Ο Stephen Starr είναι δημοσιογράφος με έδρα την Κωνσταντινούπολη που ταξιδεύει συχνά στα μέρη της Ανατολής, από τη Συρία μέχρι τον Πόντο. Πρόσφατα δημοσίευσε άρθρο του στην εφημερίδα της Ιρλανδίας Irish Times με τίτλο «Σπαράγματα του χριστιανικού παρελθόντος γίνονται μέρα με την ημέρα… ιστορία». Το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο μεταφρασμένο:
Του Stephen Starr
Χανόταν βιαστικά το φως της μέρας όταν ο αγρότης μού έκανε νεύμα να τον ακολουθήσω περνώντας το κατώφλι του πέτρινου καλυβιού. Μέσα, στο σκοτάδι, σάκοι με ζωοτροφές και σκονισμένα μηχανήματα.
Στο φλας μιας φωτογραφικής μηχανής αποκαλύπτονται, διστακτικά, ίχνη του χριστιανικού παρελθόντος της Τουρκίας: ένας σταυρός λαξευμένος στην αψίδα ενός παμπάλαιου τοίχου και μια αψίδα βαμμένη στο χλομό γαλάζιο χρώμα που συνδέεται με την Παρθένο του Βυζαντίου.
Εδώ, στα Ποντικά Όρη, που πήραν το όνομά τους από την κοινότητα των Ελλήνων της Μαύρης Θάλασσας που κατοίκησαν τα παράλιά της από το 700 π.Χ. μέχρι τη σφαγή και την εκδίωξή τους στις αρχές του 20ού αιώνα, σπαράγματα του χριστιανικού παρελθόντος γίνονται μέρα με τη μέρα, αργά και ενίοτε εσκεμμένα, ιστορία.
Το κυβερνών κόμμα της Τουρκίας ΑΚΡ, ένα μετριοπαθές ισλαμικό κίνημα με μεγάλη απήχηση σε εκατομμύρια συντηρητικούς Τούρκους, έχει κατηγορηθεί ότι κάποτε κλείνει τα μάτια στην καταστροφή των χριστιανικών τόπων.
Η εκκλησία που έγινε στάνη είναι κοντά στα ερείπια του μοναστηριού Βαρζαχάν, 9 χλμ. βόρεια της περιφερειακής πρωτεύουσας Μπαϊμπούρτ, κατά μαρτυρίες το θέατρο της σφαγής των Αρμενίων από τους Τούρκους τον 18ο αιώνα. Τέτοιες σκηνές και τέτοιες ιστορίες είναι κοινός τόπος σε αυτήν την περιοχή, που κάποτε φιλοξενούσε αναρίθμητες χριστιανικές κοινότητες.
Περίπου δύο εκατομμύρια Αρμένιοι και Έλληνες χριστιανοί θανατώθηκαν ή απελάθηκαν από την ανατολική Τουρκία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου και μετά από αυτόν. Η Συνθήκη για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών το 1923, που αφορούσε 1,5 εκατομμύριο Έλληνες χριστιανούς της Τουρκίας και μισό εκατομμύριο μουσουλμάνους της Ελλάδας οδήγησε στην απώλεια του χριστιανικού πολιτισμού.
Η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας, μια εκκλησία που μετρούσε 800 χρόνια ζωής πριν γίνει μουσείο, το 1964, μετατράπηκε σε τζαμί και οι θαυμαστές τοιχογραφίες της είναι πια κρυμμένες (πίσω από τσιμέντο).
Οι τοπικοί τουριστικοί φορείς απευθύνονται σε ένα κοινό που ελάχιστα νοιάζεται για την ιστορία. Για προσευχή έρχονται δύο πούλμαν γεμάτα Άραβες αθλητές.
Έξω γίνονται οικοδομικά έργα για την κατασκευή καταστημάτων τουριστικών ειδών, όπως μας είπε ένας φύλακας. Στην είσοδο, διαφημίσεις για προσκύνημα στη Μέκκα και δωρεές προς τη Γάζα είναι κολλημένες στην πόρτα μεταξύ διαφόρων κειμένων γραμμένων στα αραβικά.
Στον κυρίως ναό της Αγίας Σοφίας οι εικόνες έχουν καλυφθεί με ρολά και κάλυπτρα, και μόνο ένα μικρό μέρος από τις αγιογραφίες είναι ορατό. Με συνοπτικές διαδικασίες έχουν καταστραφεί τα πρόσωπα των αγίων και στις ιστορικές κολόνες του ναού έχουν πρόσφατα κρεμαστεί τέσσερις επιγραφές με τα ονόματα των πιστών του προφήτη Μωάμεθ.
Το 2012 η Γενική Διεύθυνση Θρησκευτικών Ιδρυμάτων της Τουρκίας –φορέας που εποπτεύεται από τον αντιπρόεδρο της τουρκικής κυβέρνησης– προσέφυγε κατά του υπουργείου Πολιτισμού ζητώντας να επιστρέψει το μουσείο στο καθεστώς που είχε τον 15ο αιώνα, όταν ήταν τέμενος, όπως άλλωστε και πολλές δεκαετίες κατά τον 20ό αιώνα παρά το γεγονός ότι τοπικός δικαστής είχε κρίνει την αλλαγή χρήσης παράνομη.
Εδώ δεν κινδυνεύουν μόνο τα κτίρια αλλά και οι χριστιανοί. Το 2006 Ιταλός καθολικός ιερέας δολοφονήθηκε από 16χρονο ενώ γονάτιζε να προσευχηθεί στο ναό της Σάντα Μαρία στην Τραπεζούντα. Κατά πληροφορίες, το αγόρι φώναξε «Αλαχού Ακμπάρ» (Ο θεός είναι μεγάλος) πριν τραβήξει τη σκανδάλη. Σήμερα η εκκλησία έχει έναν ενορίτη.
Μετάφραση: Τμήμα σύνταξης pontos-news.gr
