Το pontos-news.gr ταξιδεύει στο Κράσνονταρ και ανακαλύπτει μια νέα γενιά Ποντίων που κρατούν ψηλά το φρόνημα.
Του Βασίλη Τσενκελίδη*
Οι Πόντιοι στον Νότο της Ρωσίας δεν ξεχνούν τις ρίζες τους. Το 2011 νεαροί από την περιοχή της πόλης Κράσνονταρ ίδρυσαν τη Διαπεριφερειακή Λέσχη Νέων για τη μελέτη και τη διατήρηση του πολιτισμού των Ελλήνων του Πόντου «Τραπεζούντα». Αυτές τις μέρες τους βρήκα στο Κράσνονταρ – ιδρυτές και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Η συζήτηση μαζί τους αποκάλυψε μια ζωηρή κοινότητα ανθρώπων που βιώνουν καθημερινά τον Πόντο και την Ελλάδα της ψυχής μας.
Η γλώσσα μας είναι ποντιακή και στο Κράσνονταρ…
Ο Νίκος Αλετζάνοφ είναι συμπρόεδρος της Λέσχης και μου μίλησε πρώτα-πρώτα για την επιλογή της ονομασίας: «Την ονομασία της Λέσχης δεν την διαλέξαμε τυχαία. Η Τραπεζούντα ήταν πρωτεύουσα των Ελλήνων του Πόντου για μεγάλη χρονική περίοδο στην ιστορία και παραμένει ένα φωτεινό σύμβολο για όλους τους Πόντιους».
Ο Νίκος είναι ιατρός-χειρούργος. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Κράσνονταρ. Παρά την εξαντλητική δουλειά του στο νοσοκομείο, βρίσκει χρόνο –πολύ χρόνο– να αφιερώνει στα κοινά. Τον εμπνέει το καθήκον απέναντι στους προγόνους αλλά και τους απογόνους του.
«Η δράση μας βασίζεται στη διατήρηση του πολιτισμού μας και της ποντιακής μας διαλέκτου. Είναι η γλώσσα μας. Η νεολαία μας σήμερα ενδιαφέρεται περισσότερο από ποτέ να μάθει τα ποντιακά. Νιώθουμε ότι αυτή η γλώσσα, που μας ενώνει με τον πολιτισμό των προγόνων μας, σβήνει και αυτό μας ανησυχεί ιδιαίτερα.» Δεν μένουν όμως στις διαπιστώσεις. Δεν κλαίνε πάνω από το χυμένο γάλα. Ενεργούν και πράττουν αυτοί οι νέοι του Κρασνοντάρ.
«Ήδη εκδώσαμε ρωσο-ποντιακό-νεοελληνικό λεξικό. Οργανώσαμε μαθήματα εκμάθησης της ποντιακής διαλέκτου και ετοιμάζουμε θεατρικές παραστάσεις στην ποντιακή διάλεκτο.»
Μετράει το αποτέλεσμα
Για τη διατήρηση των παράδοσης οι νέοι Πόντιοι της Λέσχης «Τραπεζούντα» έφτιαξαν και ένα χορευτικό συγκρότημα, το «Ωμέγα». Το ανδρικό τμήμα του μάλιστα θα συμμετάσχει και σε εκδηλώσεις κρατικών φορέων και άλλων εθνικών οργανώσεων. Οι ανδρικοί πολεμικοί χοροί, όπως η «Σέρρα», είναι ιδιαίτερα αγαπητοί στον κόσμο, προκαλούν δέος και καλλιεργούν την αναγνώριση των Ποντίων στους άλλους λαούς του Καυκάσου.
Ο Νίκος Αλετζάνοφ
«Παρόλο που εμείς δεν είμαστε επίσημα δηλωμένοι ως σύλλογος», μας λέει ο Νίκος Αλετζάνοφ, «αποτελούμε ένα κομμάτι της Εθνικής Πολιτιστικής Αυτονομίας των Ελλήνων της περιοχής και συνεργαζόμαστε στενά με τον πρόεδρό της Ηλία Κανακίδη, που εδρεύει στην πόλη Νοβόροσισκ. Θέλουμε δε τα αποτελέσματα της δουλειάς μας να φαίνονται».
Τα πεπραγμένα τους
«Στη διάρκεια της χρονιάς οργανώνουμε εκδηλώσεις αφιερωμένες στην “Ημέρα του ΟΧΙ” στις 28 Οκτωβρίου, την 25 Μαρτίου –ημέρα ατελείωτου αγώνα για την ελευθερία του Ελληνικού Γένους– και φυσικά την 19 Μαΐου, μέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Τιμούμε επίσης στο χώρο του συλλόγου τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας. Παρά τη διαφορά στα θρησκευτικά ημερολόγια (Ιουλιανό και Γρηγοριανό), εμείς μαζευόμαστε ως σύλλογος στις 25 Δεκεμβρίου. Όπως γίνεται και στην Ελλάδα. Παρακολουθούμε όμως τη χριστουγεννιάτικη λειτουργία με τους κανόνες της Ρωσικής Εκκλησίας στις 7 Ιανουαρίου.»
Τη διήγηση του Νίκου συμπλήρωσε η Μαρία Μαυροπούλου, μία από τις νεότερες πρωταγωνίστριες στις δραστηριότητες της Λέσχης. Πρόσφατα αποφοίτησε από τη σχολή Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Κράσνονταρ. Εκτός από την καθημερινή ενασχόλησή της με τα κοινά, η Μαρία βραβεύτηκε φέτος από το Διοικητικό Συμβούλιο για τη συμβολή της στην οργάνωση και την επιτυχή έκβαση της εκδήλωσης για την Ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Η Μαρία Μαυροπούλου
Από τη συνάντηση έλειπε ο δεύτερος συμπρόεδρος και τρίτος ιδρυτής της Λέσχης «Τραπεζούντα», ο Δημήτρης Νακαχίδης, όμως στους τοίχους και τα ράφια του συλλόγου τον αντιπροσώπευαν οι πίνακες και άλλα δημιουργήματά του αφιερωμένα στον Πόντο και τους Πόντιους.
Πίνακας του Δημήτρη Νακαχίδη
Η ποντιακή φορεσιά, έκθεμα στο ρωσικό Κέντρο Εθνικών Πολιτισμών!
Στη φιλική συνάντησή μου με τα μέλη της Λέσχης, ο πρόεδρός της Σεργκό Ντεμτίροφ μου μίλησε για την αλλαγή στην εικόνα του Έλληνα, όπως αυτή ήταν σχηματισμένη στα μάτια των Ρώσων. «Πριν από μερικά χρόνια η εικόνα ενός Έλληνα στην περιοχή συνδεόταν στρεβλά με τη φορεσιά από τον Νότο των Βαλκανίων. Πρόσφατα καταφέραμε να αλλάξουμε τα στερεότυπα. Στο Κέντρο Εθνικών Πολιτισμών τοποθετήθηκε η παραδοσιακή φορεσιά των Ποντίων. Δίπλα στην ελληνική σημαία κυματίζει και η χρυσή σημαία με τον αετό του Πόντου. Δηλαδή, η στερεοτυπική μορφή του Έλληνα με το “συρτάκι” άρχισε να σβήνει. Είμαστε Πόντιοι!»
Κατασκευαστής ποντιακής λύρας με σπουδές Νομικής
Ο Σεργκό Ντεμτίροφ είναι απόφοιτος της Νομικής σχολής. Ασχολείται με το επάγγελμα αλλά δραστηριοποιείται και σε άλλους τομείς. Η καθημερινή επαφή με τον ποντιακό πολιτισμό τον οδήγησε να ασχοληθεί με τα υλικά για την κατασκευή της ποντιακής λύρας. Το ειδικό είδος ξύλου που απαιτείται για την κατασκευή της το προμηθεύεται από κεντρικότατο σημείο του Καυκάσου, όπου βρίσκονται τα δύο από τα παλαιότερα ελληνικά χωριά της περιοχής: Το Χασαούτ (Ελληνικό) και η Σπάρτα.
«Στην Ελλάδα συνεργάζομαι με έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές ποντιακής λύρας, τον Γεώργιο Ηλιάδη. Τελευταία έχω παραγγελίες ξυλείας για λύρες και από την Κωνσταντινούπολη. Τον Οκτώβριο θα επισκεφτώ την Αθήνα για να μιλήσω σε ένα φόρουμ αφιερωμένο στην κατασκευή του πανάρχαιου αυτού μουσικού οργάνου.»
Ο Σεργκό Ντεμτίροφ
Πολυπράγμων όμως ο Σεργκό έχει ακόμα ένα όνειρο, από μια άλλη δραστηριότητά του: αυτή της πάλης. «Είμαι παλαιστής. Ονειρεύομαι να φτιάξω γυμναστήριο με όλα τα είδη πάλης, όπου τα ελληνόπουλα θα γυμνάζονται δωρεάν. Θα το ονομάσω “ΣΠΑΡΤΑ” και πιστεύω πως θα είναι έτοιμο το 2015. Τελευταία δεν βλέπω τα παιδιά μας στους αθλητικούς χώρους, ενώ έχουμε παράδοση σαν Πόντιοι σε αυτό τον τομέα.»
Ποιο είναι τελικά το μήνυμα του προέδρου προς όλους όσοι συμπορεύονται με τα οράματά του για τον ποντιακό ελληνισμό; «Πρέπει να είμαστε οργανωμένοι και πιστοί στους στόχους μας και τότε σίγουρα θα συνεχίσουμε να πρωτοστατούμε σε όλους τους τομείς ώστε να μας εκτιμούν για την αξία μας οι λαοί που ζουν δίπλα μας.»
*Ο Βασίλης Τσενκελίδης είναι ιστορικός και δημοσιογράφος.
