Οι θησαυροί του ναυαγίου των Αντικυθήρων

Γεμάτος χαρά ένας ασυρματιστής από την Κρήτη, στο μακρινό 1900, ενημέρωνε την Ελληνική κυβέρνηση ότι σφουγγαράδες από τη Σύμη του ανέφεραν ότι στο βυθό, έξω από τα Αντικύθηρα και σε βάθος περίπου 50 μέτρων, βρήκαν έναν λόφο με αρχαιολογικά ευρήματα. Στην πρωτεύουσα, ωστόσο, θεώρησαν τον ασυρματιστή μεθυσμένο και δεν ασχολήθηκε κανείς με την υπόθεση.

Οι σφουγγαράδες, όμως, είχαν ανακαλύψει το ναυάγιο των Αντικυθήρων, που έγινε στο δεύτερο τέταρτο του 1ου αιώνα π.Χ. (μεταξύ του 70 και του 50 π.Χ.), με τα τεράστιας σημασίας αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο πρώτος ηλεκτρονικός υπολογιστής στην ιστορία… Για να πιστοποιήσουν την ανακάλυψή τους οι σφουγγαράδες, λίγους μήνες αργότερα προσκόμισαν στην κυβέρνηση ένα χέρι από κάποιο άγαλμα που βρέθηκε στο βυθό.

Τότε πείστηκαν ακόμα και οι πιο δύσπιστοι και ξεκίνησε η διαδικασία ανέλκυσης των αρχαιολογικών ευρημάτων. Όπως είπε σήμερα ο Θεοτόκης Θεοδούλου, ένας από τους αρχαιολόγους που ερευνούν στην περιοχή, στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσίασης της έρευνας στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας – Θράκης, ένας αμέτρητος αριθμός αρχαιολογικών ευρημάτων ανακαλύφθηκε στην περιοχή (το 1901, το 1953 και το 1976 από τον Ζακ Υβ Κουστώ, αλλά και από την αρχαιολογική ομάδα που ερευνά σήμερα).

Εκτός από το μηχανισμό των Αντικυθήρων, έχουν ανελκυθεί 36 αγάλματα –ανάμεσά τους ο χάλκινος έφηβος των Αντικυθήρων-, έπιπλα, κοσμήματα, αγγεία κλπ. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Δημήτρη Κουρκουμέλη, το πλοίο που ναυάγησε στα Αντικύθηρα τον 1ο αιώνα π.Χ. ήταν πολύ μεγάλο, ένα από τα πέντε μεγαλύτερα της αρχαιότητας που έχουν ανακαλυφθεί. Το μήκος του υπολογίζεται σε περίπου 30 – 40 μέτρα, το πλάτος του σε 10 – 12 μέτρα και η χωρητικότητά του σε περίπου 400 τόνους.

«Μέχρι τώρα έχει ανελκυθεί μόλις περίπου το 30% των ευρημάτων που μετέφερε το πλοίο, δηλαδή περίπου 100 με 110 τόνοι. Το πλοίο ξεκίνησε από τη Μικρά Ασία, προφανώς από την Έφεσο ή την Πέργαμο ή από τη Δήλο. Ο προορισμός του ήταν κάποιο λιμάνι της Ιταλίας, η Όστια ή η Νεάπολη, αλλά αυτό δε θα το μάθουμε ποτέ», είπε ο Κουρκουμέλης. Ο ίδιος έκανε λόγο και για την έκθεση με τα ευρήματα στα Αντικύθηρα, η οποία θα παρουσιαστεί στη Βασιλεία της Ελβετίας τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και θα διαρκέσει μέχρι το Μάρτιο του 2016.

Από την πλευρά του ο αρχαιολόγος Αλέξης Τούρτας μίλησε για το Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Όπως είπε, αυτοί που τον ανέλκυσαν το 1900, δε μπορούσαν να καταλάβουν το μέγεθος της σημασίας του, αφού έβλεπαν κάτι που έμοιαζε με πράσινη πέτρα. Ωστόσο, λίγους μήνες μετά την ανακάλυψη ένας υπουργός, ο οποίος περπατούσε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και θαύμαζε τα ευρήματα, παρατήρησε το γρανάζι του μηχανισμού, που πλέον φαίνονταν καθαρά από την πέτρα, η οποία στο μεταξύ είχε σπάσει.

«Πρόκειται για ένα ιδιαιτέρως σημαντικό εύρημα, το οποίο για αυτό το λόγο απαγορεύεται να φύγει από το Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ακόμα και για έρευνα. Μέχρι το 1900 πίστευαν ότι τέτοιοι μηχανισμοί είχαν ανακαλυφθεί στην περίοδο της Αναγέννησης», τόνισε ο Τούρτας. Τέλος, ο αστροφυσικός Γιάννης Σειραδάκης, ο οποίος έχει μελετήσει πάρα πολύ τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, ανέφερε ότι πρόκειται για υπολογιστή, αφού ο χειριστής του περνάει σ’ αυτόν δεδομένα.

«Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων μπορούσε να υπολογίσει εκλείψεις, αλλά και την ημερομηνία έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων, η οποία σχετίζονταν από τις πανσελήνους», είπε ο Σειραδάκης.