Φάρο για τους Αθηναίους επισκέπτες της, που θα φωτίσει μέσα από την τέχνη τα ιστορικά γεγονότα της Γενοκτονίας των Αρμενίων το 1915, φιλοδοξεί να αποτελέσει η έκθεση «1915-2015 – 100 χρόνια μετά», που κάνει απόψε επίσημα εγκαίνια στον Τεχνοχώρο (Λεμπέση 4 και Μακρυγιάννη). Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αρμενίας.
Την πρώτη μέρα της έκθεσης, στις 16 Απριλίου, επισκέφτηκα το χώρο που για λίγες μέρες μεταμορφώθηκε σε μικρή Αρμενία. Στην είσοδο με περίμενε ένας από τους διοργανωτές της, ο Γκάγκικ Αλτουνιάν. Γλύπτης και ζωγράφος με 20χρονη παραμονή στην Ελλάδα, με ξενάγησε στους χώρους με τα εκθέματα και μίλησε για την ιστορία της οικογένειας του και το χρέος απέναντι στο λαό του, που δοκιμάστηκε βάναυσα στην αρχή του 20ού αιώνα.
Στο χώρο της έκθεσης βρισκόταν και ένας ακόμη καταξιωμένος ζωγράφος με δεκάδες προσωπικές εκθέσεις. Ο Ηρακλής Παρχαρίδης, φίλος του Γκάγκικ, πέρασε από την έκθεση για να εκφράσει την καλλιτεχνική του άποψη. Όμως τα έργα στους τοίχους και τις προθήκες του εκθεσιακού χώρου δεν ήταν ξένα γι’ αυτόν. Η ποντιακή καταγωγή φέρνει μνήμες παρόμοιες με των Αρμενίων. Βαθιά συγκινημένος, ο Πόντιος ζωγράφος εξέφρασε την επαγγελματική του γνώμη και την εντύπωσή του ως πρόσφυγας δεύτερης γενιάς από τον Πόντο και πρώτης γενιάς από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Ο ποντιακής καταγωγής Έλληνας ζωγράφος Ηρακλής Παραχαρίδης με τον Γκάγκικ Αλτουνιάν
Η έκθεση θα φέρει στη μνήμη όλων των προσφύγων, ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή, ιστορικά γεγονότα τα οποία όσος χρόνος κι αν περάσει δεν θα ξεχαστούν ποτέ.
Ο Γκάγκικ Αλτουνιάν θυμήθηκε την πρώτη του χρονιά στην Ελλάδα. Η Αρμενία το 1995 ήταν σε κατάσταση πολέμου με το Αζερμπαϊτζάν. Οι ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης τον οδήγησαν στην Ελλάδα, όπου από το 1922 έμεναν οι συγγενείς του. Στην Αθήνα είχε γεννηθεί και η μητέρα του, που με την οικογένεια της το 1932 κλήθηκε από τη σοβιετική Αρμενία να εγκατασταθεί στην πατρίδα. Μετά από 63 έτη ο γιος της γύριζε στον τόπο της γέννησής της, για να τα ξεκινήσει όλα από την αρχή.
Το πρώτο καιρό ο Γκάγκικ εργάστηκε ως απλός εργάτης σε ένα μαρμαράδικο. Ο χρόνος περνούσε και ήρθαν οι πρώτες γνωριμίες με τους εκθέτες. Από τότε μέχρι σήμερα ο γλύπτης και ζωγράφος Αλτουνιάν έχει 20 προσωπικές εκθέσεις και μερικές ομαδικές.
Η οικογένεια του πατέρα του καταγόταν από το Καρς. Μετά την παράδοση της περιοχής στους Τούρκους από τους μπολσεβίκους, ο παππούς εγκαταστάθηκε στην ελεύθερη Αρμενία. Η οικογένεια της μητέρας του το 1922 βρέθηκε στην Ελλάδα μαζί με τους Έλληνες πρόσφυγες.
«Η προσφυγιά και η γενοκτονία είναι στο αίμα μας», συνεχίζει ο Γκάγκικ.
«Ο Αρμένιος συγγραφέας Παρούτς Σεβάκ έκανε κάποτε μια παρομοίωση για τον εαυτό του, την οποία φέρνω ως παράδειγμα για όλους τους Αρμένιους. “Είμαι σαν το χορτάρι στην άκρη του δρόμου. Όσο περισσότερο με πατάνε, τόσο πιο πολύ οι ρίζες μου βαθαίνουν”, έλεγε. Και ύστερα εμένα προσωπικά με ησυχάζει ένα χριστιανικό ρητό, ότι ο Θεός όσο πιο πολύ αγαπάει κάποιον, τόσο τον βασανίζει».
Το 2015 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Γενοκτονία των Αρμενίων. «Δόξα τω Θεώ», λέει ο Γκάγκικ Αλτουνιάν «η Ελλάδα αναγνώρισε την Γενοκτονία των Αρμενίων».
Η ιδέα να γίνει έκθεση αφιερωμένη στα 100 χρόνια της Γενοκτονίας γεννήθηκε πριν από δύο χρόνια. Αυτές τις μέρες η προσπάθεια παίρνει σάρκα και οστά στον Τεχνοχώρο. Ο πρώτος όροφος φιλοξενεί το πανό με τις φωτογραφίες της περιόδου 1915-1917 (κεντρική φωτο). Όπως σημείωσε ο καλλιτέχνης, δεν είναι έργο τέχνης, είναι η γυμνή αλήθεια για την Γενοκτονία μέσα από τις φωτογραφίες.
Στην είσοδο και στο βάθος του ισογείου βρίσκονται δυο γλυπτά του βασικού εκθέτη, που απεικονίζουν τον οδυνηρό δρόμο των προσφύγων και το βάρος της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς τους. Στον δεύτερο όροφο είναι τα έργα τέχνης. Δυο πίνακες που στάλθηκαν από την Αρμενία και ένας από την Ελβετία. Οι υπόλοιποι καλλιτέχνες βρίσκονται στην Ελλάδα.
«Κανείς δεν μπορεί να εξοντώσει την αρμένικη φυλή. Όπου βρίσκονται έστω και δυο Αρμένιοι, δημιουργούν μια μικρή Αρμενία», μας είπε ο Γκάγκικ.
«Στις 24 Απριλίου ο κάθε Αρμένιος θα ήθελε να βρίσκεται στην Αρμενία. Όμως εμείς θα κάνουμε το χρέος μας εδώ. Από το μνημείο της Γενοκτονίας στη Νέα Σμύρνη θα κατευθυνθούμε προς την Πρεσβεία της Τουρκίας, για να διεκδικήσουμε για άλλη μια φορά την αναγνώριση της αποτρόπαιης πράξης. Και όλες τις μέρες της έκθεσης, μέχρι τις 30 Απριλίου, θα είμαστε στο πόστο μας, εδώ στο κέντρο της Αθήνας, δίπλα στην Ακρόπολη.»
