Λήθαργος και σιωπή επικρατούσε στην Παναγία τη Σουμελιώτισσα, 88 και πλέον χρόνια. Κοντά ένας αιώνας οδύνης από την απώλεια της Παναγιάς που γιάτρευε τον πόνο, που έδινε φώτιση, που αγκάλιαζε τα παιδιά της σε κάθε βήμα τους. Μοναδική παρηγοριά η Σουμελά στο Βέρμιο, που μάζεψε τα κομμάτια τους και τους έδωσε μια «πατρίδα» να ’χουν. Κι έπειτα, εκείνον τον Αύγουστο του 2010, «εις την πανίερον αυτήν πατριαρχική μονή, ακούστηκε και πάλι, γλυκύτατον το “πεποικιλμένη τη θεία δόξη ιερά και ευκλεής Παρθένε, μνήμην σου”», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στην πρώτη εκείνη λειτουργία από την εποχή της σιωπής. Πρώτη μετά τον ξεριζωμό.
Ανήμερα της χάρης Της, Δεκαπενταύγουστο του 2015, η Παναγία φωτίζεται και πάλι.
Για έκτη χρονιά η ΑΘΠ, ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, τελεί τη Θεία Λειτουργία στην Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Σουμελά. Το pontos-news.gr επισκέφτηκε το μοναστήρι πριν από λίγες ημέρες και κατέγραψε σε βίντεο την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα.
Ήταν η Παναγία στο όρος Μελά φωτοδότης φάρος και λιμάνι όπου κατέφευγαν επί 1.600 χρόνια οι πιστοί.
Εκατό μοναχούς είχε το 1910, και κάθε χρόνο στη γιορτή της όλο το όρος Μελά ζωντάνευε από τους προσκυνητές που πανηγύριζαν τη χάρη Της· μια πραγματική λαοσύναξη. Κρωμναίοι, Σανταίοι, Αργυρουπολίτες, Σουρμελήδες, Τραπεζούντιοι έστηναν καταυλισμούς για να βρεθούν στη θρησκευτική γιορτή και να ζήσουν στο έπακρο την ποντιακή παράδοση, με το τραγούδι και το χορό της.
Πόντιοι επισκέπτες αναπαριστούν την αλλοτινή χαρά μπροστά στο μνημείο των Ποντίων χορευτών κοντά στην Παναγία Σουμελά
Γιόρταζαν στο πανηγύρι και ένιωθαν ευλογημένοι. Κι έπειτα ήρθε η συμφορά. Η σιωπή, το σκοτάδι και ο θρήνος διαδέχτηκαν το 1922 τον ήχο της γιορτής, το φως και τη χαρά.
Ήταν το 1930 όταν ο μόνος επιζών μοναχός της Μονής, Αμβρόσιος, πήγε και πάλι στον Πόντο με άδεια τότε από τον Κεμάλ και τον Ισμέτ Ινονού και πήρε την Ιερά Εικόνα και το Ιερό Τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου. Από το Βυζαντινό Μουσείο όπου τοποθετήθηκαν αρχικά, βρήκαν το νέο σπιτικό τους στην ανιστορημένη Μονή στο όρος Βέρμιο το 1951.
Σκύλευσαν οι βάνδαλοι το μοναστήρι πριν αρχίσει να προστατεύεται στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Χρίσθηκε μετά μνημείο, και ανακαινίστηκε όταν οι τουρκικές Αρχές συνειδητοποίησαν πως η λάμψη και η δύναμή του μπορεί να τους αποφέρουν κέρδη από τον τουρισμό. Σε αυτήν τη λογική, πολύ αργότερα, και η απόφαση για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας.
Σήμερα είναι μέρα γιορτής και η Χάρη της Παναγίας θα φωτίσει όλους τους ανθρώπους. Κι ας τιμάται μόνο πια μία μέρα το χρόνο σε τούτο το σπήλαιο που πέταξε και φώλιασε πριν από πολλούς αιώνες.
Κείμενο-φωτογραφίες-βίντεο: Έρση Βατού
