pontosnews.gr
Δευτέρα, 16/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Γουσντιλία: Η συνθηματική γλώσσα στον Πόντο!

29/07/2013 - 10:50πμ
Γουσντιλία: Η συνθηματική γλώσσα στον Πόντο!
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Γουσντιλία: Η συνθηματική γλώσσα στον Πόντο!

Της Λένας Σαββίδου

Ποιος δε θυμάται αλήθεια, την μυστική γλώσσα που ως παιδιά είχαμε καθιερώσει με τους φίλους μας να μιλούμε και την ονοματίζαμε «τα κορακίστικα». Μας βοηθούσε να λέμε ότι θέλουμε, χωρίς οι μεγάλοι να καταλαβαίνουν τα περί των συνομωσιών μας και να φαινόμαστε και έξυπνοι στους υπόλοιπους που δεν ομιλούσαν καμιά άλλη ξένη γλώσσα πέρα των τετριμμένων και γνωστών Ευρωπαϊκών, Αγγλικά από το φροντιστήριο, Γαλλικά από το σχολείο κι άντε και κάποιοι, κάποια λίγα Γερμανικά από τους θείους τους που ήσαν μετανάστες.

Αν νομίζουμε όμως πως μόνον εμείς ως παιδιά είχαμε το προνόμιο μιας δικής μας γλώσσας αυταπατώμεθα και δη οικτρά! Το αυτό έκαμαν ως παιδιά και οι παππούδες μας στον Πόντο! Τότε βέβαια δεν τα ονομάτιζαν «κορακίστικα» μα γουσντιλία!

Το πότε ξεκίνησε η χρήση της μυστικής αυτής γλώσσας στον Πόντο δεν το γνωρίζουμε με σιγουριά. Μαρτυρία του Δ. Οικονομίδη μας αναφέρει πως σίγουρα μιλιόντουσαν στην Αργυρούπολη του 1870 και πως ο ίδιος τα μιλούσε με τους φίλους τους ως νεαρός. Όμοια με τα κορακίστικα, τα γουσντιλία χρησιμοποιήθηκαν για να κρύψουν από τα περίεργα αυτιά των μεγάλων, τα μυστικά των παιδιών. Η γλώσσα αυτή βασιζόταν πάνω στην καθομιλουμένη κι έτσι το παιδί δε χρειαζόταν να σχηματίσει νέα γραμματική, λεξιλόγιο ή φωνητική. Απλά έπαιρνε την λέξη που ήθελε, τη χώριζε σε συλλαβές  και πριν από την κάθε συλλαβή ή μετά από αυτήν έβαζε μια συνθηματική λέξη ή μια συνθηματική συλλαβή πχ όπως το «goudi»

Ας φέρουμε ένα παράδειγμα. Έστω πως θέλουμε να πούμε μυστικά τη λέξη «ο Γουρζουλᾶς»**. Αρχικά τη χωρίζουμε σε συλλαβές: ο-Γουρ-ζου-λᾶς. Έπειτα μπροστά από κάθε συλλαβή βάζουμε το αγαπημένο μας πρόθεμα, έστω το «goudi». Έτσι έχουμε μια νέα λέξη με το άρθρο της στα γουσντιλία: goudi ο- goudi Γουρ- goudi ζου- goudi λᾶς.

Μια παραλλαγή που την απαντούμε στην περιοχή της Αργυρούπολης πάλι είναι η χρήση του γράμματος ρω ως εξής: Έχουμε τη φράση: νέbρε μἀκούς ντό λέει σε ἀβοῦτος (μτφ. νέπε, μην ακούς τι σου λέει αυτός)

Χωρίζουμε σε συλλαβές: νέ-bρε μἀ-κούς- ντό- λέει- σε- ἀ-βοῦ-τος
Βάζουμε σε κάθε συλλαβή το γράμμα ρ κι έπειτα βάζουμε να το ακολουθεί το φωνήεν της συλλαβής μας:  νέρε-bρερε μἀρα-κουρούς- ντόρο- λέειρεει- σερε- ἀρα-βοῦρου-τορος*** . Σε αυτήν την παραλλαγή βλέπουμε εμφανείς ομοιότητες με την Κυπριακή μυστική γλώσσα , όπως αυτήν την συναντούμε σε παραδοσιακά τραγούδια της Μεγαλονήσου. Για παράδειγμα στην «Τηλλυρκώτισα»  όπως τη διέσωσε στις 78 στροφές ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Κυπριακής εκκλησίας, Θεόδουλος Καλλίνικος, τον ακούμε να τραγουδά:

«Έσσει*** έ-βερεβέ-ναν ά-βαραβά-στρον
τσ’ εν’-βερέ μιτσίν****μες στους-βουρουβούς
εφτά-βαραβά πλανή-(βηρηβή)***** -τες
μα-βαρά-β(υ)ρο μά-(βαρά)-τα μου, όπου τα βερεβε, βαραβα κτλ  ως συνδυασμοί των γραμμάτων Βήτα και Ρω παίρνουν το φωνήεν της συλλαβής που… «κρύβουν» και σχετικώς με αυτό το φωνήεν, σχηματίζονται και αναπτύσσονται.

Στην Τραπεζούντα αλλά και στην Αργυρούπολη οι έφηβοι συνήθιζαν ένα άλλο είδος γουσντιλίων που ήταν κάτι τι δυσκολότερο από τα γουσντιλία των μικρών παιδιών. Τι έκαμαν αυτοί: χώριζαν τις λέξεις μέσα στην πρόταση σε συλλαβές και ξεκινούσαν να τις προφέρουν από το τέλος προς την αρχή! Ένα πολύ ωραίο παράδειγμα που δίδει ο Οικονομίδης στη σχετική μελέτη του είναι και το παρακάτω:

λα-πολλ-τες-ψευ-ἔν’-τος-βοῦ-ἀ
δηλαδή, πολλά ψεύτες ἔν’ ἀβοῦτος (μτφ. Πολύ ψεύτης είναι αυτός).

Στην κατηγορία των γουσντιλίων ανήκει και η χρήση ορισμένων λέξεων που όμως χρησιμοποιούνται συνθηματικά με άλλην σημασία από την αρχική τους. Για παράδειγμα η λέξη ἀλεπός μπορεί να σημαίνει την γνωστή μας αλεπού μα  στη συνθηματική της χρήση δείχνει τον Τούρκο, γιατί οι δικοί μας τον θεωρούσαν πονηρό ως αλεπού. Άλλο παράδειγμα το μαυροζώμ’ που στην κυριολεξία είναι το μαύρο ζουμί μα στη συνθηματική γλώσσα γίνεται ο γνωστός μας καφές. Κι αυτό το είδος των γουσντιλίων χρησιμοποιούνταν κυρίως από ενήλικες κι όχι από παιδιά. Τους βοηθούσε να μιλούν συνθηματικά και να μην γίνονται έτσι αντιληπτοί, εν μέσω Τούρκων που πολλοί από αυτούς κατανοούσαν σε καλό βαθμό την Ποντιακή.

*Η λέξη γουσντιλία είναι σύνθετη και προέρχεται από τις Τουρκικές λέξεις kuş που σημαίνει πτηνό και dil που σημαίνει γλώσσα. Στον ενικό αριθμό έχουμε την σύνθετη λέξη kuşdilin (κουσντιλίν) που σημαίνει γλώσσα των πτηνών. Οι Τούρκοι εννοούσαν με αυτήν την ακατάληπτη γλώσσα των νηπίων, ενώ οι Πόντιοι εννοούσαν την συνθηματική γλώσσα, τα κορακίστικα, την «αργκό» των Γάλλων. Ο Οικονομίδης στη μελέτη του ζητά να το προσέξουμε πολύ το σημείο αυτό, γιατί μπορεί η ονομασία της συνθηματικής γλώσσας να έχει επιρροές από την Τουρκική αλλά μόνον στην ονομασία της. Για τον λόγο αυτόν έδωσα και στο παραπάνω κείμενο το παράδειγμα της Κυπριακής μυστικής λαλιάς, για να γίνει κατανοητό πως η ουσιαστική συσχέτιση κι όχι αυτή που απορρέει της ονομασίας γίνεται με αντίστοιχα φαινόμενα στον Ελλαδικό χώρο. Ο Οικονομίδης, πιο πλουραλιστικός στο σημείο αυτό, δίδει ως παράδειγμα τα γνωστά μας από τη σχετική μελέτη του Τριανταφυλλίδη «Ντόρτικα» της Ευρυτανίας.

**Ο Γουρζουλᾶς είναι φανταστικό λαϊκό πρόσωπο. Είναι ηλικιωμένος, ενίοτε καπνίζει τσιμπούκι και μπαίνει στα σπίτια φέρνοντας μαζί του την αρρώστια. Τον συνέδεαν με την πανούκλα.

*** Όταν η τελική συλλαβή της λέξης αποτελείται από περισσότερα των δύο γραμμάτων πχ στο ἀ-βοῦ-τος το τος, τότε το ρ αφού πάρει το κατάλληλο φωνήεν, στην περίπτωση μας το ο και γίνει ρο, παίρνει και το τελικό σύμφωνο της λέξης, ἀρα-βοῦρου-τορος.

*** Έσσει-έχει, ακούγεται ως εσσέ

**** μιτσίν-μικρό

***** Τα συνθετικά σε παρένθεση δεν τα αποδίδει ο Καλλίνικος, τα απαντούμε όμως σε νεώτερες καταγραφές.

Βασική βιβλιογραφία:
ΤΑ ΓΟΥCHDIΛΙΑ ΕΝ ΠΟΝΤΩ- Δ.Η. Οικονομίδου. Αρχείον Πόντου. Τόμος έβδομος. Αθήνα 1937.

Δείτε το βίντεο στο τέλος του άρθρου.

Άλλα άρθρα της κ. Λένας Σαββίδου:

Οι τελευταίοι δράκοι στον Εύξεινο Πόντο

Δεισιδαιμονίες και προλήψεις για την περίοδο της λοχείας από τον Εύξεινο Πόντο

Ο Άι Γιώργης στον Πόντο: Ο Άγιος, το σφογγάτο και η αχαριστία των καπεταναίων!

Μήδεια στην ποντιακή διάλεκτο

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
(Πηγή: Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης χορηγός της ταινίας «Λαχτάρα» του Σεμπάστιαν Χονδροκώστα

15/11/2026 - 5:16μμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Το κενοτάφιο για τους Έλληνες της Τρίπολης του Πόντου (φωτ.: Facebook / Vasilis Tsenkelidis)
ΠΟΝΤΟΣ

Τρίπολη του Πόντου: 110 χρόνια μετά, οι απόγονοι θυμούνται εκείνους που δεν γύρισαν

15/11/2026 - 2:44μμ
Οι... πρωταγωνιστές της εκδήλωσης «Γεύσεις Πόντου», του Ποντιακού Συλλόγου Πτολεμαΐδας (φωτ.: kozan.gr)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πτολεμαΐδα: Από τα ωτία μέχρι το χαβίτς, οι γεύσεις του Πόντου και η βιωματική μαγειρική

15/11/2026 - 11:59πμ
Ο ιστορικός και κοινωνιολόγος Βαχάκν Νταντριάν και πίσω φάκελοι του αρχείου του (πηγή: Agos)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Από τη Γενοκτονία των Αρμενίων σε αυτή των Ελλήνων: Το πολύτιμο αρχείο Νταντριάν ανοίγει για τους ερευνητές

15/11/2026 - 11:36πμ
Η Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στην πλαγιά της Ματσούκας, τον Ιούλιο του 2014 (φωτ.: Ingo Leonard / Wikimedia Commons)
ΠΟΝΤΟΣ

Μονή Βαζελώνα: Ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για τις μελέτες αποκατάστασης

15/11/2026 - 9:15πμ
Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)
ΠΟΝΤΟΣ

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

14/11/2026 - 9:49μμ
Με ποντιακές φορεσιές στο Ντουμπάι, για το «Festival Dancing Dunes» (φωτ.: Πολιτιστικός Όμιλος Παραδοσιακών Χορών «Ρωμιοσύνη»)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πόντος και Καρς «ταξίδεψαν» στο Ντουμπάι – Τα παιδιά της «Ρωμιοσύνης» και οι χοροί τους

14/11/2026 - 3:07μμ
Πέτρινα κτίσματα στη Σάντα του Πόντου, μία από τις στάσεις της νέας διαδρομής (φωτ. αρχείου: Anadolu)
ΠΟΝΤΟΣ

Κάθοδος των Μυρίων: Μια νέα τουριστική διαδρομή από την Ανατολία ως την Τραπεζούντα

14/11/2026 - 2:37μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: ΑΠΕ ΜΠΕ/Αρχείο)

«Ρωσοφοβία» βλέπει η Ζαχάροβα στην απόφαση της Εσθονίας να κλείσει τα σύνορα με τη Ρωσία

6 ώρες πριν
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΝΙΚΟΣ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗΣ)

Συναγερμός στον Άγιο Δημήτριο μετά από τρεις επιθέσεις σε ανήλικες – Τι δείχνουν οι κάμερες ασφαλείας

6 ώρες πριν
(Φωτ.: Σπύρος Μπιμπίλας Instagram/Βαγγέλης Ιωαννίδης/Facebook)

Πέθανε ο ηθοποιός Βαγγέλης Ιωαννίδης – Η μικρασιατική καταγωγή και ο πρώτος ρόλος όταν ήταν μόλις 5 ετών

7 ώρες πριν
(Φωτ.: Μουσείο Φιλελληνισμού / Philhellenism Museum/Facebook)

Το Θέατρο Ελλήνων Γενεύης φέρνει την ιστορία του Καποδίστρια στο ελληνικό και ευρωπαϊκό κοινό

7 ώρες πριν
(Φωτ.: Alpha)

36 χρόνια στην πτέρυγα των μελλοθανάτων στη Φλόριντα: Ο Έλληνας που συνεχίζει τη δικαστική μάχη για τη ζωή του

8 ώρες πριν
(Φωτ.: ekab.gr)

Τραγωδία στο Ηράκλειο: Νεκρό βρέφος ενός έτους – Φέρεται να κατάπιε βενζίνη

8 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV