Κρατώντας τις παραδόσεις ζωντανές η Ένωση Ποντίων Πιερίας αναβίωσε για δεύτερη φορά στις φιλόξενες αίθουσες του συλλόγου το έθιμο «Λημόνεμαν τ’ αποθαμενίων» για να τιμήσει τους ανθρώπους που απεβίωσαν αλλά ποτέ δεν λησμονήθηκαν.
Πρόκειται για ένα έθιμο, που λάμβανε χώρα σε πολλές περιοχές του Πόντου και συνεχίζει να ζει και σήμερα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.
Το έθιμο ζωντάνευε την παραμονή των Θεοφανίων και ήταν μια πρόσκληση προς τις ψυχές των νεκρών να βρεθούν κοντά στους ζωντανούς, γύρω από το γιορτινό τραπέζι , να τους προσφέρουν διάφορες λιχουδιές και να θυμηθούν όμορφες στιγμές. Σε ένα μεγάλο ταψί γεμάτο σιτάρι, την παραμονή της μεγάλης γιορτής όλα τα μέλη της οικογένειας άναβαν κεριά «για τ’ αποθαμέντς», για πεθαμένους συγγενείς και φίλους, αναφέροντας το όνομα του καθενός ξεχωριστά.
Κατά την παράδοση, με τον Αγιασμό των Υδάτων οι ψυχές επέστρεφαν στον κάτω κόσμο, μέχρι την επόμενη χρονιά. Με αυτόν τον τρόπο υπήρχε ένας αδιάλειπτος δεσμός με τους νεκρούς -χαρακτηριστικό στην παράδοση του Πόντου- και ήταν μια ευκαιρία να θυμηθούν οι παλιοί και να μάθουν οι νέοι το σεβασμό που οφείλουν σε αυτούς που έφυγαν.
Οι νέοι μάλιστα μάθαιναν το παρακάτω τετράστιχο:
Τα Φώτα θέλω το κερί μ’
και Των Ψυχών κοκκία (κόλυβα)
και την Μεγάλ’ Παρασκευήν
έναν μαντήλιν δάκρυα!
