Το «Τείχος της Ντροπής» στο Βερολίνο έπεσε ηρωικά ως θύμα της περεστρόικα, πριν από 25 χρόνια, έχοντας στοιχειώσει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων – ακόμα κι εκείνων που δήλωναν λάτρεις της «αντιφασιστικής προστασίας», όπως αποκαλούνταν το Τείχος στην τότε Ανατολική Γερμανία.
Με μήκος μεγαλύτερο των 150 χλμ., το Τείχος υψώθηκε αρχικά με τη μορφή συρματοπλεγμάτων στις 13 Αυγούστου 1961 από τη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία.
Μέχρι τις 9 Νοεμβρίου 1989 που έπεσε, για 28 ολόκληρα χρόνια, χώριζε τους Βερολινέζους από τους… Βερολινέζους. Σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου και της διαίρεσης της Γερμανίας, χτίστηκε για να αποτρέπει τους πολίτες της Ανατολικής Γερμανίας να αυτομολούν στη Δύση.
Στήθηκε μέσα σε μια νύχτα
Μέσα σε μια νύχτα, με την εγκατάσταση των συρματοπλεγμάτων, οι συγκοινωνίες διακόπηκαν, εκκενώθηκαν τα σπίτια στην ανατολική πλευρά των συνόρων και χτίστηκαν τα παράθυρά τους. Αργότερα κατασκευάστηκε και το συμπαγές τείχος, που για δεκαετίες αποτέλεσε μια ζώνη θανάτου ελεγχόμενη από φρουρούς οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι κατά μήκος του, σε 302 παρατηρητήρια και 20 φυλάκια.
Το φυλάκιο ελέγχου «Μπράβο»
Καθένας από αυτούς πήγαινε στη δουλειά έχοντας πάντα μία εντολή κατά νου: Πυροβολείτε όποιον κάνει απόπειρα να δραπετεύσει! Και το έκαναν. Τα επίσημα στοιχεία λένε ότι 389 άνθρωποι σκοτώθηκαν στην προσπάθειά τους να αυτομολήσουν προς τη Δύση.
Ο αριθμός όμως είναι σίγουρα μεγαλύτερος, εάν λάβει υπόψη κανείς εκείνους οι οποίοι «εξαφανίστηκαν».
Όμως η περεστρόικα του τελευταίου Σοβιετικού προέδρου, του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, άλλαξε το ρου της ιστορίας, και στις 9 Νοεμβρίου 1989 το Τείχος έπεσε. Νωρίτερα από το προβλεπόμενο, από ένα λάθος του Γκίντερ Σαμπόφσκι, ενός εκ των κορυφαίων στελεχών του ανατολικογερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος.
Έπεσε από λάθος
Με αφορμή την ανακοίνωση της άρσης των ταξιδιωτικών περιορισμών προς τη Δυτική Γερμανία, δημοσιογράφος ρώτησε τον Σαμπόφσκι από πότε θα ισχύει η ρύθμιση και εκείνος έκανε το λάθος να πει «από όσο ξέρω… από τώρα, αμέσως…». Τα έγγραφα ανέφεραν ότι η ρύθμιση θα ίσχυε από τις 4:00 μ.μ. της επόμενης μέρας. Όμως η λάθος δήλωση, τη λάθος στιγμή, προκάλεσε πλημμύρα ανθρώπων στα σημεία ελέγχου. Οι φρουροί δεν ήξεραν τι να κάνουν. Δεν είχαν διαταγές. Οι ουρές μεγάλωναν. Το ίδιο και η ανυπομονησία των ανθρώπων. Στο τέλος κάποιος, κάποιοι, κανείς δεν θυμάται ακριβώς, άρχισε να σπάει το Τείχος με ό,τι μπορούσε. Ακόμα και με τα χέρια!
Λιγότερο από ένα χρόνο μετά, στις 3 Οκτωβρίου 1990, επισημοποιήθηκε η επανένωση της Γερμανίας. «Χρειάστηκε να περιμένω 35 χρόνια για να νιώσω εκείνα τα απερίγραπτα συναισθήματα… Δεν θα το ξεχάσω ποτέ» είπε την περασμένη εβδομάδα η Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, μιλώντας για την ημέρα της πτώσης του Τείχους.
Κομμάτια του βρίσκονται παντού
Σήμερα τα μεγαλύτερα τμήματά του που παραμένουν όρθια στο Βερολίνο είναι τρία. Το τμήμα του «πρώτου Τείχους» στο σημείο όπου βρίσκονταν τα αρχηγεία της Γκεστάπο (ανάμεσα στο σημείο ελέγχου «Τσάρλι» και την πλατεία Πότσντάμερ), που είναι διακοσμημένο με 106 τοιχογραφίες, ένα μεγαλύτερο τμήμα του δεύτερου Τείχους κατά μήκος του ποταμού Σπρέε (γνωστό ως East Side Gallery), και ένα τρίτο στην οδό Μπερνάουερ, που μετατράπηκε σε μνημείο το 1999. Όσες πλάκες μπετόν δεν έσπασαν, χαρίστηκαν ή πουλήθηκαν –αρκετές παραμένουν απούλητες– και εκτός Γερμανίας. Τμήματα του Τείχους βρίσκονται από την Καλιφόρνια ως το Τόκιο.
Το τμήμα «East Side Gallery»
Χθες, ενόψει των διήμερων εορτασμών για τα 25 χρόνια από την πτώση του, τοποθετήθηκαν 8.000 φωτεινά μπαλόνια κατά μήκος της χάραξης του Τείχους, και για απόσταση 15 χιλιομέτρων. Τα μπαλόνια του «Φωτεινού συνόρου» που φέρουν τα μηνύματα των 8.000 αναδόχων τους, θα αφεθούν στον βερολινέζικο ουρανό την Κυριακή το βράδυ, υπό τους ήχους της «Ωδής στη Χαρά» από την 9η Συμφωνία του Μπετόβεν, η οποία έχει γίνει ο ύμνος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις που έχουν τον τίτλο «Το θάρρος της ελευθερίας». Επίκεντρο θα είναι η Πύλη του Βραδεμβούργου, που βρισκόταν στην ανατολική πλευρά του Τείχους.
Αύριο το μεσημέρι η ορχήστρα Staatskappelle θα σημάνει την έναρξη της γιορτής, για να ακολουθήσουν δεκάδες καλλιτέχνες της ποπ, της ροκ και της ραπ μουσικής. Στην γιορτή της επανένωσης θα πάρει μέρος και ο Βρετανός τραγουδιστής Πίτερ Γκάμπριελ, ιδρυτής του συγκροτήματος Genesis, που θα ερμηνεύσει το «Heroes». Το τραγούδι αυτό το είχε ηχογραφήσει ο Ντέιβιντ Μπάουι το 1977 ενώ ζούσε στο Δυτικό Βερολίνο.
Στους εορτασμούς θα δώσει το παρών και ο 83χρονος Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο άνθρωπος που άλλαξε τη ζωή των Ανατολικογερμανών και την ευρωπαϊκή ιστορία.
