Πρόσφυγες από διάφορες χώρες της Ασίας και της Αφρικής «κρέμονται» από το μπλε κάγκελο, που έχει στηθεί μπροστά από το ελληνικό φυλάκιο της αστυνομίας στα ελληνοσκοπιανά σύνορα, στην Ειδομένη. Το βλέμμα τους τη μια στιγμή καρφώνεται στους Έλληνες αστυνομικούς, μήπως και τους κάνουν νόημα να περάσουν, και την άλλη λίγες εκατοντάδες μέτρα μπροστά, όπου βρίσκεται το αντίστοιχο φυλάκιο των Σκοπιανών, στο οποίο αδημονούν να φτάσουν.
Η ταλαιπωρία από την Οδύσσεια που ξεκίνησε με το αναγκαστικό φευγιό τους από την πατρίδα αποτυπώνεται στο πρόσωπο των προσφύγων· μαζί και η προσμονή για ζωή και όχι απλή επιβίωση.
Στα χέρια τους κρατούν ταμπέλες με νούμερα, τα οποία αντιπροσωπεύουν το γκρουπ των πενήντα ατόμων, στο οποίο έχουν ταξινομηθεί. Με το νεύμα του αστυνομικού θα έχουν κάνει ένα ακόμα βήμα προς μια καλύτερη ζωή…
Σε μια τεράστια έκταση, κάθε λογής σκουπίδια και χιλιάδες άνθρωποι έχουν γίνει ένα. Μέσα στη σκόνη και δίπλα σε αποφάγια και σακούλες, μικρά παιδιά γέρνουν στην αγκαλιά των γονιών τους και κλείνουν τα ματάκια τους, μήπως ξεκλέψουν λίγα λεπτά ξεκούρασης. Κάποια κλαίνε, αφού δεν αντέχουν άλλο την πολυήμερη ταλαιπωρία και άλλα τρέχουν ολόγυρα, με σκισμένα παπούτσια, χωρίς να μπορούν να καταλάβουν για ποιο λόγο εδώ και πολύ καιρό κοιμούνται στο έδαφος, υπομένουν το κρύο και γκρινιάζουν ζητώντας λίγο φαγητό και νερό.
Τα μικρά, μόλις φτάσει κάποια βοήθεια, τρέχουν χαρούμενα στους γονείς τους, δείχνοντας τα πράγματα που τους προσφέρθηκαν.
Δίπλα στις σκηνές των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, της εθελοντικής φιλανθρωπικής ομάδας «PRAKSIS» της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και σε διερμηνείς, γυναίκες με μαντήλες στο κεφάλι γυρνούν ολημερίς. Ζητούν πάνες για τα παιδιά τους, κάποιο παυσίπονο ή κάποια ζακέτα, αφού το βράδυ το κρύο είναι τσουχτερό και τα αγγελούδια τους κουρνιάζουν στην αγκαλιά τους για να το αντέξουν.
Όταν ακούγεται το σφύριγμα κάποιου τρένου γυρνούν με αγωνία για να δουν, αν τα παιδιά τους βρίσκονται κοντά τους ή ανάμεσα σ’ αυτούς που φεύγουν τρέχοντας από τις γραμμές.
Προορισμός όλων των προσφύγων είναι η κεντρική και βόρεια Ευρώπη και κυρίως η Γερμανία. Ο μεγαλύτερος τους φόβος μήπως δεν φτάσουν όλα τα μέλη της οικογένειας εκεί ή χαθούν μεταξύ τους στη διαδρομή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο 15χρονος Κούρδος Αλάν Σλιμέν ο οποίος δεν ξέρει που βρίσκονται οι γονείς του, αλλά και η φωτογραφία μιας νεαρής κοπέλας σε ένα δέντρο, κάτω από την οποία γράφει στα αραβικά ότι αγνοείται.
Η ζωή που έμεινε πίσω…
Καθηγήτρια μαθηματικών ήταν στην πόλη της, την πρωτεύουσα της Συρίας, Δαμασκό, η 28χρονη Ζέινα Χαμπίρ. Λίγα χρόνια πριν ξεκινήσει ο πόλεμος παντρεύτηκε, ετοίμασε με χαρά το σπιτικό της και άρχισε να δουλεύει για να συνεισφέρει στην οικογένεια οικονομικά. Σήμερα έχει αφήσει πίσω της σπίτι και δουλειά και σέρνει μαζί της τα δύο της παιδάκια, τα οποία είναι τριών και δύο ετών. Όμως δεν βαρυγκομά, αφού κατάφερε και τα έσωσε από τον πόλεμο και την πείνα.
«Άφησα πίσω το σπίτι μου και τη δουλειά μου αλλά δεν μπορούσα να κάνω διαφορετικά αφού δίπλα μας έσκαγαν βόμβες. Δεν μπορούσα να αφήσω τα παιδιά μου να ζουν καθημερινά με την πείνα και να βλέπουν το θάνατο.
»Πηγαίνουμε στη Γερμανία για να βρούμε μία δουλειά και να ξεκινήσουμε μία καλύτερη ζωή», λέει στο pontos-news.gr με σπαστά αγγλικά και με ηρεμία στον τόνο της φωνής της η Ζέινα.
Η Ζέινα και η Μαρουά με ένα από τα πιτσιρίκια της οικογένειας
Πιο εκδηλωτική και νευρώδης δίπλα της η 25χρονη αδελφή της Μαρουά –δεν ξέρει αγγλικά και μεταφράζει η Ζέινα αυτά που λέει– ζητάει φαγητό και κυρίως παιδικές πάνες, κρέμες και γάλατα. Αναφέρει ακόμα ότι τα δύο της παιδιά (2 και 4 ετών) το βράδυ ταλαιπωρούνται πολύ από το κρύο, ενώ το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη υγιεινής. Και έχει απόλυτο δίκιο.
Χιλιάδες πρόσφυγες εδώ και περίπου ένα μήνα στην Ειδομένη πλένονται και κάνουν την καθημερινή τους ανάγκη σε δέκα χημικές τουαλέτες και σε άλλες τόσες ντουζιέρες που έχει τοποθετήσει η τοπική αυτοδιοίκηση στην περιοχή!
Ένα μήνα στο δρόμο βρίσκεται με την οικογένειά του –τη γυναίκα του και την εννέα μηνών κόρη του Ρωξάνη– ο 35χρονος Αφγανός Σάμι Καζικάνι. Ξεκίνησαν από την Καμπούλ και χρειάστηκαν 15 μέρες να φτάσουν στο Αιγαίο. Άλλες τόσες μέρες βρίσκονται στην Ελλάδα.
Ο Σάμι με τη γυναίκα και το μωρό· από το Μάντσεστερ στην Ειδομένη μέσω Αφγανιστάν…
Μιλάει άπταιστα αγγλικά αφού έζησε περίπου εφτά χρόνια στο Μάντσεστερ της Αγγλίας. Όταν έληξε η άδεια παραμονής του, γύρισε στην πατρίδα του, έγινε έμπορος λαχανικών και έκανε οικογένεια. Έφυγαν κυνηγημένοι από τους Ταλιμπάν, δεν ξέρουν πού θα καταλήξουν και έχουν να πουν καλά λόγια για την Ελλάδα.
«Οι Έλληνες είναι πολύ ευγενικοί. Μας φέρνουν συνεχώς τρόφιμα. Είμαστε κουρασμένοι και ταλαιπωρημένοι αλλά δεν έχουμε πεινάσει ούτε διψάσει στη χώρα σας», λέει ο Σάμι.
Μετά από τις πρώτες δύσκολες μέρες, όταν η κατάσταση ήταν αρκετά τεταμένη στην Ειδομένη, η τάξη έχει αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό. Οι πρόσφυγες χωρίζονται σε ομάδες των πενήντα ατόμων και περνούν πεζή στα Σκόπια, όπου καταγράφονται, για να συνεχίσουν με λεωφορεία το ταξίδι τους μέχρι τα σύνορα της γειτονικής χώρας με τη Σερβία. Ανά περίπου μία ώρα, με την άδεια των Ελλήνων αστυνομικών, περνάει από το φυλάκιο μια πενηντάδα.
Οι πρόσφυγες που φτάνουν στην Ειδομένη, πλέον, δεν μένουν στην περιοχή περισσότερο από λίγες ώρες ή το πολύ μία ημέρα.
Ωστόσο, δεν έχουν εκλείψει εντελώς οι σκηνές όξυνσης αφού, όπως λένε στο pontos-news.gr αστυνομικοί, πρόσφυγες συχνά διαπληκτίζονται για διάφορους λόγους μεταξύ τους, αφού έρχονται από διάφορες χώρες και εκπροσωπούν διαφορετικές κουλτούρες.
«Τους Σύρους πρόσφυγες τους βλέπεις. Είναι οι οικογένειες. Κάθονται ήσυχα και περιμένουν τη σειρά τους. Δεν είναι, όμως, όλοι πρόσφυγες από τον πόλεμο, αφού βλέπεις κάθε καρυδιάς καρύδι. Ιρανούς, Αφγανούς, Πακιστανούς, Σομαλούς… Γίνονται φασαρίες μεταξύ τους. Οι χειρότεροι είναι οι Αφγανοί και οι Πακιστανοί. Κάποιοι ποδοπατούν παιδιά και ηλικιωμένους για να περάσουν πρώτοι», λέει στο pontos-news.gr αστυνομικός.
Η τοπική κοινωνία
Κάποιοι από τους κατοίκους της Ειδομένης, των Ευζώνων και των γύρω χωριών ευνοήθηκαν και άλλοι είδαν τους κόπους τους να καταστρέφονται εξαιτίας της παρουσίας των προσφύγων. Πολλοί στάθηκαν απλά δίπλα στους ξεριζωμένους.
Χρυσές δουλειές κάνουν οι 3-4 καντίνες που βρίσκονται σχεδόν όλη μέρα στην περιοχή, ενώ καφενεία και μικρά ξενοδοχεία κατά μήκος του δρόμου επισκέπτονται οικογένειες Σύρων και ξεκουράζονται, πίνουν έναν καφέ ή φορτίζουν επί πληρωμή τα κινητά τους τηλέφωνα. Μάλιστα, έχουν τοποθετηθεί και ταμπέλες σε αραβική γραφή που γράφουν ότι πωλείται καφές και φορτίζονται κινητά.
Εξοργισμένοι είναι από την άλλη οι αγρότες, αφού πρόσφυγες και μετανάστες καταστρέφουν τα σπαρτά τους και αφοδεύουν μέσα στα χωράφια τους, με αποτέλεσμα όλη η περιοχή να μυρίζει άσχημα. «Τα καλαμπόκια μας έχουν μετατραπεί σε τουαλέτες. Τα καταστρέφουν, τα κόβουν και τα καίνε το βράδυ για να ζεσταθούν. Σαράντα στρέμματα με καλαμπόκι έχω και σχεδόν όλα καταστράφηκαν», λέει στο pontos-news.gr ο Γιώργος Τραπεζανίδης, κάτοικος του χωριού Χαμηλό.
Είναι γεγονός ότι κάποιοι από τους αγρότες στην περιοχή της Ειδομένης ζημιώθηκαν από τη μαζική και συνεχή παρουσία των προσφύγων στην περιοχή. Είναι γεγονός ότι πάντα υπάρχουν υλικές ζημιές σε καταστάσεις μη φυσιολογικές, σε ανθρώπους που δεν φταίνε σε τίποτα. Η συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων όμως άφησε τις πατρογονικές της εστίες, τις δουλειές της και τους τάφους των γονιών της κι έβαλε τα παιδιά της σε ακυβέρνητα καρυδότσουφλα στα νερά του Αιγαίου.
Τα ανάγκασε να υπομείνουν την απάνθρωπη συμπεριφορά των λαθρεμπόρων ανθρώπων, καθώς και την απίστευτη ταλαιπωρία σε ξένα και αφιλόξενα χώματα. Και αυτά τα έκανε από στοργή, για να τα σώσει από την πείνα και το θάνατο, για να τους προσφέρει μια ζωή.
Ίσως τα καλαμπόκια που καταστράφηκαν, με τη φωτιά που θα βγάζουν καιγόμενα, να βοηθήσουν να κοιμηθούν για λίγη ώρα τις νύχτες τα μικρά προσφυγόπουλα, ξεχνώντας προσωρινά το σκληρό έδαφος, την άσχημη μυρωδιά, τα κουνούπια, την κούραση, την πείνα, τη δίψα…
Ρεπορτάζ: Ρωμανός Κοντογιαννίδης
Φωτογραφίες: Φίλιππος Φασούλας
- Το ρεπορτάζ έγινε κατά την αποστολή ανθρωπιάς του Παλλαλιακού στην περιοχή.
