Ένα συγκινητικό ποίημα στη μνήμη της μητέρας της, Ευθυμίας Βαρυτιμίδου (Sano Halo), έγραψε η Thea Halo. Η Γενοκτονία των Ποντίων έγινε διεθνώς γνωστή μέσω της μαρτυρίας της στο βιβλίο Ούτε το όνομα μου. Το παρακάτω ποίημα εκφράζει τι ήταν για τους Πόντιους αυτή η θρυλική γιαγιά που θα μείνει για πάντα στις καρδιές όλων μας.
Δημοσιεύουμε το ποίημα σε ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά.
Σαν αφήσω τούτον τον κόσμο
μη δακρύσετε.
Πείτε το όνομά μου σε κάποιον δίπλα σας.
Πείτε το δυνατά,
για να ταξιδέψει με τα σύννεφα
μέχρι την άκρη της Γης.
Πείτε την ιστορία στα παιδιά σας
για να με θυμούνται.
Μιλήστε στους γείτονές σας
για να ζει ο λαός μας μέσα από μένα.
Μην πείτε πως πέθανα.
Πείτε ότι ζω για πάντα στην καρδιά σας.
Πείτε ότι είμαι ζωντανή στη μνήμη σας.
Τη μνήμη αυτών που με γνώριζαν αλλά
κι εκείνων που θα με μάθουν από την ιστορία μου. Την ιστορία μας.
Δεν θα είμαι πεθαμένη στα λόγια σας.
Δεν θα είμαι πεθαμένη όταν θα στέκομαι δίπλα σας.
Θα είμαι εκεί.
Τα χείλη σας θα μαρτυρούν την αιώνια ζωή μου.
Να λέτε το όνομά μου ξανά και ξανά,
για να ανασταίνετε τους αθώους
που χάθηκαν στα χέρια δολοφόνων.
Μάρτυράς τους εγώ.
Εκπρόσωπός τους εγώ.
Του λαού μας, εγώ.
Δική τους είναι η ιστορία μου.
Να λέτε το όνομά μου ξανά και ξανά.
Νικητής θα είναι ο εχθρός του λαού μας
μόνον αν σιωπήσετε.
Ζωντανή είμαι, μέσα από σας.
Ζωντανοί είμαστε, μέσα από σας.
Η ανάσα μου είστε. Η ανάσα μας.
Η φωνή μου είστε. Η φωνή μας.
Εσείς κρατάτε τη μνήμη ζωντανή.
When I leave this world,
don’t weep for me as if I am gone.
Say my name to someone beside you.
Say it loud,
so my name will be carried on the air
to all corners of the earth.
Tell my story to your young
so they will remember me.
Speak of me to your neighbors
So our people will live through me.
Don’t say I died when I’m gone.
Say I live forever in your heart.
Say I live in your memory.
the memory of those who knew me
and the memory of those
who will know me through my story. our story.
Don’t speak of me as if I am dead.
Speak of me as if I stood beside you.
I will be there.
On your lips I will never die.
Speak my name often
to resurrect the innocent
who have perished
at the hands of murderers.
I am their witness,
the representative
of our people.
My story is their story.
Speak of me often.
Silence will allow the enemy
of our people to win.
I live on through you.
We live on through you.
You are my breath. our breath.
You are my voice . our voice.
You alone keep the memory alive.
