Με τις ιστορίες καθημερινών περιστατικών από τον Πόντο, που του διηγούνταν ο υπερήλικας θείος του, τις ποντιακές λιχουδιές που ετοίμαζε η γιαγιά του και –όπως λέει– μοσχοβολούσε ολόκληρη η γειτονιά, αλλά και με την ποντιακή διάλεκτο να ηχεί πολλές ώρες κάθε μέρα στ’ αυτιά του, για την οποία έτρωγε ξύλο από τους δασκάλους στο σχολείο, μεγάλωσε ο σημερινός (και για 16 χρόνια) δήμαρχος Θέρμης, Θεόδωρος Παπαδόπουλος.
Ο ίδιος δήλωσε με περηφάνια στο pontos-news.gr ότι ελάχιστες ποντιακές λέξεις δεν γνωρίζει, με αποτέλεσμα να καταλαβαίνει καλά όλα τα ποντιακά ακούσματα, αλλά και να μπορεί και ο ίδιος να μιλήσει την ποντιακή διάλεκτο.
Αν και γνωρίζει ποντιακούς χορούς, λόγω ιδιοσυγκρασίας (όπως υποστηρίζει) δεν σηκώνεται εύκολα από τη θέση του στις γιορτές και στα πανηγύρια, ωστόσο με χαρά και καμάρι παρακολουθεί τα παιδιά του να τον βγάζουν ασπροπρόσωπο συμμετέχοντας στα χορευτικά του τοπικού Ποντιακού Συλλόγου η «Παναγία Σουμελά».
«Όλοι είμαστε το ίδιο Έλληνες, ωστόσο αισθάνομαι περήφανος για την ποντιακή καταγωγή μου και για το λαό μας που πέρασε πολλά. Η καρδιά του ελληνισμού χτυπούσε στη Μικρά Ασία και στον Πόντο.
»Πιστεύω ότι αν δεν έρχονταν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες, η χώρα δεν θα ήταν η ίδια. Σε όποια μέρη εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες, πήγαν μπροστά και σημειώθηκε μεγαλύτερη ανάπτυξη. Όπου υπάρχουν ακραιφνώς ντόπιοι πληθυσμοί, η ανάπτυξη ακολούθησε βραδύτερους ρυθμούς», τονίζει στο pontos-news.gr ο Θ. Παπαδόπουλος.
Ο δρόμος των προσφύγων από την Αυλίανα του Πόντου στη Θέρμη
Από την Αυλίανα (ή Αυλήαννα) της επαρχίας Αργυρούπολης –την αυλή της Άννας Κομνηνής, όπου σύμφωνα με την παράδοση ήταν τα αυτοκρατορικά θέρετρα– κρατάει το γενεαλογικό δέντρο του Θόδωρου Παπαδόπουλου. Οι γονείς και του πατέρα του και της μητέρας του έφτασαν στην Ελλάδα από εκεί, και μετά από σύντομη στάση στον Πειραιά και στην Πιερία ανηφόρισαν προς το νομό Κοζάνης, όπου πολλοί συγχωριανοί, περίπου 170 οικογένειες, δημιούργησαν την καινούρια Αυλίανα για να τους θυμίζει την πατρίδα.
Στιγμιότυπο από παλιό ποντιακό γλέντι στη Θέρμη
Στο συγκεκριμένο χωριό μεγάλωναν μαζί οι γονείς του, και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου
–όταν ο δήμαρχος έχασε τον έναν του παππού–, που το χωριό έπαθε μεγάλες καταστροφές, πολλές οικογένειες έφυγαν κι εγκαταστάθηκαν στη Θέρμη Θεσσαλονίκης. Εκείνα τα χρόνια η Θέρμη ήταν ένας λασπότοπος, ενώ οι πρόσφυγες συνάντησαν προβλήματα και με τους ντόπιους, οι οποίοι δεν τους παραχωρούσαν βοσκές για τα ζωντανά τους.
«Τα πουλιά τραγουδάνε καλύτερα στην πατρίδα»
Ακόμα και σήμερα ηχεί στα αυτιά του Θόδωρου Παπαδόπουλου η φράση «ε πουλόπον. Τα πουλία άλλο καλλίον κελαηδούνε σην πατρίδα», που του έλεγε με παράπονο ο αδελφός του παππού του. Μικρό παιδί κρεμόταν από τα χείλη του, περιμένοντας να ακούσει ιστορίες της καθημερινότητας από την πατρίδα που δεν γνώρισε ποτέ, τον Πόντο. «Θυμάμαι τον αδελφό του παππού μου να περιγράφει το χωριό μας στον Πόντο. Ήταν μικρό και ορεινό, με σπίτια πέτρινα που είχαν στέγες από πλάκα και πέτρα. Ο παππούς μου, του οποίου έχω το όνομα, από 14 ετών έβγαλε άδεια αρτοποιού. Το χειμώνα δούλευε στην Αργυρούπολη για να μάθει την τέχνη και ταυτόχρονα πήγαινε και σχολείο. Στο χωριό μας είχε το χειμώνα τρεις μήνες χιόνι. Έκοβαν κλαδιά δέντρων και τα έβαζαν στους στάβλους για να τρώνε το χειμώνα τα ζώα. Την άνοιξη ήταν φαγωμένες και οι φλούδες», διηγείται ο δήμαρχος Θέρμης.
Στιγμιότυπο από παλιό ποντιακό γλέντι στη Θέρμη
Η φωνή του παίρνει χροιά στενοχώριας, όταν θυμάται τη μέρα που πλημμύρισε το σπίτι τους στη Θέρμη, με αποτέλεσμα να καταστραφούν πολλά ενθύμια από τον Πόντο, μεταξύ των οποίων η άδεια αρτοποιού του παππού του και πολλά βιβλία. Το χαμόγελό του επιστρέφει και πάλι όταν θυμάται τη γιαγιά του να ψήνει λαχταριστά μικρά ψωμάκια, τα οποία ονόμαζε «κολώθε», και μοσχομύριζε ολόκληρη η γειτονιά. Όπως λέει ο Θ. Παπαδόπουλος, αυτός και ο ξάδερφός του περίμεναν με λαχτάρα να ετοιμαστούν και να τα φάνε με βούτυρο.
«Από όλους αυτούς ακούγαμε ποντιακά κι έτσι μάθαμε κι εμείς τη γλώσσα. Ακόμα και οι γονείς μου στο σπίτι, οι οποίοι γεννήθηκαν στην Ελλάδα, μεταξύ τους μιλούσαν ποντιακά.
Τα παιδιά μου δεν γνωρίζουν τη γλώσσα διότι δεν έχουν ακούσματα, όμως θα πιέσω να πάνε στο τμήμα εκμάθησης ποντιακής γλώσσας που έχουμε στο δήμο μας», είπε ο δήμαρχος Θέρμης.
Η έκφρασή του γίνεται σκληρά αυτοκριτική όταν παραδέχεται ότι είναι ο μοναδικός από την οικογένειά του που δεν έχει επισκεφθεί τον Πόντο. Αυτό σχεδιάζει να πραγματοποιήσει φέτος το καλοκαίρι, ωστόσο στενοχωριέται που δεν θα μπορεί να έχει μαζί του τον πατέρα του, ο οποίος έφυγε από τη ζωή μέσα στο 2014.
Στη Θέρμη επτά στους δέκα, πρόσφυγες
Πόντιοι και Θρακιώτες πρόσφυγες είναι οι επτά στους δέκα κατοίκους του σημερινού Δήμου Θέρμης. Οι Πόντιοι αποτελούν το 30% του οικισμού της Θέρμης, το 60% του Τριαδίου και το 50% του Σχολαρίου, ενώ εξολοκλήρου ποντιακά χωριά είναι το Μονοπήγαδο και ο Άγιος Αντώνιος.
Ποντιακό γλέντι στην πλατεία της Θέρμης
Ο μεγαλύτερος ποντιακός σύλλογος της περιοχής είναι η «Παναγία Σουμελά» της Θέρμης, στον οποίο είναι γραμμένος από μικρός ο Θόδωρος Παπαδόπουλος. Ποντιακοί σύλλογοι λειτουργούν ακόμα στο Σχολάρι, στον Άγιο Αντώνιο και στο Μονοπήγαδο.
Όπως λέει ο Θ. Παπαδόπουλος, με δικές του ενέργειες τοποθετήθηκε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας το άγαλμα του Ποντίου στην κεντρική πλατεία της Θέρμης, την πλατεία Παραμάνα, προκειμένου να θυμίζει τα θύματα της Γενοκτονίας.
Το μνημείο του Ποντίου
Επίσης, πέρυσι ολοκληρώθηκε μια μεγάλη ανάπλαση, ύψους περίπου 1,2 εκατ. ευρώ, στην περιοχή όπου βρίσκεται το εκκλησάκι της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, το οποίο είχαν κατασκευάσει οι πρώτοι Πόντιοι πρόσφυγες στη Θέρμη. Το εκκλησάκι αναστηλώθηκε, δημιουργήθηκαν χώροι αναψυχής και περιπάτου, με αποτέλεσμα τον περασμένο Σεπτέμβριο να γίνει μετά από πολλά χρόνια στο συγκεκριμένο σημείο πανηγύρι με ποντιακούς χορούς.
Ο Θ. Παπαδόπουλος τοποθετήθηκε και για το αίτημα της πασίγνωστης Πόντιας συγγραφέα Θία Χάλο να γίνει μουσείο ποντιακής κληρονομιάς στον Άγιο Αντώνιο του Δήμου Θέρμης. «Έχω πει στην κ. Χάλο να μου φέρει ένα συγκεκριμένο πλάνο και με συγκεκριμένη χρηματοδότηση κι εγώ θα δω ζεστά το θέμα», ήταν η λακωνική δήλωση του Θ. Παπαδόπουλου.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Η δημοσίευση της ιστορίας του δημάρχου Θέρμης εντάσσεται στο πλαίσιο παρουσίασης
από το pontos-news.gr μιας σειράς ανθρώπων της κοινωνικής ζωής του τόπου με προσφυγική καταγωγή.
