Επίκαιρο περισσότερο παρά ποτέ ήταν το συνέδριο για τις γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών από τους Οθωμανούς Τούρκους στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, που διοργάνωσαν στις 21-22 Μαΐου 2015 το Ελληνικό Κέντρο Έρευνας για την Μικρά Ασία και τον Πόντο (ΕΚΕΜΑΠ) με το Ινστιτούτο Ζοριάν και το Μεσανατολικό Αμερικανικό Κέντρο στο Πανεπιστήμιο Σίτι της Νέας Υόρκης.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ και Καναδά και σε μια εποχή όπου η ανθρωπότητα βλέπει να εξελίσσεται ακόμα μια εθνοτική κάθαρση και γενοκτονία στη Μέση Ανατολή. Όπως και την περίοδο 1914-1923, αναφέρεται σε δελτίο Τύπου του συνεδρίου, οι χριστιανοί εξοντώνονται από ένα ισλαμικό κράτος. Τότε ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σήμερα είναι η τρομοκρατική οργάνωση του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ).
Ακόμα κι αν υπήρξε μια εποχή που οι χριστιανοί αποτελούσαν το 65% της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ακόμα και τότε αντιμετωπίζονταν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας και ήταν υποκείμενα συστηματικής βίας με διάφορους τρόπους. Το 1914 οι Έλληνες αποτελούσαν το 20% του πληθυσμού και ήταν μια ευάλωτη μειονότητα.
Ομοιότητες με τις σημερινές γενοκτονίες
Η κυβέρνηση των Νεότουρκων έβλεπε τους χριστιανούς πολίτες (Έλληνες, Αρμενίους, Ασσυρίους) όχι μόνο ως κατώτερους υπηκόους της αυτοκρατορίας, αλλά επίσης ως πράκτορες ξένων δυνάμεων.
Αυτοί οι οποίοι δεν άλλαζαν τη θρησκεία τους ώστε να ασπαστούν το Ισλάμ, εκτοπίζονταν και σκοτώνονταν.
Με τον ίδιο τρόπο, το Ισλαμικό Κράτος προσπαθεί όχι μόνο να προσηλυτίσει διά της βίας τους χριστιανούς, αλλά επίσης τους Γεζίντι και τους σιίτες στο σουνιτικό Ισλάμ και έχει διαπράξει μαζικές δολοφονίες εναντίον αυτών που δεν αλλαξοπιστούν. Απαγωγές, βιασμοί και τρόμος είναι οι συνήθεις πρακτικές σε κάθε περίπτωση και σε μαζική κλίμακα.
Ποιοι ήταν οι αντικειμενικοί στόχοι και οι στρατηγικές αυτών των πρώτων οθωμανικών επιχειρήσεων; Όπως είπαν στην εκδήλωση ακαδημαϊκοί από την Αρμενία, την Αυστραλία, τον Καναδά, την Ελλάδα, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τις ΗΠΑ, οι πρακτικές τότε και σήμερα είναι παρόμοιες.
Το συνέδριο επιχείρησε μια συγκριτική προσέγγιση των εμπειριών που είχαν οι χριστιανικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τον περασμένο αιώνα, σε μια από κοινού αφήγηση Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων, ώστε να καταστεί απολύτως κατανοητή η εικόνα των αντικειμενικών στόχων της στρατηγικής των πρώτων οθωμανικών επιχειρήσεων. Μέσα από εισηγήσεις όπως «Ζώνη ακραίας βίας – Η πλοκή της Αρμενικής και Ασσυριακής Γενοκτονίας» και «Το κεμαλιστικό κίνημα και οι χριστιανοί του Πόντου τα χρόνια 1919-1923 μέσα από τη σκοπιά διεθνών πολιτικών», προέκυψε ότι αυτό που συνέβαινε στη μία ομάδα γινόταν με βεβαιότητα και στις άλλες, μερικές φορές στα ίδια μέρη και στον ίδιο χρόνο.
Στόχος μεγάλης βαρύτητας οι Έλληνες
Οι Έλληνες, είπαν οι ομιλητές, είχαν στοχοποιηθεί νωρίτερα από τους Αρμενίους, στα 1913 και 1914, με έναν οικονομικό αποκλεισμό, βίαιες διώξεις και εκτοπισμούς.
Η σφαγή στη Φώκαια της Μικράς Ασίας (φωτογραφία Φελίξ Σαρτιό)
Ο Φελίξ Σαρτιό, μέλος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αντιπροσωπείας, γίνεται μάρτυρας της καταστροφής της Φώκαιας και του πογκρόμ κατά των κατοίκων της, στη διάρκεια μιας και μόνον ημέρας, της 30ής Ιουνίου 1914. Λόγω των γερμανικών πιέσεων τότε, το καθεστώς των Νεότουρκων προσωρινά σταμάτησε τους εκτοπισμούς των Ελλήνων, αλλά στο μεταξύ, όταν ο εκτοπισμός και η δολοφονία των Αρμενίων ήταν σε πλήρη εξέλιξη, το 1915, συχνά λεγόταν ότι οι Έλληνες θα ήταν οι επόμενοι. Έτσι κι έγινε, με ακόμα μεγαλύτερη αγριότητα.
Οι γυναίκες στη διάρκεια των γενοκτονιών
Το πώς βίωσαν οι γυναίκες την περίοδο των γενοκτονιών έχει απασχολήσει πολλούς ειδικούς. Στο επίκεντρο βρέθηκαν και στο συνέδριο οι εμπειρίες των γυναικών-θυμάτων αρμενικής και ασσυριακής καταγωγής, καθώς επίσης και των γυναικών μελών των φιλανθρωπικών οργανώσεων από τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία.
Επιστήμονες που παρουσίασαν τις εργασίες τους πραγματεύτηκαν το θέμα της άρνησης. «Κρατική άρνηση, μουσική και μνήμη στη σύγχρονη Τραπεζούντα» και «Μέσα μαζικής ενημέρωσης και άρνηση» είναι κάποιες από αυτές. Στην τελευταία, καθώς επίσης και στην «Δικαιολογίες εθνικής ασφάλειας για τη διάπραξη γενοκτονικών ενεργειών: Από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο Ιράκ, τη Βοσνία, τη Ρουάντα και το Νταρφούρ» περιγράφονται γλαφυρά τα επακόλουθα της Γενοκτονίας.
Το έργο του ΕΚΕΜΑΠ
Το Ελληνικό Κέντρο Έρευνας για τη Μικρά Ασία και τον Πόντο (ΕΚΕΜΑΠ ή AMPRHC) και η Παμποντιακή Ομοσπονδία ΗΠΑ και Καναδά έχουν αφοσιωθεί στη μελέτη αυτών των γεγονότων.
Με αυτόν τον τρόπο και με σειρά άλλων δράσεων τιμούν τις ζωές που χάθηκαν και τη μνήμη τους.
Μέχρι σήμερα το ΕΚΕΜΑΠ έχει προβεί σε σειρά εκδόσεων και έχει οργανώσει συνέδρια και παρουσιάσεις για ακαδημαϊκά και ευρύτερα ακροατήρια. Κορυφαίο εγχείρημα όμως είναι η παραγωγή ενός ντοκιμαντέρ που θα ρίξει φως ειδικά στα ιστορικά γεγονότα της Γενοκτονίας των Ελλήνων, τα οποία είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστα στο αμερικανικό κοινό.
- Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις παρουσιάσεις των επιστημόνων αλλά και τη δράση του Κέντρου μπορείτε να επισκεφθείτε τη διεύθυνση www.hellenicresearchcenter.org
