Στο κέντρο της Τραπεζούντας υπάρχει ένα λιθόκτιστο ισλαμικό τέμενος, το Ισκεντέρ πασά, το οποίο οικοδομήθηκε το 1529 – χρονολογία που κάνει ορισμένους να συνδέουν το τέμενος με τον εξωμότη επίσκοπο Αλέξανδρο.
Σύμφωνα με την παράδοση, μετά την άλωση της Τραπεζούντας ο επίσκοπος Όφεως Αλέξανδρος διαφώνησε (για ενδοεκκλησιαστικά ζητήματα) με τον Μητροπολίτη Τραπεζούντας, εξωμότησε και έγινε μουσουλμάνος απολαμβάνοντας υψηλές τιμές από τους κατακτητές Οθωμανούς.
Λέγεται μάλιστα ότι μετά τον Αλέξανδρο, που έγινε πλέον Ισκεντέρ, οι ακέφαλοι πλέον χριστιανοί της περιοχής Όφεως άρχισαν κι αυτοί σταδιακά να εξισλαμίζονται, χωρίς να χάσουν όμως τη γλώσσα τους.
Το εσωτερικό του τεμένους
Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι οι απόγονοι του Ισκεντέρ πασά ζουν στην Τραπεζούντα, τη γειτονική Γέμουρα, την Οινόη, το Αρντβίν κ.α. Άλλοι ισχυρίζονται ότι το λιθόκτιστο ισλαμικό τέμενος, το Ισκεντέρ πασά, πήρε το όνομα του τότε νομάρχη Τραπεζούντας, χωρίς ωστόσο να είναι γνωστό αν στον Αλέξανδρο είχε δοθεί το συγκεκριμένο αξίωμα.
Στο μιχράμπ* του τεμένους, πάνω από τη θέση του εκάστοτε ιεροκήρυκα, υπάρχει σκαλισμένη η μορφή ενός ζώου –κατά πάσα πιθανότητα κριαριού–, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή του Ισλάμ καθώς απαγορεύεται κάθε αναπαράσταση ζώου.
Η σκαλισμένη μορφή του κριαριού
Για αιώνες το θέμα παρέμενε μεταξύ μύθου και παράδοσης. Όμως, το κόμμα Σααντέτ που αποτελεί συνέχεια του κόμματος Ευημερίας του Νετζμετίν Ερμπακάν το ανέδειξε διά του υποψήφιου δημάρχου Τραπεζούντας, αποκαλύπτοντας ότι ζήτησε επανειλημμένα να αφαιρεθεί το γλυπτό από το μιχράμπ.
Κι αυτό γιατί οι πιστοί έφευγαν από το τέμενος διαμαρτυρόμενοι ότι δεν είναι δυνατόν να προσεύχονται υπό το βλέμμα ενός γλυπτού ζώου! Το θέμα πήρε διαστάσεις, μέχρι που βγήκαν οι… ειδικοί για να βαφτίσουν το κρέας ψάρι!
Ο καθηγητής Καλών Τεχνών του πανεπιστημίου του Ερζερούμ Χουσεΐν Γιουρτάς είπε ότι «το ανάγλυφο δεν έχει σχέση με μορφή ζώου. Είναι ανάγλυφη αναπαράσταση φυτών, που μοιάζουν από μακριά με μορφή ζώου». Επίσης, ο εκτιμητής έργων τέχνης και καθηγητής Γκιουλ Καρπούζ υποστήριξε ότι «φαίνεται σαν ζώο γιατί πέφτει η σκιά του φωτισμού και το παραμορφώνει, ενώ στην ουσία είναι ένας διάκοσμος».
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι επί πέντε αιώνες ο ιεροκήρυκας και ο ιμάμης καθοδηγούν την προσευχή πιστών, καθήμενοι κάτω από ένα κεφάλι κριαριού, είναι τουλάχιστον περίεργο και σίγουρα αντίθετο με την ισλαμική πίστη. Τι να κρύβει άραγε το κριάρι στο μιχράμπ;
__________
* Ο όρος Μιχράμπ (Αραβικά: محراب) αναφέρεται στην ημικυκλική εσοχή που υπάρχει στο τείχος ενός ισλαμικού τεμένους το οποίο υποδεικνύει την κίμπλα (η κίμπλα είναι η κατεύθυνση προς την Κάαμπα στη Μέκκα, κατά την οποία ο μουσουλμάνος πρέπει να στραφεί κατά την διάρκεια της προσευχής). Ο τοίχος στον οποίο βρίσκεται το Μιχράμπ ονομάζεται ο τείχος της κίμπλα. Ο όρος Μιχράμπ είναι διαφορετικός από τον όρο Μινμπάρ ο οποίος αναφέρεται στην υπερυψωμένη πλατφόρμα (άμβωνας) στην οποία ανεβαίνει ο Ιμάμης και καθοδηγεί την προσευχή (από την ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια).
