Τα 110 χρόνια από την ίδρυση της Μέριμνας Ποντίων Κυριών –ίσως του σημαντικότερου και πιο δραστήριου σωματείου υποστήριξης και αλληλεγγύης στον προσφυγικό ελληνισμό– γιορτάστηκαν σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης την Κυριακή. Η εκδήλωση ξεκίνησε με το χαιρετισμό του προέδρου της Ευξείνου Λέσχης, Γιάννη Αποστολίδη, ο οποίος τόνισε μεταξύ άλλων ότι η Μέριμνα Ποντίων Κυριών διακρίνεται διότι υπάρχει εναρμόνια σύνθεση δημοκρατικότητας και ενότητας μεταξύ των μελών της.
«Ο Πόντος είναι ζωντανή πραγματικότητα και δεν πρόκειται ποτέ να γίνει μνήμη. Το μέλλον το έχει κερδίσει 100% ο Πόντος», ανέφερε ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.
Το διαχρονικό έργο της Μέριμνας
Στο πλουσιότατο και διαχρονικό έργο της Μέριμνας Ποντίων Κυριών από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα αναφέρθηκε από την πλευρά της η πρόεδρος του σωματείου, Ιφιγένεια Πανίδου.
Η Μέριμνα Ποντίων Κυριών, θύμισε η Ιφ. Πανίδου, ιδρύθηκε το 1904 στην Τραπεζούντα με πρωτοβουλία της Βασώς Ασλανίδου και την καθοδήγηση του μητροπολίτη Τραπεζούντας Κωνστάντιου Β΄. Στον Πόντο, πριν από τον ξεριζωμό, η Μέριμνα λειτούργησε εργαστήρια κοπτικής-ραπτικής και εργοχείρων-κοσμημάτων, στα οποία διδασκόταν παράλληλα ο ελληνοχριστιανικός πολιτισμός και η ιστορία.
Επίσης, η Μέριμνα ανέλαβε τη διεύθυνση και λειτουργία του Ορφανοτροφείου Τραπεζούντας, περιέθαλψε και βοήθησε στην εγκατάσταση προσφύγων που εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους και μετέφερε αμερικανική βοήθεια στην απαγορευμένη αρμενική παροικία.
Το 1923 η Μέριμνα επανιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη από τη Θάλεια Σαουλίδου και το ζεύγος Ισμήνης και Θεοφύλακτου Θεοφυλάκτου, ενώ το 1934 απέκτησε ιδιόκτητη στέγη.
Δραματική χρονιά στην ιστορία της Μέριμνας είναι το 1941, όταν οι Γερμανοί επέταξαν το κτήριό της και κατέστρεψαν όλη την κινητή περιουσία της, με αποτέλεσμα να χαθεί και το αρχείο το σωματείου.
Το 1948 ίδρυσε την παιδούπολη «Άγιος Ευγένιος» (πολιούχος Τραπεζούντας και προστάτης του σωματείου), στην οποία για περισσότερα από δύο χρόνια φιλοξενήθηκαν 60 παιδιά από ακριτικά χωριά της Ελλάδας. Το 1950 ίδρυσε τη «Στέγη Κοριτσιού», όπου κάθε χρόνο περίπου 100 φοιτήτριες και σπουδάστριες έβρισκαν οικογενειακή θαλπωρή, για να πραγματοποιήσουν τις σπουδές τους. Η «Στέγη Κοριτσιού» το 1964 στεγάστηκε σε σύγχρονο κτήριο στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 107.
Η Μέριμνα Ποντίων Κυριών βοήθησε υλικά και ηθικά και τους Κύπριους μετά την εισβολή του «Αττίλα», αφού μέλη της επισκέφθηκαν το νησί το 1974, ενώ το 1976 φιλοξένησε 60 παιδιά από τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου.
Το 1976, συνέχισε η Ιφιγένεια Πανίδου, η Μέριμνα Ποντίων Κυριών ίδρυσε τον παιδικό σταθμό «Αργώ», που αποτελεί προσφορά στην εργαζόμενη μητέρα και στο παιδί, ο οποίος εγκαταστάθηκε το 1984 σε σύγχρονο κτήριο στην Αρετσού Καλαμαριάς και λειτουργεί μέχρι σήμερα. Το 1983 η Μέριμνα Ποντίων Κυριών τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ενώ το 1990 θεμελίωσε τη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων σε οικόπεδο πέντε στρεμμάτων που παραχώρησε ο Δήμος Πολίχνης. Το 1990 στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 107 δημιουργείται ξενώνας για τη φιλοξενία ομογενών από την πρώην Σοβιετική Ένωση, στον οποίο κάθε μέρα φιλοξενούνται 15-18 άτομα, ενώ την ίδια χρονιά εγκαινιάζεται η μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων «Διαμαντίδειος Στέγη», όπου φιλοξενούνται 55 άτομα της τρίτης ηλικίας.
Τέλος, το 1999 η Μέριμνα συγχρηματοδότησε την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στην Τιφλίδα της Γεωργίας, ενώ το 2000 δημιουργήθηκε μουσείο στους ιδιόκτητους χώρους του σωματείου (Βασ. Όλγας 107) για τα εργόχειρα της Μέριμνας, στο οποίο από το 2008 παρέχεται εκπαιδευτικό πρόγραμμα για νήπια και μαθητές της Α΄ και Β΄ Δημοτικού.
«Οι άντρες να ακολουθήσουμε τις γυναίκες»
Με την προτροπή «πάνω στο δρόμο που χάραξαν οι γυναίκες να ακολουθήσουν και τα ανδρικά σωματεία» ξεκίνησε την τοποθέτησή του ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Κώστας Φωτιάδης, ο οποίος χαρακτήρισε τη Μέριμνα Ποντίων Κυριών ως «κορυφαίο σωματείο, στο οποίο ο πολιτισμός και η παράδοση αποτελούν τη δική του παράδοση».
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή του ελληνισμού του Εύξεινου Πόντου, που ανάγεται στον 6ο αιώνα π.Χ., και κυρίως στους Έλληνες που βρέθηκαν στα εδάφη της Ρωσίας και της μετέπειτα Σοβιετικής Ένωσης.
Αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Κ. Φωτιάδη στο ποίημα του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Ρωσοπόντιοι», στο οποίο παρουσιάζεται η κακή συμπεριφορά κάποιων γηγενών Ελλήνων απέναντι στους παλιννοστούντες από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
«Ήταν και είναι εγκληματική η πολιτική του ελληνικού κράτους απέναντι στους Έλληνες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και κυρίως της Κριμαίας και της περιοχής της Μαριούπολης. Δυστυχώς, από το 1990 και μετά δεν καλοδεχθήκαμε αυτόν τον πολιτισμό ούτε κι εμείς οι παλαιότεροι πρόσφυγες. Έχουμε μεγάλη ευθύνη και πρέπει να τους πλησιάσουμε», κατέληξε ο καθηγητής Κ. Φωτιάδης.
Η εκδήλωση έκλεισε με την παρουσίαση δύο βιβλίων: Η Παιδεία στον Πόντο (1682-1922) και Εκπαίδευση και πολιτισμός στις Ελληνικές κοινότητες της Τσαρικής Ρωσίας ως το 1920, από την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, τα οποία στηρίζονται σε πρωτογενές αρχειακό υλικό από εφημερίδες της εποχής.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, Η Παιδεία στον Πόντο (1682-1922) , εκδ. Κυριακίδη 2006.
- Κωνσταντίνος Φωτιάδης / Σοφία Ηλιάδου-Τάχου (επιμ.), Εκπαίδευση και πολιτισμός στις Ελληνικές κοινότητες της Τσαρικής Ρωσίας ως το 1920, εκδ. Κυριακίδη 2013.
