Έχουν εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, και είναι υποψήφιοι για το για το Διεθνές Ευρετήριο της UNESCO. Οι Μωμόγεροι, ή Μωμο’έρια, έχουν συνδεθεί με τα ποντιακά χωριά της Κοζάνης – οι σύλλογοι οκτώ χωριών της περιοχής θεωρούνται ότι είναι οι πρωτεργάτες για την εγγραφή στην UNESCO.
Οι Μωμόγεροι αναφέρονται και ως Κοτσαμάνια, από την τουρκική λέξη «κοτσαμάν» που σημαίνει «μεγαλόσωμοι άντρες».
Το έθιμο του Δωδεκαήμερου που έφεραν μαζί τους οι Πόντιοι της Κοζάνης χάνεται στα βάθη του χρόνου. Χάρη στην τεχνολογία, όμως, σήμερα μπορούμε να θυμηθούμε πώς τελούνταν στον Τετράλοφο στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Ερασιτεχνικές λήψεις της εποχής δείχνουν τους Μωμόγερους στην πλατεία να χορεύουν με συνοδεία αγγείου. Στο χορό πιάνονται και οι κάτοικοι του χωριού· άλλοι παρακολουθούν, άλλοι έχουν αναλάβει τα κεράσματα.
Σε δεύτερο βίντεο, του 1993 αυτή τη φορά, οι Μωμόγεροι έχουν βγει στους δρόμους του κατάλευκου από το χιόνι Τετραλόφου. Τα… θύματά τους πληρώνουν με χιλιάρικα ενώ οι ίδιοι δεν σταματούν να χορεύουν παρά το τσουχτερό κρύο. «Το βράδυ νοίκιαζαν το καφενείο για να γλεντήσει όλος ο κόσμος. Και έπιαναν και χόρευαν. Οι γέροντες στη μέση και εμείς γύρω γύρω», περιγράφει στα ποντιακά μία από τις γιαγιάδες του Τετραλόφου.
«Να τρέχει όλο το χωριό από πίσω. Από το πρωί, μέχρι το βράδυ», λέει μια άλλη γυναίκα. Έτσι αναμένεται να γίνει και φέτος. Το έθιμο αναβιώνει ανήμερα και την επομένη των Χριστουγέννων από τον Μορφωτικό Λαογραφικό Σύλλογο Τετραλόφου. Τα Μωμο’έρια θα βγουν στους δρόμους το απόγευμα. Το πότε θα σταματήσουν να χορεύουν, άγνωστο!
