Αν είσαι Έλληνας και διαβάζεις στον τουρκικό Τύπο ότι το συρτάκι δεν είναι ελληνικός χορός, το λιγότερο που θα συμβεί είναι να αισθανθείς άβολα. Εάν μάλιστα πρόκειται για δήλωση Έλληνα με βαθιά κατάρτιση στο θέμα των χορών, όπως είναι ο δρ Άλκης Ράφτης, πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού (CID) της UNESCO και του χοροθεάτρου Δόρα Στράτου, δύο είναι οι σκέψεις που ακολουθούν: είτε ότι ο άνθρωπος έχει δίκιο και τόσο καιρό λάθος νομίζαμε, είτε κάποιος παραποίησε τα λεγόμενά του.
Αναζητώντας τι πραγματικά δήλωσε ο δρ Ράφτης στο τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu πριν από λίγα 24ωρα, και ενώ βρισκόταν στα εγκαίνια χορευτικού συλλόγου στην Αλικαρνασσό, το pontos-news.gr ήρθε σε επαφή μαζί του. Τον συναντήσαμε τη Δευτέρα του Πάσχα στην Πλάκα, όπου ζει όταν βρίσκεται στην Ελλάδα, και μιλήσαμε για τόσα θέματα που θα χρειαστούν πολλές αναρτήσεις για να τα μοιραστούμε μαζί σας.
Όσον αφορά όμως την ερώτηση που στάθηκε αφορμή για τη συνάντησή μας, ο πρόεδρος του CID, ο πρώτος Έλληνας σε αυτή τη θέση, ήταν απολύτως ευθύς και απάντησε χωρίς περιστροφές.
«Είπα ότι το συρτάκι είναι χορογραφία και δημιουργήθηκε από τον Άθαν Κάρας [φωτο], έναν Ελληνοαμερικανό στην Καλιφόρνια».* Επισήμανε ότι το συρτάκι έγινε πολύ γνωστό μέσα από κινηματογραφικές ταινίες όπως οι Αλέξης Ζορμπάς, Ποτέ την Κυριακή, Το παιδί και το δελφίνι, και άλλες που γυρίστηκαν στην Ελλάδα ήδη από τη δεκαετία του 1960.
«Οι ξένοι, κυρίως Αμερικανοί, τρελάθηκαν με το χορό. Συνωστίζονταν ερχόμενοι εδώ [σ.σ.στην Ελλάδα] για να τον μάθουν» είπε ο πρόεδρος.
Ο Μίκης Θεοδωράκης, ως επίτιμο μέλος του Θεάτρου Δόρα Στράτου,
φωτογραφίζεται με τον δρ Ράφτη τον Οκτώβριο του 2013
«Οι χορογραφίες δεν έχουν εθνικότητα, γι’ αυτό το συρτάκι δεν μπορεί να είναι ελληνικός, τουρκικός ή κάτι άλλο, απλώς είναι ένα μίγμα ελληνικών παραδοσιακών χορών. Οι παραδοσιακοί χοροί έχουν εθνικότητα, αναλόγως το πού χορεύονταν, σε ποια χωριά, πριν από πολλά χρόνια, όταν δεν διδάσκονταν από δασκάλους» εξήγησε, παραπέμποντας στο βιβλίο του Ο κόσμος του ελληνικού χορού και το έτερο συγγραφικό έργο του Εγκυκλοπαίδεια του ελληνικού χορού, όπου αναφέρεται μεταξύ πολλών άλλων στις εθνικότητες των ελληνικών παραδοσιακών χορών.
Ο πρόεδρος (και) του Χοροθεάτρου Δόρα Στράτου μας είπε ότι το συρτάκι έχει γίνει απίστευτα δημοφιλές στην Τουρκία τα τελευταία δέκα χρόνια. Υπάρχουν μάλιστα Τούρκοι δάσκαλοι που ειδικεύονται σε αυτό και διδάσκουν χιλιάδες μαθητές, ενώ καθένας από αυτούς έχει εφεύρει τη δική του χορογραφία.
Μέλη του χορευτικού συγκροτήματος της Ένωσης Ποντίων Μελισσίων στην παράσταση Χρέος, στο Θέατρο Δόρα Στράτου
Την ίδια ώρα όμως που το συρτάκι είναι τόσο δημοφιλές στην Τουρκία, οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί είναι άγνωστοι – αν και έγιναν κάποιες μεμονωμένες προσπάθειες να τους διδάξουν στην Κωνσταντινούπολη. Άγνωστοι σε αυτούς είναι επίσης οι ελληνικοί χοροί του ρεμπέτικου (πρόκειται για «αστικούς λαϊκούς χορούς», όπως λέγονται χαρακτηριστικά για να διαχωρίζονται από τους παραδοσιακούς χορούς που έχουν τις ρίζες τους στα χωριά). Οι ρεμπέτικοι χοροί έγιναν γνωστοί από τα ρεμπέτικα τραγούδια, τα οποία παίζονται με μπουζούκι.
Η Τουρκία είναι πολύ πίσω χορευτικά, λέει ο δρ. Ράφτης. Έχει λιγότερες ομάδες χορού, σχολές χορού ή δασκάλους χορού συγκριτικά με πολύ μικρότερες χώρες. Αυτό όμως σημαίνει και ότι η χώρα έχει τεράστιες δυνατότητες για να αναπτυχθεί. Χαρακτηριστικό είναι ότι το Διεθνές Συμβούλιο Χορού της UNESCO λαμβάνει ολοένα και περισσότερες αιτήσεις από την Τουρκία, γεγονός που δείχνει ότι οι Τούρκοι επαγγελματίες του χορού θέλουν να γίνουν μέρος της παγκόσμιας κοινότητας του χορού.
*Σύμφωνα με άλλες πηγές, το συρτάκι χορογραφήθηκε από τον Γιώργο Προβιά για τις ανάγκες της ταινίας Ζορμπάς το 1964, ενώ τη μουσική έχει γράψει ο Μίκης Θεοδωράκης.
