Είναι συνδεδεμένη με την Πρωτοχρονιά, θεωρείται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα για την πρώτη ημέρα του χρόνου, και δεν λείπει από κανένα σπίτι. Όσες και αν είναι η συνταγές για την παρασκευή της (πολίτικη, ποντιακή ή τύπου κέικ), ένα είναι βέβαιο: πρέπει να περιέχει φλουρί.
Για ποιον λόγο, όμως, βάζουμε νόμισμα μέσα στη βασιλόπιτα; Η ιστορία ξεκινά από την Καισάρεια της Καππαδοκίας, την εποχή που ο Μέγας Βασίλειος ήταν Επίσκοπος.
Η παράδοση λέει ότι όταν ξεκίνησαν οι διωγμοί των χριστιανών, οι κάτοικοι της Καισάρειας για να σώσουν την πόλη τους μάζεψαν χρυσαφικά με σκοπό να τα προσφέρουν ως αντάλλαγμα.
Όταν ο τύραννος ηγεμόνας και οι στρατιώτες του λεηλατούσαν την Καισάρεια, μια μεγάλη λάμψη στον ουρανό και ένα χρυσός καβαλάρης, ο μάρτυρας Άγιος Μερκούριος, τους αφάνισε και σταμάτησε την καταστροφή. Έτσι, τα χρυσαφικά που είχαν συγκεντρωθεί έπρεπε να επιστραφούν στους χριστιανούς της Καισάρειας.
Επειδή ήταν πολύ δύσκολο να γίνει δίκαιη επιστροφή, ο Επίσκοπος Βασίλειος πρότεινε να ζυμώσουν οι γυναίκες μικρές πίτες μέσα στις οποίες τοποθέτησε ένα χρυσαφικό και τις μοίρασε στους πιστούς. Ως εκ θαύματος ο καθένας βρήκε μέσα στην πίτα ό,τι ήταν δικό του. Από τότε η βασιλόπιτα με το «φλουρί» συμβολίζει τη χαρά, τη δικαιοσύνη και την ηρεμία στο κάθε σπίτι.
