Τιμώντας τη μνήμη και την ιστορία των προσφύγων ο Δήμος Βόλου εγκαινίασε τον περασμένο Σεπτέμβριο – με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή – την καθιέρωση ετήσιας εκδήλωσης υπό τον τίτλο «Μνήμες Προσφύγων», που κάθε Σεπτέμβριο θα είναι αφιερωμένη στο προσφυγικό στοιχείο της πόλης. Η φετινή εκδήλωση έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου, στις 9 το βράδυ στην πλατεία Ευαγγελιστρίας, και είναι αφιερωμένη στα 90 χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης.
Στην πρόσφατα ανακαινισμένη πλατεία Ευαγγελίστριας, στην καρδιά της Νέας Ιωνίας, σε μια ανοιχτή για το κοινό εκδήλωση, θα ξετυλιχθούν οι «Μνήμες Προσφύγων» μέσα από τις αναπαραστάσεις της τέχνης. Κινηματογράφος και ζωντανή μουσική, από 15μελή ορχήστρα υπό την επιμέλεια του Θανάση Δραγάνη, θα είναι το όχημα γι’ αυτό το ταξίδι στο παρελθόν.
Την καλλιτεχνική επιμέλεια της εκδήλωσης έχει αναλάβει ο Σπύρος Μαβίδης ενώ την παραγωγή η Διεύθυνση Αρχείων, Μουσείων και Βιβλιοθηκών του ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Δήμου Βόλου, με τη συμπαράσταση των τοπικών Συλλόγων: της Πολιτιστικής Εστίας Μικρασιατών «Ίωνες», του Συλλόγου Καππαδοκών Βόλου, του Πολιτιστικού Συλλόγου Μικρασιατών Ν.Ιωνίας Μαγνησίας «Το Εγγλεζονήσι», της Ένωσης Ποντίων Ν.Μαγνησίας και του Συλλόγου Διατήρησης και Προβολής Παράδοσης της Αν.Ρωμυλίας (Β. Θράκης).
Την παραγωγή οπτικού υλικού – μοντάζ έκανε ο Γιάννης Εμφιετζίδης, ενώ θα εμφανιστούν οι μουσικοί: Δασκαλόπουλος Χρήστος (βιολί), Χωραφαΐδης Δαμιανός (ποντιακή λύρα – τραγούδι), Μούτσελος Νίκος (γκάιντα- κρουστά), Λίταινας Γιάννης (τραγούδι – κιθάρα), Λασαδού Γεωργία (τραγούδι), Τσιπτσέ Λίλια (τραγούδι), Γεωργαλιός Ζήσης (κανονάκι), Καραμανιώλας Γιάννης (κόντρα μπάσο), Δραγάνης Θανάσης (Ούτι – λαούτο), Καζίλας Αλέξανδρος (μπουζούκι), Γιαρένης Μιχάλης (φωνητικά), Μεγγές Στράτος (φωνητικά), Παλαμιδά Ιριδα (φωνητικά).
Η εκδήλωση τον Σεπτέμβριο του 2012 ήταν αφιερωμένη στη συμπλήρωση 90 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή και περιλάμβανε δημοσιευμένα τεκμήρια (μαρτυρίες, οπτικό υλικό) από τις συλλογές των τοπικών συλλόγων και άλλων φορέων, πρωτότυπο υλικό από το αρχείο του Δήμου Βόλου, κείμενα και επιλεγμένη ζωντανή μουσική. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στον Βόλο και τους πρόσφυγες που ήρθαν εδώ τον Σεπτέμβρη του 1922 και αργότερα με την ανταλλαγή του πληθυσμών, όπως πρόσταζε η ειρηνευτική συνθήκη της Λωζάνης, από την υπογραφή της οποίας συμπληρώνονται φέτος 90 χρόνια.
Η Συνθήκη επισφράγισε με οδυνηρό τρόπο τη Μικρασιατική Καταστροφή και, ταυτόχρονα, το τέλος της ελληνικής πολεμικής περιπέτειας που είχε ξεκινήσει με τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912. Η Ανατολική Θράκη, η Ίμβρος, η Τένεδος και η ζώνη της Σμύρνης παραχωρήθηκαν στην Τουρκία, ενώ αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Από την ανταλλαγή εξαιρέθηκαν οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης, οι ελληνορθόδοξοι της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, και οι μουσουλμάνοι «αλβανικής καταγωγής» που ήταν εγκατεστημένοι κυρίως στην Ήπειρο (Τσαμουριά) καθώς και οι ελληνορθόδοξοι Άραβες της Κιλικίας.
