«Όπως μετέφεραν τα παιδιά τους στα χέρια τους, έτσι μετέφεραν και αυτά τα σκεύη που βλέπετε εδώ. Για να έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν μια καινούρια ζωή μετά τον ξεριζωμό».
Με εμφανή τη συγκίνηση στη φωνή του, ο Αναστάσιος Αντωνιάδης, πρόεδρος της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης, ξεναγεί το pontos-news.gr στο μουσείο της Aδελφότητας, «το πλουσιότερο σε όλη την Ελλάδα μουσείο με σκεύη καθημερινής χρήσης, φωτογραφίες, όπλα και άλλα αντικείμενα από τον Πόντο».
Η σημερινή διοίκηση της Αδελφότητας αλλά και οι προηγούμενες διοικήσεις και τα εκατοντάδες μέλη της φυλάσσουν ως κόρη οφθαλμού τα αντικείμενα που βρίσκονται στο μουσείο, τόσο από τη φθορά του χρόνου όσο και από τις επιβουλές των οποιωνδήποτε επιτηδείων.
Ο πρόεδρος της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης, Αναστάσιος Αντωνιάδης
Είναι αντικείμενα που έφεραν οι γονείς τους και οι παππούδες τους από τις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου και η φύλαξη και διατήρησή τους αποτελεί –τουλάχιστον– απόδειξη σεβασμού των νεότερων γενιών προς τις παλαιότερες.
Το μουσείο, αλλά και η πλουσιότατη βιβλιοθήκη της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης, στεγάζονται στο ιδιόκτητο κτίριό της, στην οδό Πουλαντζάκη 40, στο κέντρο της Καλαμαριάς.
Η λύρα του Σαββέλη
Με περηφάνια ο Α. Αντωνιάδης δείχνει στο pontos-news.gr το κατά τον ίδιο σημαντικότερο συναισθηματικής αξίας κειμήλιο που φυλάσσεται στο μουσείο της Αδελφότητας, τη λύρα του πασίγνωστου λυράρη Σαββέλη. Η λύρα βρίσκεται τοποθετημένη σε ειδική γυάλινη προθήκη, ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά.
Σε ό,τι αφορά το πολυτιμότερο σε οικονομική αξία κειμήλιο της Αδελφότητας, είναι ένας σταυρός που κατασκευάστηκε το 1904 και θησαυριζόταν πριν από τον ξεριζωμό σε εκκλησία στην περιοχή Γαβράντων της Κρώμνης. Σήμερα φυλάσσεται σε θυρίδα τράπεζας.
Τα εκθέματα
Με μεράκι, φροντίδα και τάξη τοποθέτησαν τα εκθέματα στο χώρο του μουσείου τους τα μέλη της Αδελφότητας Κρωμναίων Θεσσαλονίκης.
Όταν μπει κάποιος από την πόρτα, θα δει στα αριστερά του να βρίσκονται κεντήματα από το τέλος του 19ου αιώνα –ανάμεσά τους ένα πανέμορφο με το αλφαβητάρι, το οποίο ανάγεται στο 1882–, εικόνες, γκραβούρες, αλλά και διάφορες καδραρισμένες φωτογραφίες από το Φροντιστήριον Τραπεζούντος.
Στην Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς φυλάσσονται και τα μοναδικά διασωθέντα διακριτικά των σπουδαστών της σχολής, οι οποίοι φορούσαν στο πέτο τους ένα Φ κι ένα Τ (Φροντιστήριον Τραπεζούντος), καθώς κι έναν τριψήφιο αριθμό εν είδει ταυτότητας.
Τοποθετημένα στο μουσείο βρίσκονται ακόμα όπλα από τον Πόντο και δίπλα τους ανδρικές και γυναικείες φορεσιές, ορισμένες μάλιστα με περίτεχνα δουλεμένα κεντήματα.
Μεταξύ των υπόλοιπων εκθεμάτων περιλαμβάνονται εργαλεία τεχνιτών και αγροτών, καθώς και οικιακά σκεύη για διάφορες χρήσεις. Αξίζει να αναφερθούν η φυσούνα που χρησιμοποιούσαν οι σιδεράδες, το τοκάν’ (εργαλείο που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες για να διαχωρίζουν το σιτάρι από το στάχυ), διάφορα φλιτζάνια, κανάτες, μια οδοντιατρική τανάλια, ένα θυμιατό, ένα σίδερο για ρούχα, ένα τσεκούρι, τσιγκέλια, ένας ταβάς, ένα ταψίν, μια ανέμη, ένα τρυπητό μαγειρικό σκεύος, ένα γουδί, βεντούζες, ακορντεόν, δοχεία νερού, κατσαρόλες για γιαούρτι (ξυλάγγ’), ένας μύλος (σορομύλ’), καζάνια, μια λανάρα (λανάρ’) για τις κλωστές, ένα δουρβάνι (είδος που χτυπούσαν το γάλα και έβγαζαν γιαούρτι ως ρόφημα), ένα ζούμωτρο (ξύλινη πινακωτή για το ζύμωμα του ψωμιού), εντσερέδες κ.ά.
Τέλος, ένα ξεχωριστό έκθεμα στο χώρο της Αδελφότητας, το οποίο δεν είναι παλιό και δεν φυλάσσεται στο μουσείο, αλλά είναι πανέμορφο και βρίσκεται στην αίθουσα εκδηλώσεων, είναι η φιλοτεχνημένη από γλύπτη μικρογραφία του μοναστηριού της Παναγίας Σουμελά. Είναι εμφανέστατες στο έργο όλες οι λεπτομέρειες της Μονής, καθώς και οι γύρω ορεινοί όγκοι.
Η αίθουσα εκδηλώσεων
Η βιβλιοθήκη
Περίπου 2.500-3.000 βιβλία περιλαμβάνει η πλουσιότατη βιβλιοθήκη της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς. Ανάμεσα σε αυτά υπάρχουν και περίπου 70 βιβλία-κειμήλια, τα οποία μετέφεραν οι πρόσφυγες από τον Πόντο. Το παλαιότερο βιβλίο που διαθέτει η Αδελφότητα είναι ένα εκκλησιαστικό βιβλίο του 1898.
Όπως είπε στο pontos-news.gr ο Α. Αντωνιάδης, σήμερα τη βιβλιοθήκη της Αδελφότητας επισκέπτονται φοιτητές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για τις μελέτες τους.
Η ιστορική Αδελφότητα Κρωμναίων
Το 1869, στην Τραπεζούντα, πρωτοϊδρύθηκε η Αδελφότητα Κρωμναίων. Η Κρώμνη ήταν ένα παραθεριστικό ορεινό μέρος, εύφορο και με καλό κλίμα, πολύ κοντά στη γνωστότερη πόλη του Πόντου.
Ένοπλοι Κρωμναίοι
Μετά τον ξεριζωμό πολλοί Κρωμναίοι εγκαταστάθηκαν στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, όπου το 1964 ίδρυσαν την Αδελφότητά τους, η οποία αριθμεί σήμερα περισσότερα από 700 μέλη (εκ των οποίων τα 300 ενεργά). Η Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς λειτουργεί σήμερα χορωδία και χορευτικό και συνεργάζεται με το Δήμο Καλαμαριάς και την Εκκλησία για τη διοργάνωση συσσιτίων σε απόρους.
- Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το άρθρο είναι ευγενική παραχώρηση της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς.
