Παγκόσμια ημέρα της Μητέρας η δεύτερη Κυριακή του Μάη. Γιορτάζουν όλες οι μανούλες, οι μάνες, οι μητέρες, η μαμά – όπως ο καθένας μας έχει μάθει να την φωνάζει. Οι απόγονοι προσφύγων, παιδιά και εγγόνια εκείνων που βίωσαν όσο κανείς άλλος τι πάει να πει να ξαναγεννιέσαι από τις στάχτες σου, τιμούν σήμερα τη «Μάνα της προσφυγιάς».
Σκληρός ο αγώνας της ανά τους αιώνες, στις απομακρυσμένες γωνιές της γης της Ιωνίας, της Καππαδοκίας, της Θράκης, του Πόντου. Αυτή που έζησε τον ξεριζωμό, την προσφυγιά, και ρίζωσε στη νέα πατρίδα κουβαλώντας ως μοναδικές αποσκευές την ιστορία, τον πολιτισμό, τις αξίες, την λάμψη, την αρχοντιά και το σπόρο που φύτεψε στη νέα γη. Με τη δύναμη της ψυχής της και τη δουλειά της έστρωσε το τραπέζι για να απλωθούν τα εδέσματα της προόδου, της δημιουργίας και της ομορφιάς.
Στα χρόνια της σκλαβιάς αυτή βύζαινε από τη μια το βλαστάρι της με το γάλα της ζωής και από την άλλη στάλα-στάλα, κάθε μέρα, κάθε λεπτό, πότιζε την ψυχή την ελληνική. Και στο χαμηλό φως του καντηλιού, μπροστά στο εικόνισμα της Παναγιάς, του έριχνε το σπόρο της Ορθοδοξίας.
Στις μέρες των διωγμών, του θανάτου και των δακρύων γυναίκα και άνδρας μαζί. Να προστατεύει τους ηλικιωμένους και να φροντίζει τα παιδιά της. Συγκινητικό και γεμάτο περιπάθεια το μοιρολόι της. Λόγια τρυφερά, λόγια της μάνας που αφηγούνται τις αγρυπνίες, τις θλίψεις, τις στεναχώριες που δοκίμασε για χάρη τους και αμέσως μετά να αραδιάζει τους πόθους που στήριξε πάνω τους.
Την ύμνησε η λαϊκή ποντιακή μούσα όπως της αξίζει, με πολλά όμορφα τραγούδια.
Όταν καταλαβαίνει ποια μοίρα την περιμένει στο παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι «Τη τρίχας το γιοφύρ’», δεν λέει πως λυπάται για τα νιάτα της, παρά μονάχα για το σπλάχνο της που έχει αφήσει να κοιμάται.
«Κι αρ’ κι πονώ τα κάλλια μου, κι αρ’ κι πονώ τα νέτε μ’,
Πονώ και κλαίγω το πουλί μ’ ντ’ εφέκα κοιμισμένο»
«Να σαν τη μάναν που γεννά τα τράντα χρόνια μιαν
κ’ εφτάει υιόν Τραντέλλεναν και νύφεν γαλαφόραν.
Εφτάει υιόν Τραντέλλεναν, ακρίτα σα ραχία
Εβγαίν’ και πάει ‘ς σον πόλεμον, για την ελευθερία»
- Από τον Θεόδωρο Ρωμανίδη, πρόεδρο του Συλλόγου Ποντίων Ξάνθης.
