Νικηφόρα για την Ελλάδα μια σημαντική μάχη. Η ιστορία πίσω έναν Τούρκο «τσομπάνη» και έναν Έλληνα μυστακοφόρο.
Της Πόπης Παπαγεωργίου
Έλληνας στην Αμερική, χωρίς γιαούρτι δεν ζει. Θυμάμαι που έψαχνα μανιωδώς, και χωρίς μεγάλη επιτυχία, τα σούπερ μάρκετ γύρω από την κομητεία Σεντ Κλερ, στο Ιλινόι, για να βρω γιαούρτι –κανονικό, όπως έλεγα στους υπαλλήλους– για να φτιάξω τζατζίκι ή να το ανακατέψω με φρούτα. Στο τέλος συμβιβαζόμουν με κάτι που έμοιαζε με γιαούρτι και που με έκανε να σκέφτομαι πόσο θα ντρεπόταν η μητέρα μου εάν δοκίμαζε τα «νερουλά» αποτυχημένα μαγειρικά πειράματά μου.
Μέχρι που έπεσα πάνω στα γνώριμα γιαούρτια της ΦΑΓΕ. «Επιτέλους, πατρίδα!» σκέφτηκα και ένιωσα ένα βήμα πιο κοντά στην Ελλάδα. Λίγους μήνες αργότερα, όντας στο Κονέτικατ, είδα κι άλλο ένα «ελληνικό» γιαούρτι, το Chobani. Οι υπάλληλοι του σούπερ μάρκετ μου μίλησαν για το «φανταστικό ελληνικό γιαούρτι που είναι εξίσου νόστιμο» με το άλλο.
Μόνο που όπως αποδείχθηκε στην πορεία το πολυσυζητημένο στραγγιστό γιαούρτι Chobani καπηλευόταν την ονομασία «ελληνικό γιαούρτι» και δίνοντας την εντύπωση πως το προϊόν παρασκευάζεται στην Ελλάδα έκανε τον Τούρκο εμπνευστή του πολυεκατομμυριούχο!
Η βρετανική νίκη της Ελλάδας
Μετά από πολυετή δικαστική διαμάχη της ΦΑΓΕ με την εταιρία Chobani, η πρώτη κατάφερε να δικαιωθεί τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την πώληση ελληνικού γιαουρτιού στη Μεγάλη Βρετανία. Σύμφωνα με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βρετανίας, κανένα «ελληνικό γιαούρτι» δεν μπορεί να πωλείται πλέον στη βρετανική αγορά εάν δεν παρασκευάζεται στην Ελλάδα.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στο εξής όποιο γιαούρτι πωλείται στη Μεγάλη Βρετανία ως «Greek yogurt», δηλαδή «ελληνικό γιαούρτι», θα πρέπει να φτιάχνεται σύμφωνα με τη διαδικασία στράγγισης η οποία αφαιρεί τον υδαρή ορό γάλακτος, δεν θα πρέπει να περιέχει πρόσθετα ή συντηρητικά, και πάνω από όλα θα παρασκευάζεται στην Ελλάδα.
Η απόφαση δεν είναι εφέσιμη και συνεπώς τα ασφαλιστικά μέτρα που είχε ζητήσει η ΦΑΓΕ εδώ και καιρό παραμένουν σε ισχύ. Η τουρκικής ιδιοκτησίας εταιρία υποχρεούται να αποζημιώσει την ελληνική εταιρία και να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα.
Η ελληνική εταιρία κατέχει το 90% του συνόλου πώλησης γιαουρτιού στη Βρετανία, ενώ στις ΗΠΑ υπερισχύει η Chobani.
Αν και η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Γηραιάς Αλβιώνος αποτελεί νίκη για τη ΦΑΓΕ, εκτιμάται ότι θα την επιβαρύνει με πρόσθετα έξοδα μεταφοράς εφόσον το ελληνικό γιαούρτι που πωλείται στη Βρετανία θα πρέπει να παρασκευάζεται μόνο στην Ελλάδα. Επιπλέον, η παράμετρος που απαγορεύει τη χρήση πρόσθετων και συντηρητικών αποτελεί τροχοπέδη για όλες τις εταιρίες που θα θελήσουν να πουλήσουν γιαούρτι με φρούτα, σοκολάτα κλπ. Από την άλλη η Chobani, εάν δεν θέλει να φύγει από τη βρετανική αγορά, είτε θα πρέπει να σταματήσει να χρησιμοποιεί τον όρο «ελληνικό γιαούρτι» είτε να τον αντικαταστήσει με το «γιαούρτι ελληνικού τύπου» – ή τελικά να ανοίξει εργοστάσια στην Ελλάδα για να το παρασκευάζει εδώ και άρα να μπορεί να το πουλήσει στη Βρετανία.
Ο Τούρκος πίσω από το «ελληνικό γιαούρτι»
Ο 45αρης Χαμντί Ουλουκάγια, Τούρκος κουρδικής καταγωγής, δεν μοιάζει με επιχειρηματία. Πιο πολύ δίνει την εντύπωση ότι είναι εργαζόμενος στην Chobani μια και του αρέσει να αναμειγνύεται σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας και παρασκευής των προϊόντων του. Λέγεται ότι κάποτε είχε ζητήσει από τους συνεργάτες του «εάν αλλάξει λόγω της επιτυχίας να του ρίξουν μπουνιά»!
Ίδρυσε την εταιρία το 2005 και το 2007 έριξε τα πρώτα γιαούρτια στην αγορά. Ξεκίνησε με πέντε υπαλλήλους, μεταχειρισμένα ή μισοχαλασμένα μηχανήματα σε ένα παλιό εργοστάσιο της Kraft Foods, στο Νότιο Έντμεστον της Νέας Υόρκης, και έφθασε να έχει και δεύτερο εργοστάσιο στο Άινταχο, περισσότερους από 1.200 υπαλλήλους και να κάνει εξαγωγές στην Βρετανία, τον Καναδά και την Αυστραλία.
Πριν από περίπου ένα χρόνο, μιλώντας στο «Business Week» του δικτύου Bloomberg είχε παραδεχθεί ότι η ΦΑΓΕ, που έφερε πρώτη το ελληνικό γιαούρτι στις ΗΠΑ, 16 χρόνια νωρίτερα, «κάνει υπέροχο γιαούρτι»!
Η Ελλάδα πάντα πουλάει
Την… ελληνικότητα ζήλεψε πριν από μερικά χρόνια και η σουηδική εταιρία Lindahls, που είχε βάλει τη φωτογραφία ενός Έλληνα πάνω σε τουρκικού τύπου γιαούρτι, υπονοώντας ότι πρόκειται για Τούρκο τσομπάνη. Ωστόσο φίλος του 77χρονου Έλληνα, ο οποίος στη φωτογραφία είχε ένα χαρακτηριστικό μεγάλου μήκους μουστάκι, φορούσε κόκκινο καπέλο και μια προβιά, τον αναγνώρισε όταν είδε το πρόσωπό του στα ράφια σουπερμάρκετ στην Στοκχόλμη. «Δεν μπορούσα να πιστέψω στα μάτια μου. Ήταν ένα σοκ για εμένα να δω μπροστά μου κάποιον που γνωρίζω. Όταν τον ειδοποίησα, εκνευρίστηκε και αναρωτήθηκε έξαλλος πώς ήταν δυνατό να συμβαίνει κάτι τέτοιο» είχε δηλώσει στο σουηδικό ραδιόφωνο ο Αθανάσιος Βαρζανάκος, μιλώντας για τον 77χρονο άνδρα το όνομα του οποίου δεν έγινε ποτέ γνωστό.
Η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια, με τον Έλληνα να ζητά αποζημίωση 4,5 εκ. λίρες για τη χρήση της φωτογραφίας του χωρίς την άδειά του. Τελικά το 2010 η σουηδική εταιρία τον αποζημίωσε με 175.000 λίρες, αποσύροντας παράλληλα τη φωτογραφία του από τις συσκευασίες του γιαουρτιού.
