Ανάμεσα στους κορυφαίους επιστήμονες σε όλον τον κόσμο, το ποσοστό των Ελλήνων πλησιάζει το 3% παρόλο που πληθυσμιακά οι Έλληνες αποτελούν λιγότερο από το 0,2% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ωστόσο, μόνο ένας στους επτά (14%) έζησε ή ζει στην Ελλάδα, ενώ όλοι οι άλλοι μεγαλούργησαν στο εξωτερικό (86%), και ακόμη περισσότεροι έφυγαν ως μετανάστες.
Αυτές οι διαπιστώσεις προέκυψαν από τα στοιχεία που παρουσίασε το περασμένο Σάββατο ο Γιάννης Ιωαννίδης, καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνιας, ειδικός σε θέματα στατιστικής, στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Ιατρικού Συνεδρίου στην Αθήνα.
Με αφορμή την πρώτη ετήσια διάλεξη στη μνήμη του καθηγητή του Δημήτρη Τριχόπουλου, με θέμα «Η φυγή των Ελλήνων επιστημόνων – Μια μετα-ανάλυση», ο Γ. Ιωαννίδης παρουσίασε στατιστικά στοιχεία για τους συνολικά 672 κορυφαίους επιστήμονες με ελληνικά ονόματα, οι οποίοι έχουν τη μεγαλύτερη επιρροή στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, με βάση τα αντικειμενικά δεδομένα της βάσης Google Scholar.
Και ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή πέρασε από το εξωτερικό για να εξελίξει τις έρευνές του και πέθανε
στο Μόναχο της Γερμανίας
Ο καθένας από αυτούς έχει κατά μέσο όρο 17.000 αναφορές στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία (ο αρχαιότερος Έλληνας επιστήμονας είναι ο Αριστοτέλης, που συνεχίζει να αναφέρεται συχνά στη σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία), οι 33 εξ αυτών έχουν αποβιώσει, ενώ οι υπόλοιποι έχουν σχεδόν όλοι φύγει από την Ελλάδα – μόνο οι 95 (το 14%) βρίσκονται στη χώρα μας. Περισσότεροι από τους μισούς (το 56%) ζουν στις ΗΠΑ, και ακολουθούν ως χώρες διαμονής και εργασίας το Ηνωμένο Βασίλειο (9%), ο Καναδάς, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ελβετία, η Αυστραλία, η Κύπρος και άλλες χώρες.
Η περιοχή με τον μεγαλύτερο αριθμό κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων είναι η Καλιφόρνια και ακολουθούν η Μασαχουσέτη, η Νέα Υόρκη, η λοιπή Ελλάδα πλην Αθηνών, η Αθήνα, το Λονδίνο, το Τέξας, η Πενσιλβάνια, το «δίδυμο» Οξφόρδη-Κέμπριτζ, το Κονέτικατ και το Ιλινόι.
Από τους 40 επιστήμονες με τον μεγαλύτερο συνολικό αριθμό αναφορών που ζουν ακόμα, μόνο ένας βρίσκεται κυρίως στην Ελλάδα, ενώ οι 34 (ποσοστό 85%) βρίσκονται στις ΗΠΑ.
Σε όλα τα επιστημονικά πεδία, ακόμα και αυτοί που βρίσκονται στην Ελλάδα, τις περισσότερες φορές έχουν κάνει το μεγαλύτερο μέρος του έργου τους σε άλλες χώρες.
Από τους 33 αποθανόντες κορυφαίους Έλληνες επιστήμονες (μεταξύ των οποίων ο Δημήτρης Τριχόπουλος), οι 12 είχαν γεννηθεί στο εξωτερικό από ελληνικές οικογένειες, οι οποίες είχαν ήδη μεταναστεύσει πριν γεννηθούν εκείνοι, και οι υπόλοιποι μετανάστευσαν οι ίδιοι από την Ελλάδα. Κάποιοι από αυτούς είναι ο κορυφαίος θεωρητικός μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ο στοχαστής της σύγχρονης φιλοσοφίας Κορνήλιος Καστοριάδης, ο καθηγητής του ΜΙΤ Μιχαήλ Δερτούζος, ο εφευρέτης του «Τεστ Παπ» Γεώργιος Παπανικολάου και ο σημαντικότερος δομικός μαρξιστής πολιτικός φιλόσοφος Νίκος Πουλαντζάς.
Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές, πέθανε στο Παρίσι
«Θα πρέπει να εξετάσουμε αν μπορούμε να εκμεταλλευτούμε, σαν χώρα και σαν κοινωνία, τους άλλους 639 που είναι ακόμα ζωντανοί, αλλά και να εξασφαλίσουμε ότι ο ελληνισμός θα αναδείξει και πολλές χιλιάδες άλλους κορυφαίους επιστήμονες στο μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γιάννης Ιωαννίδης υπογραμμίζοντας ότι «μια αξιοθαύμαστη μειοψηφία επιστημόνων παραμένει ακόμα στην Ελλάδα και βρίσκονται οι περισσότεροι σε κατάσταση διωγμού.
Όπως δήλωσε ακόμη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «η Ελλάδα έχει ακόμα τη δυνατότητα να γίνει μια από τις πλέον ευημερούσες χώρες του κόσμου, αν αξιοποιήσει το ταλέντο και τις δεξιότητες σοβαρών επιστημόνων και αν εστιάσει αυστηρά στην αξιοκρατία και στην αριστεία. Διότι καθημερινά χάνονται μπροστά στα μάτια μας οι πραγματικές δυνάμεις της χώρας, οι νέοι και χαρισματικοί άνθρωποι που φεύγουν γιατί δεν αντέχουν την αλαζονεία της τοπικής μετριοκρατίας».
