Σαν σήμερα πέθανε, θύμα δολοφονικής επίθεσης, ο Γρηγόρης Λαμπράκης

Με την τήρηση ενός λεπτού σιγής στη μνήμη του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη ξεκίνησε η συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.

Η πρόεδρος της Βουλής Ζωή Κωνσταντοπούλου υπενθύμισε ότι στις 27 Μαΐου 1963 δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη από παρακρατικούς ο Λαμπράκης και πρότεινε να τηρηθεί ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, από την Κερασίτσα Αρκαδίας, ήταν αθλητής (δέκα φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος), γιατρός και πολιτικός, αγωνιστής της δημοκρατίας και της ειρήνης. Εξελέγη βουλευτής Πειραιά το 1961, πολιτευόμενος με το Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος (ΠΑΜΕ) με επικεφαλής την ΕΔΑ, ενώ με δική του πρωτοβουλία ιδρύθηκε η «Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη» (ΕΕΔΥΕ).

Στις 21 Απριλίου 1963 η ΕΕΔΥΕ διοργάνωσε Πορεία Ειρήνης από τον Μαραθώνα στην Αθήνα, όμως η αστυνομία την απαγόρευσε και προχώρησε σε συλλήψεις. Ο Λαμπράκης είχε βουλευτική ασυλία και πορεύτηκε μόνος του (βλ. κεντρική φωτογραφία του άρθρου) πριν συλληφθεί εντέλει και αυτός.

Στις 22 Μαΐου της ίδιας χρονιάς, μετά το πέρας ομιλίας του στη Θεσσαλονίκη, ο Λαμπράκης δέχτηκε σε κεντρικό δρόμο δολοφονική επίθεση από τους Σπύρο Γκοτζαμάνη και Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη, οι οποίοι επέβαιναν σε τρίκυκλο.

Την επόμενη μέρα στην κηδεία του μισό εκατομμύριο άνθρωποι τον αποχαιρέτισαν πριν η θρηνητική πομπή μετατραπεί σε διαδήλωση κατά του Παλατιού και της Δεξιάς.

Σε διαδήλωση μετατράπηκε η κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη – Παλλαϊκή ήταν η συμμετοχή

Η έρευνα του εισαγγελέα Π. Δελαπόρτα και του νεαρού τότε ανακριτή Χρήστου Σαρτζετάκη, μετέπειτα Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, έφερε στο φως ένα ακροδεξιό παρακράτος που εμπλεκόταν στη δολοφονία του Λαμπράκη. Η υπόθεση έγινε η γνωστή ταινία «Ζ», του Κώστα Γαβρά, βασισμένη στο ομότιτλο πολιτικό μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού.

Ο Ιβ Μοντάν, που υποδύθηκε τον Γ. Λαμπράκη, στην ταινία «Ζ»

Η δολοφονία Λαμπράκη επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αφού διερωτήθηκε «Ποιος κυβερνάει αυτό τον τόπο;» εγκατέλειψε την πρωθυπουργία και την πολιτική τον Ιούνιο του 1963 και αποσύρθηκε στο Παρίσι.

Χιλιάδες νέοι ίδρυσαν τον πολιτικό οργανισμό «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη», που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο προοδευτικό κίνημα της δεκαετίας του ’60. Πρώτος γραμματέας της οργάνωσης ανέλαβε ο Μίκης Θεοδωράκης.