητών είναι να γίνουν περαιτέρω ανασκαφές με την ελπίδα να ανακαλυφθούν περισσότερα θραύσματα αυτού του αινιγματικού αλλά ταυτόχρονα συναρπαστικού μηχανισμού, ώστε οι επιστημονική κοινότητα να καταφέρει εντέλει να λύσει όλους του γρίφους που κρύβονται στα γρανάζια του. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επιφανείς ακαδημαϊκοί, άνθρωποι των γραμμάτων και των επιστημών, καθώς και πλήθος κόσμου.

• Φωτογραφίες: laskaridou.gr.